የምዕራፍ ማስታወሻዎችና የመልመጃ ጥያቄዎች

የ10ኛ ክፍል ፊዚክስ ምዕራፍ 4፦ ስታቲክ እና ከረንት ኤሌክትሪክ

በዚህ ገጽ ያለው ሁሉ ለ10ኛ ክፍል የፊዚክስ መፅሐፍ ምዕራፍ 4 ነው፦ ምዕራፉ የሚሸፍነው፣ አጭር ማስታወሻዎቹ፣ የመልመጃ ጥያቄዎች ከመልሶቻቸው ጋር፣ እና ቪዲዮ ባለበት የትምህርቱ ቪዲዮ።

6
ካርዶች: 10
የምዕራፍ 4 የመልመጃ ጥያቄዎች: 82–131
የምዕራፍ 4 የመፅሐፍ ገጾች

ምዕራፍ 4 የሚሸፍነው

1.Charges in Nature
2.Methods of Charging a Body
3.The Electroscope
4.Electrical Discharge
5.Coulomb's Law of Electrostatics
6.The Electric Field
7.Electric circuits
8.Current, Voltage and Ohm's law
9.Combination of Resistors in a Circuit
10.Voltmeter and Ammeter Connection in a Circuit
11.Electrical Safety in General and Local context
12.Electric Projects

የምዕራፍ 4 አጭር ማስታወሻዎች

በ10ኛ ክፍል የፊዚክስ ገጽ ላይ በዚህ ምዕራፍ ሥር የተመዘገቡት ካርዶች። አንድ በአንድ ይክፈቱ።

የ Coulomb ህግቀመር

F = k \frac{q_1 q_2}{r^2}

F = k \frac{q_1 q_2}{r^2}

$F$: የኤሌክትሪክ ኃይል $\text{N}$
$k$: የኩሎምብ ቋሚ $\text{N}\,\text{m}^2/\text{C}^2$
$q_1$: የመጀመሪያው ቅንጣት electric charge $\text{C}$
$q_2$: የሁለተኛው ቅንጣት electric charge $\text{C}$
$r$: በ charges መካከል ያለ ርቀት $\text{m}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሁለት ነጥብ charges መካከል ያለውን የ electrostatic force ለማስላት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

በታችኛው ክፍል ያለውን ርቀት ስኩዌር ማድረግ እንዳይረሱ። የኔጌቲቭ ውጤት መሳሳብን፣ የፖዘቲቭ ውጤት ደግሞ መገፋፋትን ያሳያል።

ከGrade 10 Physics፣ ገጽ 82-131 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የ Electric Field ጥንካሬቀመር

E = k \frac{q}{r^2}

E = k \frac{q}{r^2}

$E$: የኤሌክትሪክ መስክ ጥንካሬ $\text{N}/\text{C}$
$k$: የኩሎምብ ቋሚ $\text{N}\,\text{m}^2/\text{C}^2$
$q$: የምንጭ ኤሌክትሪክ ቻርጅ $\text{C}$
$r$: ከ charge ያለው ርቀት $\text{m}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ከአንድ point charge በተወሰነ ርቀት ላይ ያለውን የ electric field ጥንካሬ ለማስላት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ርቀት r በ metres ተለክቶ በታችኛው ክፍል ስኩዌር መደረግ አለበት።

ከGrade 10 Physics፣ ገጽ 82-131 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የመለኪያ መሣሪያዎች ግንኙነት ስህተትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በ circuit ውስጥ current ወይም voltage ለመለካት መሣሪያዎችን ሲያገናኙ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ammeter በ parallel ወይም voltmeter በ series ፈጽሞ እንዳያገናኙ። ammeter በ parallel ሲገናኝ ከፍተኛ current ስቦ ይቃጠላል፤ voltmeter በ series ሲገናኝ ደግሞ በከፍተኛ resistance ምክንያት የ current ፍሰትን ያቆማል።

ከGrade 10 Physics፣ ገጽ 82-131 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የ Ohm ህግቀመር

