Bu'aan kutaa 12ffaa ba'eera; bu'aa kee eessatti akka ilaaltu

Yaadannoo boqonnaa fi gaaffii shaakalaa

Boqonnaa 2 Baayoloojii kutaa 10: Biqiltoota

Wanti fuula kana irra jiru hundi boqonnaa 2 kitaaba Baayoloojii kutaa 10 tiif: wanta boqonnaan haguugu, yaadannoo gabaabaa, gaaffii shaakalaa deebii isaanii waliin, fi viidiyoo barnootaa bakka jirutti.

Google Play irraa buufadhaa
7
Kaardii
10
Gaaffii shaakalaa boqonnaa 2
17–49
Fuula kitaabaa boqonnaa 2

Yaadannoo gabaabaa boqonnaa 2

Kaardiiwwan fuula Baayoloojii kutaa 10 irratti boqonnaa kana jala galmaa'an. Tokko tokkoon bani.

Yoom akka itti fayyadamtu

Guddinni jirmaafi hidda biqiltootaa ifa kallattii tokkoofi harkisa lafaatiif deebii akkamii akka kennan ibsuuf itti fayyadami.

Of eeggadhu

Hangi ooksinii guddina jirmaa saffisiisu sun hiddi akka hin dheerannee dhorka.

Grade 10 Biology, fuula 17-49 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

AmalaSanyii DicotSanyii Monocot
CotyledonsCotyledons lama qabaCotyledon tokko qofa qaba
Caasaa cotyledonFoon qabeessa fi nyaata kan kuusuHaphii fi meeshaalee nyaataa kan hin qabne
EndospermHin qabuGuddaa fi sirriitti kan dagaage
Guddina rootPrimary root'n lateral roots baasaPrimary root'n fibrous roots'n bakka bu'ama

Yoom akka itti fayyadamtu

Caasaalee qaamaafi bakka kuusaa nyaataa sanyiiwwan biqiltoota habaqaaf walbira qabuuf gargaara.

Of eeggadhu

Sanyiin Monocot soorata endosparmii keessatti kan kuusan yoo ta'u, sanyiin dicot immoo kotileedonii furdaa lamaan keessatti kuusu.

Grade 10 Biology, fuula 17-49 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Miidhaa qola jirmaa naanneffanii muruun biqiltuu irraan geessisu tartiibaan tilmaamuuf itti fayyadami.

Of eeggadhu

Qola muruun filooyeemii qofa balleysa. Zaayileemiin waan jiruuf bishaan ol dhufullee sooranni gadi hin dabarre waan ta'eef hiddi dura du'a.

Grade 10 Biology, fuula 17-49 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

SadarkaaBakka KilooroopilaastiiGalteewwanBu'aawwan
Light reactionGranumSunlight, H2OH_2OO2O_2, ATP, H+H^+
Dark reactionStromaCO2CO_2, ATP, H+H^+Glucose

Yoom akka itti fayyadamtu

Sadarkaalee footosinteesisii fi bakkeewwan isaan kilooroopilaastii keessatti itti gaggeeffaman adda baasuuf gargaara.

Of eeggadhu

Oksijiiniin kan uumamu giraanamii keessatti fotolayisii bishaaniitiin yeroo ifaati malee dhiheessii kaarboon daayoksaayidii irraa miti.

Grade 10 Biology, fuula 17-49 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

AmalaZaayileemiiFilooyeemii
Haala cellCelloota du'an kanneen dhedheerooCelloota lubbuu qaban
Wantoota geejjibamanBishaan fi albuudota bulbulamanNyaata organic oomishame
Kallattii yaa'aaRoot irraa gara baalatti olSources fi sinks gidduutti kallattii lachuu
Mechanism sochooftuuTranspiration pullTranslocation

Yoom akka itti fayyadamtu

Ujummoolee dabrarsituu, wantoota geejjibamaniifi tooftaalee geejjibaa biqiltoota keessatti walbira qabuuf itti fayyadami.

