የምዕራፍ ማስታወሻዎችና የመልመጃ ጥያቄዎች
በዚህ ገጽ ያለው ሁሉ ለ9ኛ ክፍል የዜግነትና ሥነ ምግባር መፅሐፍ ምዕራፍ 4 ነው፦ ምዕራፉ የሚሸፍነው፣ አጭር ማስታወሻዎቹ፣ የመልመጃ ጥያቄዎች ከመልሶቻቸው ጋር፣ እና ቪዲዮ ባለበት የትምህርቱ ቪዲዮ።
በ9ኛ ክፍል የዜግነትና ሥነ ምግባር ገጽ ላይ በዚህ ምዕራፍ ሥር የተመዘገቡት ካርዶች። አንድ በአንድ ይክፈቱ።
| የግጭት አፈታት ሥርዓት | ማህበረሰብ |
|---|---|
| ጃርሱማ | ኦሮሞ |
| ሽምግልና እና እርቅ | አማራ |
| የጆካ | ጉራጌ |
| ማዳዓ እና ማብሎ | አፋር |
| ገዳና | ሲዳማ |
| ጉርት | ሶማሌ |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የተለያዩ የኢትዮጵያ ማህበረሰቦች የሚጠቀሙባቸውን ባህላዊ የሰላም ግንባታ እና የግጭት አፈታት መንገዶችን ለማዛመድ ይጠቀሙበታል።
ይጠንቀቁ
የተለያዩ ማህበረሰቦች የግጭት አፈታት ስሞችን አያምታቱ፣ ለምሳሌ የአፋርን ማዳዓ ከጉራጌ የጆካ ጋር አለማምታታት።
ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 76-93 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ማህበረሰብ ወይም ልማድ | የአካባቢ ጥበቃ ዘዴ |
|---|---|
| Konso | የአፈር እና የውሃ ጥበቃ፣ እርከን ስራ (terracing) |
| Gedeo | ባህላዊ የ agroforestry ሥርዓት |
| ማህበራዊ እርምዎች (Social taboos) | ዛፎችን ከመቁረጥ በእምነት ላይ የተመሰረቱ ክልከላዎች |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በኢትዮጵያ ውስጥ ስላሉ ባህላዊ የተፈጥሮ ጥበቃ እውቀቶች እና ልማዶች ለሚነሱ ጥያቄዎች መልስ ለመስጠት ይጠቀሙበታል።
ይጠንቀቁ
የእርከን ሥራ የኮንሶ ማህበረሰብ መገለጫ ሲሆን፣ የደን እና እርሻ ቅልቅል (agroforestry) ደግሞ የጌዴኦ ማህበረሰብ መሆኑን ያስታውሱ።
ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 76-93 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ተቋም | ዋና ዋና ባህሪያት እና ተግባራት |
|---|---|
| Siinqee | የኦሮሞ ሴቶች ተቋም፣ የዱላ ምልክት፣ የሴቶችን መብት ያስከብራል፣ ጥቃትን ያስቆማል |
| Iddir | ለቀብር ሥነ ሥርዓት የሚሆን የበጎ ፈቃድ የጋራ መረዳጃ፣ ለሁሉም ሃይማኖቶች እና ብሔረሰቦች ክፍት የሆነ |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የኢትዮጵያ ባህላዊ ተቋማትን ሚና፣ ባህላዊ ምልክቶች እና የአባልነት መመሪያዎችን ለመከለስ ይጠቀሙበታል።
ይጠንቀቁ
የእድር አባልነት በሃይማኖት፣ በብሔር እና በጾታ ሳይገደብ ለሁሉም ክፍት ሲሆን፣ ሲንቄ ግን በገዳ ሥርዓት ውስጥ የሴቶች መብት ማስከበሪያ ተቋም ነው።
ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 76-93 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
በዚህ ምዕራፍ ላይ የተጻፉ 10 የምርጫ ጥያቄዎች፣ እያንዳንዳቸው መልሱና ምክንያቱ አላቸው። መልሱን ከመክፈትዎ በፊት ይሞክሩ። ጥያቄዎቹ በእንግሊዝኛ ናቸው።
ጥያቄ 1
What is indigenous knowledge as defined in the textbook?