\Delta V = I R

\Delta V = I R

$\Delta V$: የፖቴንሺያል ልዩነት $\text{V}$
$I$: የኤሌክትሪክ ፍሰት $\text{A}$
$R$: የኤሌክትሪክ መቋቋም $\Omega$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በአንድ electrical component ላይ ያለውን potential difference, electric current እና resistance ለማስላት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የ Ohm ህግ የሚሰራው የሙቀት መጠን እና ሌሎች ሁኔታዎች ቋሚ ለሆኑ Ohmic conductors ብቻ ነው።

ከGrade 10 Physics፣ ገጽ 82-131 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የ Resistor ጥምረቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥSeries · Parallel

ግንኙነት	Equivalent resistance	Current	Potential difference
Series	$R_{eq} = R_1 + R_2 + \dots + R_n$	$I = I_1 = I_2 = \dots$	$\Delta V = \Delta V_1 + \Delta V_2 + \dots$
Parallel	$\frac{1}{R_{eq}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + \dots + \frac{1}{R_n}$	$I = I_1 + I_2 + \dots$	$\Delta V = \Delta V_1 = \Delta V_2 = \dots$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በ series ወይም parallel የተገናኙ resistors ያለበትን circuit equivalent resistance, current ወይም voltage ለማስላት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

በ parallel ግንኙነት ጊዜ መጀመሪያ 1/R_eq ይሰላል፤ ትክክለኛውን R_eq ለማግኘት ውጤቱ መገልበጥ አለበት።

ከGrade 10 Physics፣ ገጽ 82-131 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Earthing እና በ plug ላይ ያለው ሦስተኛው ሹልሕግlive ሽቦ · neutral ሽቦ · earth ሽቦ · +3

የወረዳው ክፍል	በመደበኛ አገልግሎት	ብልሽት ሲከሰት
live ሽቦ	current ን ወደ መሣሪያው ያመጣል፤ ከምድር አንጻር 220 V አካባቢ ላይ ነው።	የብረቱን አካል ቢነካው አቅርቦቱ እስኪቋረጥ ድረስ አካሉ live ይሆናል።
neutral ሽቦ	ያንኑ current ወደ ምንጩ ይመልሳል፤ 0 V አካባቢ ላይ ይቀመጣል።	የሥራውን current ስለሚሸከም የ earth ሽቦን ፈጽሞ ሊተካ አይችልም።
earth ሽቦ	ምንም current አይሸከምም፤ የመሣሪያውን የብረት አካል በምድር potential ላይ ይይዛል።	ለ fault current ዝቅተኛ resistance ያለው መንገድ ወደ መሬት ይሰጣል፤ በዚህም ትልቅ current ይፈስሳል።
fuse ወይም MCB	በ neutral ላይ ሳይሆን በ live ሽቦ ላይ ይገጠማል።	ትልቁ fault current fuse ን ያቃጥላል ወይም MCB ን ያቋርጣል፤ መሣሪያውም ከአቅርቦቱ ይነጠላል።
ባለ ሁለት ሹል plug	የብረት አካል ላለው መሣሪያ ምንም የ earth መንገድ አይሰጥም።	ብልሽት ሲከሰት አካሉ live ሆኖ ሊቀር ይችላል። ባለ ፕላስቲክ አካል double-insulated መሣሪያ ግን ሆን ተብሎ ለሁለት ሹል የተሠራ ነው።
በኢትዮጵያ ግድግዳ ላይ ያለው socket	የአውሮፓ ክብ ሹል ዓይነት ሲሆን 220 V እና 50 Hz ነው፤ የ earth ንክኪ ብዙውን ጊዜ በጎን በኩል ባሉ ክሊፖች ይሠራል።	በአብዛኞቹ የማጠቃለያ ወረቀቶች ላይ የሚሣሉት ሦስቱ አራት ማዕዘን ሹሎች የብሪታኒያ ዓይነት ናቸው፤ በዚያ ላይ የ earth ሹል ረዘም ያለና ወፍራም ስለሆነ አስቀድሞ ይነካል፤ መጨረሻም ይለቃል።

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ጥያቄው እንደ ማቀዝቀዣ፣ የኤሌክትሪክ ምጣድ ወይም የውሃ ማሞቂያ ያለ የብረት አካል ያለው መሣሪያ ለምን ሦስተኛ ሽቦ እንደሚያስፈልገው ሲጠይቅ ይጠቀሙ። earth ሽቦ የሚጠብቀው መሣሪያውን የሚነካውን ሰው ነው፦ ለ fault current ዝቅተኛ resistance ያለው መንገድ ስለሚሰጥ ሰው ከመጎዳቱ በፊት fuse ይቃጠላል ወይም MCB ይቋረጣል።

