የግል ኮሌጆች ጥብቅ ደንቦች ህልውናቸውን ያሰጋሉ ብለዋል

ቦርከና ጥቅምት 6 ቀን 2019 ዓ.ም. (ኦክቶበር 16, 2026 እ.ኤ.አ.) እንደዘገበው፣ የግል ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት መሪዎች አዲስ የተጀመሩ የዳግም ምዝገባ መስፈርቶችንና የፖሊሲ ማዕቀፎችን በተመለከተ ከባድ ስጋት አንስተዋል። ጥብቅ የመንግሥት መስፈርቶች ኮሌጆችን ከማስፋፋት ይልቅ ወደ መዘጋት እየገፉ ነው ብለዋል። ዘገባው «ናይሮቢ፣ ኬንያ» የሚል መነሻ ቦታ ይዟል፤ ነገር ግን ፎረሙን ያዘጋጁት የትምህርት ሚኒስቴርና የትምህርትና ስልጠና ባለስልጣን እንደሆኑ ይጠቅሳል። ፎረሙ የተካሄደበትን ቦታ ዘገባው አልገለጸም።

ቅሬታዎቹ የቀረቡት በግል ከፍተኛ ትምህርትና ቴክኒክና ሙያ ተቋማት ማኅበር፣ በትምህርት ሚኒስቴርና በትምህርትና ስልጠና ባለስልጣን በጋራ በተዘጋጀ የምክክር መድረክ ነው። ማኅበሩ እንደገለጸው የግል ተቋማት ከመንግሥት በጀት ከሚደገፉ ዩኒቨርሲቲዎች ጋር መወዳደር ይጠበቅባቸዋል፤ ነገር ግን የቁጥጥር ልዩነቶችና የቢሮክራሲ ሸክም ፍትሃዊ ውድድርን ይገድባሉ።

ጉዳዩ የሚመለከተው እውቅና ያላቸውን የግል ተቋማት ነው። የማኅበሩ ፕሬዚዳንት ዶ/ር ሞላ ፀጋይ እንደገለጹት፣ ብዙ ተቋማት አዲሶቹን መስፈርቶች ለማሟላት ከስድስት እስከ አስራ ሁለት ወር የሚቆይ ጊዜያዊ የጊዜ ገደብ ተሰጥቷቸዋል፤ ብዙዎቹም ለማሟላት ተቸግረዋል። ማኅበሩ ተገዢ ያልሆኑ ወይም ሕገ ወጥ ተቋማትን እንደማይደግፍ ቢገልጹም፣ ባለሥልጣናት የግል ዘርፉን እውነታ የሚያገናዝቡ ማዕቀፎችን እንዲያዘጋጁ ጠይቀዋል።

ዘገባው በመንግሥትና በግል ከፍተኛ ትምህርት የተማሪዎች ቁጥር መቀነሱን ጠቅሶ፣ ከፊሉ ምክንያት የቅድመ ዩኒቨርሲቲ መግቢያ ፕሮግራም በቅርቡ ተቋማዊ መሆኑ ነው ይላል። ዶ/ር ሞላ የዩኒቨርሲቲ መግቢያ የመቁረጫ ነጥቦች እንዲገመገሙ መክረዋል። የማኅበሩ የቦርድ አባል ዶ/ር ተረፈ ፈይራ በመውጫ ፈተና የማለፊያ ውጤት ልዩነት ላይ ጥናት እንዲደረግ ጠይቀዋል። ዘገባው ስንት ተማሪ እንደተጎዳ አልጠቀሰም።

ዘገባው የፎረሙን ቀን፣ አዲሶቹ የዳግም ምዝገባ ደንቦች ሥራ ላይ የሚውሉበትን ቀን ወይም የማሟያ የመጨረሻ ቀን አይሰጥም። ስለዚህ እነዚህ ቀኖች እስካሁን አልተገለጹም፤ የፖሊሲ ጥናቶቹ መቼ እንደሚጠናቀቁም ዘገባው አልጠቀሰም።

• የትምህርት ሚኒስቴር ስለዳግም ምዝገባ መስፈርቶችና ስለተሻሻሉ መመዘኛዎች የሚያወጣቸውን ማስታወቂያዎች።
• ማኅበሩ እንዲገመገም የጠየቀው የዩኒቨርሲቲ መግቢያ የመቁረጫ ነጥቦች ላይ የሚወሰን ውሳኔ።
• ሚኒስቴሩ ወይም ማኅበሩ ካወጣው የመውጫ ፈተና የማለፊያ ውጤት ጥናት ውጤት።

ዘገባው አዲስ የተጀመሩትን የዳግም ምዝገባ መስፈርቶችና የፖሊሲ ማዕቀፎች ይጠቅሳል፤ ነገር ግን እነሱን ያስተላለፈውን ውሳኔ አያብራራም። ዶ/ር ኢባ ሚጄና በአገሪቱ 47 የመንግሥት ዩኒቨርሲቲዎች ከመጠን ያለፈ የፕሮግራም መደራረብ እንዳለባቸው ተናግረዋል፤ የግል ኮሌጆችም የመንግሥት ዩኒቨርሲቲዎችን ሥርዓተ ትምህርት ከመቅዳት ይልቅ የራሳቸውን ፕሮግራም እንዲለዩ መክረዋል።