Fuula kana keessatti
Tajaajilli EAES waa'ee dhorkamuu maal jedhe?
Akka kulu-media Onkoloolessa 16, 2019 A.L.I. (Onkoloolessa 26, 2026 A.L.A.) gabaasetti, Tajaajila Madaallii fi Qormaata Barnootaa (EAES) qormaata baafannaa Itoophiyaa giddu-galeessaa 2026 booda barattoota 11,785 irratti adabbii argachuu isaanii labsee. Gabaasichi akka jedhutti barattoonni hedduun bu'aa isaanii poortaala onlaayinii mana-keessaa yeroo banan beeksisa "Disqualified" argataniiru; beeksisni kun kanaaf kennameera.
Gabaasichi Dr. Eshetu Kebede, Ceesisaa Olaanaa EAES, akka jedhan ibsa; gochaaleen sun seerota qormaataa cabsuun irratti hundaa'an, gosoonnis adabbii adda addaa jala akka ta'an jedhe. Gabaasichi yeroo labsii EAES mataa isaatii, yookaan sesoonni qormaataa kan itti galtee ta'e hin ibsu.
Barattoota kamfaa ilaallata?
Labsiin kun seerota qormaataa cabsan barattoota ilaala. Isaan kana keessatti kanneen mobaayilii yookaan saa'aatii smartii galchan, dhaabbata qormaataa keessatti rakkina uuman, meeshaalee kompiitaraa balleessan, yookaan nama biraa bakkaatti qormaataniiru. Kanaaf barattoonni yeroo gadi-aanaa ta'e dura bahan, qormaata lama yeroo adda addaa keessatti fudhatan, fi galmeen argamaa isaanii yookaan bakka qormaatan galmee isaanii wajjin hin wal simne ni ilaalama.
Sababa fayyaa yookaan rakkoo loojistiksii (akka rakkina iddoo Yunivarsiitii Addis Ababaa irratti ibsame) bakka biraatti akka ceeniif hayyamni addaa kennameef barattoonnis eeggatu. Ceesisaan olaanaan akka jedhanitti bu'aan isaanii kan labsamu ragaa seeraa jijjiiramaaf dhiyeessanii fi mallattoon isaanii iddoo haaraa irratti mirkanaa'ee booda ta'a.
Lakkoofsotni maal jechuu fi maal hin ibsamne?
| Garee | Barattoota | Sababa ibsame |
|---|---|---|
| Guutumaan guutuutti adabbii argatan | 817 | Meeshaalee dhorkamanii, rukkina, meeshaa kompiitaraa balleessuu, yookaan nama biraa ta'anii qormaachuu |
| Yeroo irraan adabbii argatan | 2,076 | Dhaabbata qormaataa irraa yeroo qabame 25% dura bahuu |
| Qormaata lama qormaatan | 632 | Yeroo adda addaa keessatti qormaata fudhachuu |
| Bu'aan isaanii eegame | 9,561 | Galmeen argamaa wal hin simne, yookaan bakka hayyamame hin taane keessatti qormaachuu |
Gabaasichi lakkoofsa waliigalaa 11,785 kaa'a; garuu garee afran kanaaf walitti ida'amanii 13,086 ta'u. Gabaasichi lakkoofsi kam sirrii akka ta'e hin ibsu. EAES guyyaa qormaataa, kaffaltii yookaan ragaalee komii dhiyeessuuf barbaachisan hin labsine.
Barataan bu'aan isaa eegame yookaan kan hin fudhatamne maal godhuu qaba?
Haala keessan mirkaneessaa
Poortaala onlaayinii EAES seenaatii, haala maqaa keessan fi qormaata keessan bira jiru ifatti barreessaa.
Ragaalee qopheessaa
Yoo iddoo qormaataa jijjiirte, ragaa seeraa jijjiiramaa qopheessaa; bu'aan kan labsamu mallattoon iddoo qormaataa irratti mirkanaa'ee booda waan ta'eef.
Komii keessan dhiyeessaa
Akka gabaasichi ibsutti poortaala onlaayinii EAES yookaan mana hojii dhaabbata sanaa irratti qabatamaan dhiyeessaa.
Seerotni kun waggaa kanaaf haaraa?
Gabaasa jedhutti EAES seerotni kun akkaataa hojii idil-addunyaa ta'uu malee marsaa kanaaf haaraa akka hin taane jedhe. Seera daqiiqaa 25% yeroo keessa turuu isaas tokko kan ta'e yoo ta'u, ergaa alaa qormaata keessatti akka hin dabarre ittisuuf akka ta'e tajaajilichi ibse.
Tajaajilichis sirna qormaata baafannaa biyyaalessaa mirkaneessuuf sirni cimaa ta'uu akka hin dhabne ibsee; komiin sirrii hundinuu ragaalee barattootaa fi sooptarootaa qormaataatiin ilaalamu jedhe.
Maddoota
Lakkoofsii fi guyyaan armaan olii hundi isaan kana keessaa tokko irraa dhufe. Banaa; oduun waa'ee mana barnootaa ijoollee keessanii dubbatu mirkaneeffamuu qaba.
