ፓኪስታንና ኢትዮጵያ የትምህርት ትብብርን እንደገና አረጋገጡ

የፓኪስታን ዜና አገልግሎት (APP) መስከረም 29 ቀን 2019 ዓ.ም. (ኦክቶበር 9, 2026 እ.ኤ.አ.) እንደዘገበው፣ የፓኪስታን የትምህርትና ሙያ ስልጠና ፌዴራል ሚኒስትር ዶ/ር ካሊድ መቅቡል ሲዲቂ፣ የኢትዮጵያን በፓኪስታን አምባሳደር ዶ/ር ኡመር ሁሴን ኦባን በኢስላማባድ በሚኒስቴሩ የጨዋነት ጉብኝት ተቀብለዋቸዋል። Mettis Global ይህንኑ ስብሰባ ከፓኪስታን ወገን በተሰጠ መግለጫ ላይ በመመሥረት ዘግቧል።

ውይይቱ በከፍተኛ ትምህርት፣ በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስልጠና (TVET)፣ በSTEAM ትምህርት፣ በምርምርና በተቋማት ትስስር ላይ ያተኮረ ነበር። Mettis Global እንደዘገበው ሁለቱ ወገኖች ለትብብሩ የተዋቀረ ማዕቀፍ ተወያይተዋል፤ የውይይቱ ማዕከልም ረቂቅ የትምህርት ትብብር የመግባቢያ ስምምነት (MoU) ነበር።

ዶ/ር ሲዲቂ ረቂቁ በታኅሣሥ 2025 እ.ኤ.አ. በዲፕሎማሲያዊ መስመሮች ለኢትዮጵያ ወገን እንደተላከ ተናግረዋል። ከኢትዮጵያ የመጣውን የሁኔታ ማብራሪያ በደስታ እንደተቀበሉ፣ ሁለቱም ወገኖች የሚስማሙበትን ጽሑፍ ለማዘጋጀት ፓኪስታን የኢትዮጵያን አስተያየት ለመመልከት ዝግጁ መሆኗን ገልጸዋል። የኢትዮጵያ አስተያየት ሲደርስ፣ ሁለቱ አገሮች የትኩረት ሰዎችን (focal persons) በመሰየም ያልተፈቱ ጉዳዮችን እንዲፈቱ፤ ከዚያም በዲፕሎማሲያዊ መስመሮች ወደ ማጠናቀቅና ፊርማ እንዲሄዱ ሐሳብ አቅርበዋል።

በከፍተኛ ትምህርት ዘርፍ ዶ/ር ሲዲቂ የጋራ ሴሚናሮች፣ ወርክሾፖችና ዌቢናሮች፣ የእንግዳ ትምህርቶች፣ የጉብኝት ምሁራን፣ የተማሪዎች ትስስርና የምርምር ትርዒቶች ዕድል እንዳለ ጠቁመዋል። ሥልጣናቸውና ሥርዓታቸው በሚፈቅደው መጠን በዩኒቨርሲቲዎችና በምርምር ተቋማት መካከል ቀጥተኛ ትስስር እንዲኖር አበረታተዋል። በተጨማሪም የፓኪስታን ብሔራዊ የሙያና ቴክኒክ ስልጠና ኮሚሽን (NAVTTC) እና ተዛማጅ የኢትዮጵያ ተቋማት በክህሎት ልማት፣ በብቃት ደረጃዎችና በኢንዱስትሪ ተኮር ስልጠና ላይ ልምድ እንዲለዋወጡ የሚያደርጉትን ሚና አጉልተዋል።

ዶ/ር ኦባ ለደስ የሚል አቀባበል አመስግነው ሁለትዮሽ ግንኙነቱን ለማጠናከር ቁርጠኝነታቸውን ገልጸዋል። ስብሰባው የቀረበውን የትብብር ማዕቀፍ ለማራመድና የተጨባጭ የትብብር ዘርፎችን ለመለየት በጋራ ቁርጠኝነት ተጠናቅቋል።