Of eeggadhu

Zaayileemiin bishaan gara oliitti qofa harkisa tiraanispiireeshiniin kan daddabarsu yoo ta'u, filooyeemiin immoo lubbu qabeeyyiin nyaata kallattii lamaaniinuu geejjiba.

Grade 10 Biology, fuula 17-49 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

WantiYeroo dabaltu maaltu ta'aKun maal si barsiisa
Light intensityIfni yeroo dabalu saffisni ni dabala, ergasii diriiraa ta'ee hafa.Kutaan ol ka'aan ifni daangessaa ta'uu agarsiisa. Kutaan diriiraan immoo wanti biraa bakka isaa fudhachuu agarsiisa.
Carbon dioxide concentrationSaffisni ni dabala, ergasii akkuma sarara ifaa diriiraa ta'a.Qilleensi carbon dioxide 0.04% qofa waan qabuuf, aduu cimaa keessatti irra caalaa daangessaan kanuma.
TemperatureSaffisni sadarkaa ol'aanaatti ol ba'a, sanaa olitti immoo saffisaan gadi bu'a. Biqiltoota qonnaa beekamoof sadarkaan ol'aanaan tilmaamaan 25 °C hanga 35 °C gidduu jira.Gadi bu'uun sun ho'i enzyme balleessuu isaati. Naannoo 0 °C saffisni zeeroo dhihaata.
WaterBiqiltuun bishaan hanqate ni suuta'a, garuu bishaan inni fudhatu keessaa xiqqoon qofti walnyaatinsa keessatti hojiirra oola.Biqiltuun bishaan kuusuuf stomata isaa cufa, stomatni cufamanis dhiheessii carbon dioxide kuta.
ChlorophyllHangi buqqee magariisa fayyaa qabu yoo xiqqaate saffisnis ni gadi bu'a.Ifni kan qabamu chlorophyll'iini, kanaafuu dhukkubni baalaa yookaan hanqinni magnesium akkuma gaaddisaa saffisicha gadi buusa.

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gaaffiin saffisni photosynthesis maaliif dabaluu dhaabe, yookaan biqiltuun caalaatti akka oomishuuf maal jijjiiruu qabna jedhu dhufu itti fayyadami. Saffisicha kan murteessu haala hunda caalaa xiqqaate waan ta'eef, inni sun hanga dabalutti kan biraa dabaluun homaa hin jijjiiru.

Of eeggadhu

Asitti dogoggorri lama qabxii nama dhabsiisa. Sararri ho'aa akka sarara ifaa miti. Sadarkaa ol'aanaa gahee ergasii saffisaan gadi bu'a, sababni isaas ho'i enzyme balleessa. Lammaffaa, yeroo sararri ifaa diriiraa ta'u deebiin biqiltuun amma ifa gahaa qaba kan jedhu miti. Wanta bakka isaa fudhate moggaasi: hammi carbon dioxide yookaan ho'i saffisicha gadi qabee jira, ifa dabaluunis sochoosuu hin danda'u.