ይጠንቀቁ

ተማሪዎች ሁለቱም 0 V አካባቢ ስለሚለኩ earth ሽቦና neutral ሽቦ አንድ ናቸው ብለው ያስባሉ፤ አንዳንዶችም አንድ ሽቦ ለመቆጠብ የ earth ሹሉን በቀጥታ ከ neutral ጋር ያያይዙታል። አንድ አይደሉም። በመደበኛ አገልግሎት neutral ሙሉውን የሥራ current ይሸከማል፤ earth ግን ምንም አይሸከምም። ስለዚህ earth ተብሎ የተያዘ neutral ከላይ በኩል የትም ቦታ ቢቋረጥ የመሣሪያው የብረት አካል በሞተሩ በኩል ከ live ሽቦ ጋር ተያይዞ 220 V ላይ ይሆናል። የዚሁ ስህተት ሁለተኛ ግማሽ fuse ን በ neutral ላይ መግጠም ነው፦ fuse ይቃጠላል፤ ነገር ግን መሣሪያው ከ live ሽቦ ጋር ተያይዞ ስለሚቀር ለመንካት አደገኛ ነው። ደንቡ አጭር ነው፦ fuse በ live ሽቦ ላይ ይገጠማል፣ earth ከብረቱ አካል ጋር ይያያዛል፣ neutral ደግሞ current ን ወደ ምንጩ ይመልሳል።

የምዕራፍ 4 የመልመጃ ጥያቄዎች

በዚህ ምዕራፍ ላይ የተጻፉ 10 የምርጫ ጥያቄዎች፣ እያንዳንዳቸው መልሱና ምክንያቱ አላቸው። መልሱን ከመክፈትዎ በፊት ይሞክሩ። ጥያቄዎቹ በእንግሊዝኛ ናቸው።

ጥያቄ 1

According to the law of conservation of charge, what happens to electric charges in an isolated system?

A.They can be created from other forms of energy.
B.They can neither be created nor destroyed, only transferred.
C.They are completely destroyed when opposite charges touch.
D.They continuously increase in number over time.

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ B They can neither be created nor destroyed, only transferred.

ምክንያቱ

The law of conservation of charge states that electric charges can neither be created nor destroyed, but can only be transferred from one material to another.

ጥያቄ 2

A student in Hawassa uses a gold-leaf electroscope in the laboratory. What is the primary function of an electroscope?

A.To produce a continuous electric current
B.To measure the electrical resistance of a circuit
C.To detect the sign and amount of charge on a body
D.To convert electrical energy into mechanical energy

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ C To detect the sign and amount of charge on a body

ምክንያቱ

An electroscope is a device specifically used to detect the sign and amount of electric charge on a body.

ጥያቄ 3

What is the potential difference between two points when 1 Joule of work is done to move a charge of 1 Coulomb from one point to the other?

A.1 Ampere
B.1 Volt
C.1 Ohm
D.1 Watt

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ B 1 Volt

ምክንያቱ

By definition, one volt is the potential difference between two points in a conductor when 1 Joule of work is done to move a charge of 1 Coulomb from one point to the other (ΔV = W / Q).

ጥያቄ 4

Why must an ammeter be connected in series with a resistor in an electric circuit?

A.Because components in series experience the same potential difference.
B.Because components in series have the same electric current passing through them.
C.Because connecting it in series increases circuit resistance to infinity.
D.Because it prevents current from flowing through the rest of the circuit.

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ B Because components in series have the same electric current passing through them.

ምክንያቱ

An ammeter is connected in series because objects connected in series have the exact same current flowing through them.

ጥያቄ 5

According to Coulomb's law, what happens to the electrostatic force between two point charges if the distance between them is doubled?

A.The force becomes 4 times smaller.
B.The force is doubled.
C.The force becomes 2 times smaller.
D.The force becomes 4 times larger.

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ A The force becomes 4 times smaller.

ምክንያቱ

Coulomb's law states that the electrostatic force is inversely proportional to the square of the distance (F ∝ 1/r²). Doubling the distance increases the denominator by 2² = 4, making the force 4 times smaller.