ዘገባዎቹ በትብብሩ የሚሳተፍ ኢትዮጵያዊ ዩኒቨርሲቲ፣ የቴክኒክና ሙያ ኮሌጅ፣ ሚኒስቴር ወይም የተማሪ ቡድን በስም አይጠቅሱም። ውይይቱ በሁለቱ መንግሥታትና በዲፕሎማቶቻቸው መካከል የተካሄደ ሲሆን፣ የተጠቀሱት ምሳሌዎች (የጋራ ሴሚናሮች፣ የምሁራን ጉብኝት፣ የክህሎት ስልጠና) የጊዜ ሰሌዳ ያልተሰጠባቸው ሐሳቦች ናቸው።

Mettis Global እንደጻፈው ትብብሩ ለተማሪዎች፣ ለመምህራን፣ ለትምህርት ተቋማትና ለክህሎት ዘርፉ ዕድል መፍጠር አለበት። ለኢትዮጵያ አንባቢ ዘገባዎቹ የትምህርት ቀን መቁጠሪያን፣ ክፍያን ወይም የመግቢያ መስፈርትን የሚቀይር ነገር አልገለጹም።

ዘገባዎቹ ለኢትዮጵያ ወገን አስተያየት፣ ለትኩረት ሰዎች ስብሰባ ወይም ለፊርማ ቀን አልሰጡም። ከእነዚህ ዘገባዎች መካከል የኢትዮጵያ የትምህርት ሚኒስቴር መግለጫን የጠቀሰ የለም።

ተማሪዎችም ወላጆችም ምንም ዓይነት እርምጃ እንዲወስዱ አልተጠየቁም። ይህን ጉዳይ መከታተል ለሚፈልጉ ሦስት ነገሮችን ይከታተሉ፦

• ከኢትዮጵያ ወገን ስለ ረቂቅ MoU እና ስለ አስተያየቱ የሚሰማ መረጃ።
• የተፈረመ ጽሑፍ፣ ወይም በዲፕሎማሲያዊ መስመሮች ለፊርማ የተሰጠ ቀን።
• በሴሚናሮች፣ ልውውጦች ወይም የክህሎት ፕሮግራሞች የሚሳተፉ የኢትዮጵያ ተቋማት ስም።

ፕሮግራሙ የኢትዮጵያ ግቢዎችን ወይም ኮሌጆችን የሚደርስ ከሆነ በሚመራው ተቋም ወይም ባለሥልጣን ይገለጻል። ዘገባዎቹ ግን ከሁለቱም ስም አልጠቀሱም።

ፓኪስታንና ኢትዮጵያ በ1973 እ.ኤ.አ. ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት መሥርተዋል። Mettis Global እንደዘገበው ዶ/ር ሲዲቂ በ2022 እ.ኤ.አ. የኢትዮጵያ ኤምባሲ በኢስላማባድ መከፈቱን ወደ ጥልቅ ተሳትፎ የሚያደርስ ጠቃሚ እርምጃ እንደሆነ ገልጸዋል።

ረቂቁ በታኅሣሥ 2025 እ.ኤ.አ. ለኢትዮጵያ ወገን ከተላከ በኋላ፣ ውይይቱ በመስከረም 29 ቀን 2019 ዓ.ም. ተካሄደ። ዘገባዎቹ ስብሰባውን ጽሑፉን ወደ መጨረሻ ለማድረስ የሚደረግ እርምጃ አድርገው ይገልጹታል።

The Diplomatic Insight ዘገባውን 'ፓኪስታንና ኢትዮጵያ የትምህርት ትብብርን ለማጠናከር ተስማሙ' ብሎ ርዕስ ሰጥቷል፤ ሌሎቹ ዘገባዎች ግን ስብሰባና እየታየ ያለ ረቂቅ ይገልጻሉ። ከሦስቱም ዘገባዎች የተፈረመ ስምምነት የሚያሳይ የለም።