መልስ፦ A Knowledge developed by local people through long histories of social life and environmental interaction
ምክንያቱ
Indigenous knowledge is the understanding, skill, or wisdom developed by local people as a result of long histories of social life and interaction with their natural environment.
ጥያቄ 2
Which indigenous conflict resolution mechanism belongs to the Gurage community?
መልስ፦ B Yejoka
ምክንያቱ
According to the textbook, Yejoka is the indigenous conflict resolution mechanism of the Gurage people.
ጥያቄ 3
In the Oromo culture, what does Siinqee literally mean?
መልስ፦ C A stick (Ulee)
ምክንያቱ
The textbook states that Siinqee literally means a stick (Ulee), and it symbolizes rights and respect for married women in Oromo society.
ጥያቄ 4
What is the primary objective of the indigenous social institution known as Iddir?
መልስ፦ A To provide mutual aid in burial and funeral matters
ምክንያቱ
Iddir is established primarily to provide mutual aid in burial matters and funeral activities during mourning times.
ጥያቄ 5
Which of the following correctly matches the indigenous conflict resolution mechanism with its respective community?
መልስ፦ A Mada'a and Mablo - Afar
ምክንያቱ
Mada'a and Mablo belong to the Afar, Gedana belongs to the Sidama, Guurt belongs to the Somali, and Shimglina and Erq belong to the Amhara.
ጥያቄ 6
In Arsi Oromo culture, why does a father take his young son to the place where Jaarsummaa takes place?
መልስ፦ A To give the son exposure to how conflicts are resolved
ምክንያቱ
The main goal of taking a young son to Jaarsummaa is to expose him to how elders resolve disputes, preparing the next generation to become responsible citizens.
ጥያቄ 7
Which community is specifically recognized in the textbook for its indigenous terracing system for soil and water conservation?
መልስ፦ A Konso people
ምክንያቱ
The textbook highlights the Konso people's indigenous knowledge of soil and water conservation through terracing.
ጥያቄ 8
During a conflict, what must fighting parties do when Oromo women hold the Siinqee and parade between them?
መልስ፦ B Surrender and stop the fighting immediately
ምክንያቱ
When women hold the Siinqee and parade during a conflict, any conflicting party must surrender and stop fighting at once.
ጥያቄ 9
Which indigenous environmental conservation practice is specifically associated with the Gedeo community in the textbook?
መልስ፦ C Indigenous agroforestry system
ምክንያቱ
The textbook specifically gives the indigenous agroforestry system of the Gedeo community as an example of traditional environmental conservation.
ጥያቄ 10
Under the Siinqee system, if a husband violates his wife's rights, what is required of him during the reconciliation process?
መልስ፦ A Pay compensation from his private property, slaughter an animal, and openly apologize
ምክንያቱ
During reconciliation, the husband is asked to pay compensation from his private property, slaughter an animal as a symbol of peace, and openly apologize to his wife.
መተግበሪያው በዚህ ምዕራፍ ላይ 12 ጥያቄዎች አሉት፤ እየሠሩ ያርምዎታል። እዚህ ያሉት የመጀመሪያዎቹ 10 ናቸው።
ምዕራፍ 4 በየትምህርት ሚኒስቴር እትም ከገጽ 76 እስከ ገጽ 93 ይደርሳል።
የትምህርት ሚኒስቴር እትም, እንግሊዝኛ, 184 ገጾች
Temari ይህን ምዕራፍ ወደ ጊዜ የተቆረጠለት መልመጃ ይለውጠዋል፣ እየሠሩ ያርምዎታል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የ AI አስተማሪ አለ።
በነጻ ይጀምሩ
Temari.et ለ Android ስልኮች መተግበሪያ አለው፤ በ Google Play ላይ በነጻ ይገኛል።