ጥያቄ 6

What is the magnitude of the electric field at a point 2.00 m away from a point charge of 5.00 mC (5.00 × 10^-3 C)? (Use k = 9 × 10⁹ N m²/C²)

A.2.25 × 106 N/C
B.4.50 × 106 N/C
C.11.25 × 106 N/C
D.22.50 × 106 N/C

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ C 11.25 × 106 N/C

ምክንያቱ

Using the formula E = k · q / r²:
E = (9 × 10⁹ N m²/C² × 5.00 × 10^-3 C) / (2.00 m)² = 45 × 10⁶ / 4 = 11.25 × 10⁶ N/C.

ጥያቄ 7

Two copper wires in a workshop in Addis Ababa have the same length. Wire A has twice the cross-sectional area of Wire B. How does the resistance of Wire A compare to Wire B?

A.Wire A has twice the resistance of Wire B.
B.Wire A has four times the resistance of Wire B.
C.Wire A has half the resistance of Wire B.
D.Wire A has the same resistance as Wire B.

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ C Wire A has half the resistance of Wire B.

ምክንያቱ

The resistance of a conductor is inversely proportional to its cross-sectional area (R = ρl / A). Therefore, doubling the area reduces the resistance by half.

ጥያቄ 8

Three resistors of 4.0 Ω, 8.0 Ω, and 12.0 Ω are connected in series across a 24.0 V power source. What is the electric current flowing through the circuit?

A.0.5 A
B.1.0 A
C.2.0 A
D.3.0 A

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ B 1.0 A

ምክንያቱ

For resistors in series, equivalent resistance is R_eq = 4.0 Ω + 8.0 Ω + 12.0 Ω = 24.0 Ω. Using Ohm's law, I = ΔV / R_eq = 24.0 V / 24.0 Ω = 1.0 A.

ጥያቄ 9

Two charges, q₁ = +2 × 10^-6 C and q₂ = -4 × 10^-3 C, are separated by 0.3 m. What is the magnitude and nature of the electric force between them? (Use k = 9 × 10⁹ N m²/C²)

A.800 N, attractive
B.800 N, repulsive
C.240 N, attractive
D.240 N, repulsive

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ A 800 N, attractive

ምክንያቱ

Using Coulomb's law: F = k · |q₁ · q₂| / r² = (9 × 10⁹ × 2 × 10^-6 × 4 × 10^-3) / (0.3)² = 72 / 0.09 = 800 N. Since the two charges have opposite signs, they attract each other.

ጥያቄ 10

A piece of wire is cut into 5 identical pieces. When connected in parallel, their equivalent resistance is 2 Ω. What was the resistance of the original wire before it was cut?

A.10 Ω
B.25 Ω
C.50 Ω
D.100 Ω

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ C 50 Ω

ምክንያቱ

Let each piece have resistance R. In parallel, 1/R_eq = 5/R, which gives R = 5 × 2 Ω = 10 Ω for each piece. Originally, the 5 pieces were in series, so the total original resistance was 5 × 10 Ω = 50 Ω.

መተግበሪያው በዚህ ምዕራፍ ላይ 12 ጥያቄዎች አሉት፤ እየሠሩ ያርምዎታል። እዚህ ያሉት የመጀመሪያዎቹ 10 ናቸው።

የምዕራፍ 4 የመፅሐፍ ገጾች

ምዕራፍ 4 በየትምህርት ሚኒስቴር እትም ከገጽ 82 እስከ ገጽ 131 ይደርሳል።

የትምህርት ሚኒስቴር እትም, እንግሊዝኛ, 212 ገጾች

PDF ያውርዱ

ሁሉም የ10ኛ ክፍል ፊዚክስ አጭር ማስታወሻዎች

ይህን ምዕራፍ በመተግበሪያው ይለማመዱ

Temari ይህን ምዕራፍ ወደ ጊዜ የተቆረጠለት መልመጃ ይለውጠዋል፣ እየሠሩ ያርምዎታል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የ AI አስተማሪ አለ።

በነጻ ይጀምሩ

Temari.et ለ Android ስልኮች መተግበሪያ አለው፤ በ Google Play ላይ በነጻ ይገኛል።

ስለ Temari መተግበሪያ