Bu'aan kutaa 12ffaa ba'eera; bu'aa kee eessatti akka ilaaltu

Mootummaan kufaatii qormaata ba'umsaan birrii 8 biiliyoona dhabe

Qorannoon waltajjii Ministeerri Barnootaa Mastercard Foundation, Yuunivarsiitii Arizonaa fi dhaabbata Shiyashone waliin qopheesse irratti dhihaate akka mul'isetti, bara 2016 fi 2017 A.L.I. warra qormaata ba'umsaa fudhatan keessaa dhibbeentaa 33.1 qofatu darbe. Eebbifamtoonni kufan ragaa waan hin arganneef kontiraataanis ta'e dhaabbataan qacaramuu hin danda'an; kanaafuu qooddii baasii isaanii hin deebisan; qorannichis waggoota lamaan sana keessatti wanti mootummaan hin walitti qabin birrii saddeet biiliyoona ol ta'uu ibseera. Argannoo kana kan dhiheesse Abrahaam Tulluu (Dr.) miseensa giddugala qorannoo barnootaa Yuunivarsiitii Finfinnee yoo ta'u, gareen isaas Yuunivarsiitii Finfinnee, Hawaasaa fi Jimmaa akkasumas Ministeericha irraa kan walitti dhufedha.

Kan bahe
Akka lakkoofsa Itoophiyaatti
Hagayya 29, 2018
Yeroo dubbisaa
Dubbisuuf daqiiqaa 2
Fuula kana keessatti
01

Barataa torban kana damee filatuuf waan himu

Kutaan qorannichaa Qaammee 05 dura dubbisuun barbaachisu kanadha. Barattoonni damee jalqaba irratti kaa'atan baratan sadarkaa darbiinsaa olaanaa qabu turan. Fayyaan, injinariingii fi saayinsiin uumamaa darbiinsa olaanaa galmeessisan. Saayinsiin hawaasaa, biizinasii fi sagantaan barnootaa immoo gadi aanaa.

Kun sababa tarsiimoodhaan utuu hin ta'in dhugaadhaan akka sadarkeessitu si taasisuudha. Filannoon hanga guyyaa dhumaa waggaa Itoophiyaatti banaa dha; poortaaliin akkamitti akka qabatus Filannoo dhaabbataa fi damee barnootaa irra jira.

02

Sadarkaa darbiinsaa

EessaDarbanYaadannoo
Dhaabbilee hundaDhibbeentaa 33.1Dhibbeentaan 66.9 hin darbine
Yuunivarsiitiiwwan mootummaaDhibbeentaa 52.7 olQoratamtoonni 128,000 ol kufaniiru
Dhaabbilee dhuunfaaDhibbeentaa 14.8Sadarkaa kufaatii olaanaa galmaa'e
Dhaabbilee dhuunfaa sadiiEenyulleeAkka qorannichi jedhutti sagantaa kamiyyuu keessatti barataan hin darbine
Raawwii qormaata ba'umsaa bara 2016 fi 2017 A.L.I., akkuma waltajjicha irratti dhihaatetti.
03

Eebbifamaa hin darbin irra maaltu ga'a

Akka qorannichi gabaasetti ragaa waan hin qabneef warra kufan keessaa dhibbeentaa 64 yeroodhaafis ta'e dhaabbataan qacaramuu hin dandeenye. Dhiphina cimaa, akkasumas maatii, ollaa fi hiriyoota irraa salphinni akka isaan mudatus ibsa. Dhibbeentaa 94 ol immoo maatii isaanii irratti hirkattuu ta'aniiru.

Barattoota 6,030 qorannicha irratti hirmaatan keessaa 1,380 al tokkoo hanga al shanii kufaniiru. Yuunivarsiitiiwwan hammataman digdama yoo ta'an, 13 kan mootummaa fi torba kan dhuunfaati.

04

Biyyoonni biroo akkamitti akka qabatan

Dhiheessaan akka jedhetti muuxannoowwan addunyaa qorannichi ilaale irra caalaan isaanii qormaata ba'umsaa sagantaa hunda irratti hin kennan; sagantaalee filataman irratti qofa hojiirra oolchu. Itoophiyaan sagantaalee hunda irratti hojiirra oolchuu kan jalqabde biyya ta'uu ibseera. Ministeerichi karaa kanatti kan seene eebbifamtoonni barnoota olaanaa irraa ba'an qacarrii hojiitiif qophaa'oo waan hin taaneef yoo ta'u, qulqullina barnootaa duubbee sanaa fooyyessuu itti gaafatamummaas fudhateera.

Maddoota

Lakkoofsii fi guyyaan armaan olii hundi isaan kana keessaa tokko irraa dhufe. Banaa; oduun waa'ee mana barnootaa ijoollee keessanii dubbatu mirkaneeffamuu qaba.

  1. 1የመውጫ ፈተና አፈጻጸም በከፍተኛ ትምህርት ተቋማትTikvah Education, 4 September 2026 (ነሐሴ 29 ቀን 2018 ዓ.ም.)
  2. 2ሪፖርተር (the newspaper the account credits for the report)The Reporter, credited in the post
Qoodi

Temari mana barnootaa keessanuma irratti ilaalaa

Bilbilli tokko agarsiisa kutaalee keessan, caasaa kaffaltii keessanii fi gaaffilee keessaniin qophaa'u isiniif qindeessa. Achii utuu homaa hin kaffalin seemistara guutuu tokko geggeessaa.

Yookiin battalumatti nu qunnamaa

Lachanuu guyyaa hojii hunda garee Temari kan Finfinnee jiru bira gahu.

Seeni