TarkaanfiiMaal gootaMaaliif barbaachisa
1. Starch balleessuuBiqiltuu sana sa'aatii 24 hanga 48 dukkana guutuu keessa tursi, ergasii baala tokko iodine'iin qoradhuu starch akka hin hafne mirkaneessi.Starch qorannoo dura kuufame baala guutuu gurraacha cuquliisa waan taasisuuf bu'aan sun homaa hin mirkaneessu.
2. HaguuguuKutaa baala tokkoo waraqaa gurraacha yookaan aluminium foil'iin fuula lamaan irraa haguugii hidhi, kutaa hafe immoo banaa dhiisi.Fuula gubbaa qofa yoo haguugde ifni gadiin waan seenuuf kutaan haguugame sunis starch hojjeta.
3. Ifa kennuuBiqiltuu sana sa'aatii 4 hanga 6 tilmaamaan aduu cimaa keessa dhaabi.Photosynthesis yeroo kana qofa hojjechuu waan danda'uuf starch ati argattu amma hojjetame.
4. Bishaan keessatti danfisuuBaala sana muri, daqiiqaa tokko tilmaamaan bishaan keessatti danfisi.Seelota ni ajjeesa, walnyaatinsa ni dhaaba, haguuggii seelaas akka dhangala'aan keessa darbu taasisa.
5. Ethanol keessatti danfisuuEthanol sana bishaan ho'aa keessa dhaabii, baalli sun hanga halluu dhabutti keessatti danfisi.Ethanol chlorophyll ni baqsa. Salphaatti waan qabatuuf gonkumaa ibidda irratti kallattiidhaan hin ho'ifamu.
6. Iodine itti naquuBaala halluu dhabe sana akka laafuuf bishaan ho'aa keessa cuuphi, xaabboo adii irra diriirsii iodine'iin haguugi.Bishaan ho'aan baala cabaa sana diriirsa, iodine immoo qorannoo starch'iiti.
7. Bu'aa dubbisuuKutaan hin haguugamne gurraacha cuquliisa ta'a. Kutaan haguugame immoo halluu keelloo magaala iodine sanaa qabatee hafa.Starch bakka ifni gaheetti qofa waan hojjetameef photosynthesis'iif ifni barbaachisaa dha.

Yoom akka itti fayyadamtu

Qorannoo photosynthesis'iif ifni akka barbaachisu agarsiisuuf godhamuuf, akkasumas gaaffii tarkaanfiin tokkoon tokkoon isaa maaliif akka hojjetamu gaafatuuf itti fayyadami. Kutaan baala sanaa kan haguugame to'annoo dha. Biqiltuu, bishaan, carbon dioxide fi ho'a wal fakkaataa waan qooddatuuf wanti garaagarummaa qabu ifa qofa.

Of eeggadhu

Barattoonni biqiltuu dukkana keessa turuu sana dhiisanii kallattiidhaan aduutti baasu. Ergasii kutaan haguugamee fi kan hin haguugamin lachuu gurraacha cuquliisa ta'u, sababni isaas starch sun qorannoon dura baala keessa ture, barataanis ifni hin barbaachisu jedhee barreessa. Dogoggorri biraa kan baay'inaan mul'atu baala magariisa kallattiidhaan iodine keessa cuuphuu dha. Chlorophyll waan keessa jiruuf jijjiiramni halluu tokko iyyuu hin mul'atu.

Gaaffii shaakalaa boqonnaa 2

Gaaffii filannoo 10 boqonnaa kana irratti barreeffaman, tokkoon tokkoon isaanii deebii fi sababa qabu. Deebii banuu dura yaali. Gaaffiin kun Ingiliffaa tiin.

Gaaffii 1

Which reproductive structure is found in gymnosperms like Podocarpus falcatus (Zigba) and Juniperus procera (Tid) instead of flowers?

  1. A.Cones
  2. B.Fruits
  3. C.Broad petals
  4. D.Anthers
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Cones

Sababa

Gymnosperms do not have flowers or fruits. Instead, their reproductive organs are cones, which produce naked seeds.

Gaaffii 2

What is the rigid cell wall of a plant cell mainly made of?

  1. A.Glycogen
  2. B.Cellulose
  3. C.Chitin
  4. D.Protein
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: B Cellulose

Sababa

Plant cells are surrounded by a rigid cell wall made primarily of cellulose.

Gaaffii 3

Which female part of a flower consists of the ovary, style, and stigma?

  1. A.Stamen
  2. B.Filament
  3. C.Pistil
  4. D.Petal
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: C Pistil

Sababa

The pistil (also called carpel or gynoecium) is the female reproductive part consisting of the stigma, style, and ovary.

Gaaffii 4

What happens to the cotyledon during hypogeal seed germination?

