የምዕራፍ ማስታወሻዎችና የመልመጃ ጥያቄዎች
በዚህ ገጽ ያለው ሁሉ ለ10ኛ ክፍል የዜግነትና ሥነ ምግባር መፅሐፍ ምዕራፍ 5 ነው፦ ምዕራፉ የሚሸፍነው፣ አጭር ማስታወሻዎቹ፣ የመልመጃ ጥያቄዎች ከመልሶቻቸው ጋር፣ እና ቪዲዮ ባለበት የትምህርቱ ቪዲዮ።
በ10ኛ ክፍል የዜግነትና ሥነ ምግባር ገጽ ላይ በዚህ ምዕራፍ ሥር የተመዘገቡት ካርዶች። አንድ በአንድ ይክፈቱ።
| ሀገር | ሕገ መንግሥቱን የመተርጎም ሥልጣን የተሰጠው አካል |
|---|---|
| Ethiopia | House of Federation (የፌዴሬሽን ምክር ቤት) |
| USA and India | Supreme Court እና መደበኛ የዳኝነት አካላት |
| Germany | ልዩ Constitutional Court |
| Switzerland | Federal Tribunal እና ሕዝቡ |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በተለያዩ የፌዴራል ሀገራት ሕገ መንግሥቱን የመተርጎም ሥልጣን የተሰጠውን አካል ለማነፃፀር ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
በኢትዮጵያ የሕገ መንግሥት ትርጓሜ ሥልጣን የፌዴሬሽን ምክር ቤት እንጂ የጠቅላይ ፍርድ ቤት ወይም መደበኛ ፍርድ ቤቶች አይደለም።
ከGrade 10 Citizenship Education፣ ገጽ 111-137 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ባህሪ | ጥምር ፌዴራሊዝም | የትብብር ፌዴራሊዝም |
|---|---|---|
| ምሳሌ (Metaphor) | Layer cake | Marble cake |
| ስልጣን | በግልጽ የተከፋፈሉ የስልጣን ወሰኖች | የጋራ እና እርስ በእርስ የሚደራረቡ ተግባራት |
| በመንግስታት መካከል ያሉ ግንኙነቶች | ውጥረት እና ዝቅተኛ ትብብር | የጋራ ችግሮችን ለመፍታት የሚደረግ ትብብር |
| በክልል ስልጣን ላይ ያለው ተፅዕኖ | የአካባቢ ስልጣንን ካልተገባ ጣልቃ ገብነት ይጠብቃል | የፌዴራል ፖሊሲ ጣልቃ ገብነት ስጋት |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ሁለቱን ዋና ዋና የፌዴራሊዝም የአስተዳደር ሞዴሎች እና ግንኙነቶች ለማነፃፀር ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
የሌየር ኬክን ምሳሌ ለትብብር ፌዴራሊዝም አድርገው እንዳይሳሳቱ። ጥምር ፌዴራሊዝም የሌየር ኬክ ሲሆን የትብብር ፌዴራሊዝም የማርብል ኬክ ነው።
ከGrade 10 Citizenship Education፣ ገጽ 111-137 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| የሚሻሻሉ ድንጋጌዎች | የፌዴራል ምክር ቤቶች መስፈርት | የክልል ምክር ቤቶች መስፈርት |
|---|---|---|
| መሠረታዊ መብቶች እና ነፃነቶች ወይም የማሻሻያ ሥነ ሥርዓት | በእያንዳንዱ የፌዴራል ምክር ቤት በተናጠል የሁለት ሦስተኛ አብላጫ ድምፅ | በሁሉም የክልል ምክር ቤቶች የአብላጫ ድምፅ |
| ሌሎች ሁሉም የሕገ መንግሥት ድንጋጌዎች | የሁለቱም የፌዴራል ምክር ቤቶች በጋራ ስብሰባ የሁለት ሦስተኛ አብላጫ ድምፅ | የክልል ምክር ቤቶች የሁለት ሦስተኛ አብላጫ ድምፅ |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የተለያዩ የኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት ድንጋጌዎችን ለማሻሻል የሚያስፈልጉትን የክልል እና የፌዴራል ድምፅ መስፈርቶች ለማወቅ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
መሠረታዊ መብቶች እና ነፃነቶች የሁሉንም ክልሎች ይሁንታ ይፈልጋሉ፤ ሌሎች ድንጋጌዎች ግን የሁለት ሦስተኛ ክልሎችን ድምፅ ብቻ ይፈልጋሉ።
ከGrade 10 Citizenship Education፣ ገጽ 111-137 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
በዚህ ምዕራፍ ላይ የተጻፉ 10 የምርጫ ጥያቄዎች፣ እያንዳንዳቸው መልሱና ምክንያቱ አላቸው። መልሱን ከመክፈትዎ በፊት ይሞክሩ። ጥያቄዎቹ በእንግሊዝኛ ናቸው።
ጥያቄ 1
According to the textbook, federalism is defined as a system that combines which two key elements?