  1. A.It is pushed above the soil to make leaves
  2. B.It remains under the soil
  3. C.It turns into the primary root
  4. D.It dries up and falls off before growth
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: B It remains under the soil

Sababa

In hypogeal germination, the cotyledon stays beneath the ground. In epigeal germination, the cotyledon is pushed above the soil surface.

Gaaffii 5

Which tissue layer inside a leaf contains the greatest number of chloroplasts per cell to carry out most of the photosynthesis?

  1. A.Upper epidermis
  2. B.Spongy layer
  3. C.Palisade layer
  4. D.Cuticle
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: C Palisade layer

Sababa

The palisade layer is positioned right below the upper epidermis and contains closely packed columnar cells with the largest number of chloroplasts per cell.

Gaaffii 6

Why do healthy green plant leaves appear green to our eyes?

  1. A.Green light wavelengths are reflected instead of absorbed
  2. B.Chlorophyll only absorbs green light
  3. C.Blue and red light are fully reflected by the cuticle
  4. D.The stomata release green oxygen gas
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Green light wavelengths are reflected instead of absorbed

Sababa

Chlorophyll absorbs light in the blue (400 to 500 nm) and red (600 to 700 nm) ranges, but green light (500 to 600 nm) is not absorbed and is reflected.

Gaaffii 7

What is the term for the light-driven splitting of water molecules into hydrogen ions and oxygen in the granum?

  1. A.Carbon fixation
  2. B.Translocation
  3. C.Photolysis
  4. D.Osmosis
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: C Photolysis

Sababa

During the light reaction in the granum, light energy splits water molecules (H2O) into H+ and O2. This process is called photolysis.

Gaaffii 8

How does phloem tissue differ from xylem tissue in vascular plants?

  1. A.Phloem contains living cells that translocate food in both directions
  2. B.Phloem contains dead cells that only pull water up to leaves
  3. C.Phloem carries dissolved minerals only from soil to roots
  4. D.Phloem is found only in non-vascular plants like mosses
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Phloem contains living cells that translocate food in both directions

Sababa

Phloem consists of living cells that actively transport organic food (sucrose and amino acids) up and down the plant, while xylem is made of dead cells transporting water and minerals upward.

Gaaffii 9

In a tree girdling experiment, a ring of bark containing the phloem is removed from the stem. Why does the plant root die first?

  1. A.Water cannot move up through the girdled xylem
  2. B.Translocation of food from the leaves to the root is stopped
  3. C.The root absorbs too much mineral salt from the soil
  4. D.Oxygen cannot enter the leaves through the stomata
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: B Translocation of food from the leaves to the root is stopped

Sababa

Removing the phloem disrupts food transport from the leaves to the sink tissues below. The roots die first because they are starved of organic food.

Gaaffii 10

In Charles Darwin's phototropism experiment, which condition prevented a young seedling shoot from bending toward light?

  1. A.Covering the lower stem with an opaque sleeve
  2. B.Covering the tip of the shoot with an opaque foil
  3. C.Leaving the tip open to unilateral light
  4. D.Growing the seedling in moist soil
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: B Covering the tip of the shoot with an opaque foil

Sababa

Darwin showed that when the tip of the coleoptile is removed or covered with opaque foil, the shoot fails to detect light and does not bend.

Appiin boqonnaa kana irratti gaaffii 12 qaba; utuu hojjettuu ni sirreessa. Kan asii jiran 10 jalqabaa ti.

Fuula kitaabaa boqonnaa 2

Boqonnaan 2 Maxxansa Ministeera Barnootaa keessatti fuula 17 hanga fuula 49 ti.

Maxxansa Ministeera Barnootaa, Ingiliffaa, Fuula 177

PDF buufadhaa

Boqonnaa kana appii keessatti shaakali

Temari boqonnaa kana gara shaakala yeroon daangeffametti jijjiira; utuu hojjettuu ni sirreessa; wanti si hin galinis barsiisaa AI tiin ni ibsama.

Bilisaan jalqabi

Temari.et appii Android qaba; Google Play irratti bilisaan argama.

SeeniHerrega kee bani