መልስ፦ A Shared rule and regional self rule
ምክንያቱ
Federalism combines shared rule at the central level with self rule for regional constituent units.
ጥያቄ 2
Which type of federalism is informally known as Layer Cake Federalism?
መልስ፦ B Dual federalism
ምክንያቱ
Dual federalism clearly divides authority between state and national governments, and is often called Layer Cake Federalism.
ጥያቄ 3
Under the FDRE Constitution, which organ is granted the power to interpret the constitution?
መልስ፦ B The House of Federation
ምክንያቱ
In Ethiopia, the House of Federation is empowered to interpret the constitution, unlike in countries where courts perform this role.
ጥያቄ 4
Which article of the FDRE Constitution grants the right to self determination to nations, nationalities, and peoples?
መልስ፦ A Article 39
ምክንያቱ
Article 39 of the FDRE Constitution provides the right to self determination, including self government, language, and cultural preservation.
ጥያቄ 5
How do constituent regional states in a federation differ from local governments in a decentralized unitary system?
መልስ፦ A Regional states derive their authority directly from the constitution and cannot be abolished unilaterally by the center.
ምክንያቱ
In a federation, power division is constitutionally guaranteed and states derive their authority from the constitution, whereas decentralized local units in a unitary state are mere statutory creations of the center.
ጥያቄ 6
What is a major feature of cooperative federalism (marble cake federalism)?
መልስ፦ B Collaboration and power sharing between levels of government to solve common problems
ምክንያቱ
Cooperative federalism requires national, state, and local governments to interact cooperatively and share overlapping responsibilities to solve common problems.
ጥያቄ 7
Which of the following is listed in the textbook as a disadvantage of federalism?
መልስ፦ C Inequalities between states in areas such as education funding and welfare
ምክንያቱ
Because states determine their own spending and policies, disparities and regional inequalities in services like education and health can develop between different states.
ጥያቄ 8
According to the textbook, how are residuary powers distributed in the United States compared to Canada?
መልስ፦ A In the US they belong to the states, while in Canada they belong to the federal authority.
ምክንያቱ
The US constitution lists federal powers and leaves the remainder (residuary powers) to the states, whereas Canada lists provincial powers and leaves the remainder to the federal authority.
ጥያቄ 9
What is required to amend the provisions governing fundamental rights and freedoms under the FDRE Constitution?
መልስ፦ C Approval by a majority vote in all state councils and a two thirds majority vote in each federal house
ምክንያቱ
The textbook notes that fundamental rights and amendment procedures require approval by a majority vote in all regional states and a two thirds majority in each of the two federal houses.
ጥያቄ 10
According to the textbook, how is constitutional interpretation handled in Switzerland?
መልስ፦ A It is divided between the federal tribunal and the people.
ምክንያቱ
The textbook states that in Switzerland, constitutional interpretation is divided between the federal tribunal and the people.
መተግበሪያው በዚህ ምዕራፍ ላይ 12 ጥያቄዎች አሉት፤ እየሠሩ ያርምዎታል። እዚህ ያሉት የመጀመሪያዎቹ 10 ናቸው።
ምዕራፍ 5 በየትምህርት ሚኒስቴር እትም ከገጽ 111 እስከ ገጽ 137 ይደርሳል።
የትምህርት ሚኒስቴር እትም, እንግሊዝኛ, 222 ገጾች
Temari ይህን ምዕራፍ ወደ ጊዜ የተቆረጠለት መልመጃ ይለውጠዋል፣ እየሠሩ ያርምዎታል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የ AI አስተማሪ አለ።
በነጻ ይጀምሩ
Temari.et ለ Android ስልኮች መተግበሪያ አለው፤ በ Google Play ላይ በነጻ ይገኛል።
