Bu'aan kutaa 12ffaa ba'eera; bu'aa kee eessatti akka ilaaltu

Yaadannoo boqonnaa fi gaaffii shaakalaa

Boqonnaa 3 Seenaa kutaa 9

Wanti fuula kana irra jiru hundi boqonnaa 3 kitaaba Seenaa kutaa 9 tiif: wanta boqonnaan haguugu, yaadannoo gabaabaa, gaaffii shaakalaa deebii isaanii waliin, fi viidiyoo barnootaa bakka jirutti.

Google Play irraa buufadhaa
2
Kaardii
10
Gaaffii shaakalaa boqonnaa 3
41–65
Fuula kitaabaa boqonnaa 3

Asii jalqabi

Barnoota Temari boqonnaa 3

Barnoota viidiyoo gabaabaa boqonnaa kanaa, kan Temari'n qopheesse. Yommuu play tuqxu qofa fe'ama. Barnoonni kun Afaan Ingiliziitiin.

The rise and fall of the Zagwe · daqiiqaa 4 · Gaaffii qormaata darbe 2 hojjetaman

Kutaalee barnootaa

Barnoota achii jalqabee taphachiisuuf kutaa tokko tuqi.

Boqonnaan 3 maal haguuga

  1. 1.Languages, Religions and Peoples of Ethiopia and the Horn
  2. 2.Languages Families
  3. 3.Major Religions of Ethiopia
  4. 4.Settlement Pattern of Peoples of Ethiopia
  5. 5.Pre-Aksumite States and their Geographical Setting
  6. 6.Aksumite Kingdom
  7. 7.Zagwe Dynasty
  8. 8.The Sultanate Shewa

Yaadannoo gabaabaa boqonnaa 3

Kaardiiwwan fuula Seenaa kutaa 9 irratti boqonnaa kana jala galmaa'an. Tokko tokkoon bani.

Mootummaa ykn TumsituuBara ykn WaggaaWiirtuu ykn Magaalaa GuddooAmala Seenaa Ijoo
Punt3rd millennium BCQarqara galaana Red Sea fi Indian OceanWarqee, ilka arbaa fi qumbii gara Egypt duriitti ergaa ture
Yehac. 1000 BC (zenith 750 hanga 500 BC)Aksum irraa gara kaaba bahaattiWiirtuu pre-Aksumite isa durii, mana qulqullummaa dhagaa barreeffamoota qabu ijaare
Damatc. 5th century BCAksum irraa gara kibbaattiBulchitoonni maqaa ulfinaa South Arabian kan ta'e Mukarib fayyadamaa turan, buufata doonii Adulis fayyadaman
Aksumite Kingdomc. 1st century AD hanga 10th century ADAksumQarshii maxxanseera, qubee Ge'ez, siidaawwan guguddoo, c. 330 AD amantaa Kiristaanaa fudhate
Sultanate of Shewa896 AD hanga 1285 ADGammoojjii baha Laga Awash RiverSultanate Islaamaa isa jalqabaa, kan Makhzumite dynasty dhaan hundeeffame
Zagwe Dynastyc. 1150 AD hanga 1270 ADAdefa (Roha / Lalibela)Mootii bulchaa Agaw, manneen sagadaa dhagaa monolithic kudha tokko ijaare
Restored Solomonic Dynasty1270 AD eegaleeBaddaa Amhara / ShewaYekuno Amlak Yetbarek mo'ate, hidda dhalootaa Dil Naod irraa qabaachuu ibse
Sultanate of Ifat1285 AD eegaleeShewa irraa gara kibbaattiUmar Walasma dhaan hundeeffame, Shewa dhuunfatee fi daandii daldalaa Zeila to'ate

Yoom akka itti fayyadamtu

Bara, magaalaa guddoo fi raawwii gurguddoo mootummoota Aksum duraa, Aksum, Zaagwee fi sulxaanetoota Islaamaa hordofuuf itti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Dhaabbachuun tumsa Zaagwee jijjiirraa aangoo siyaasaa qofa malee hundeeffama mootummaa haaraa akka hin taane hubadhaa.

Grade 9 History, fuula 41-65 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

AmantiiBara SeensaaNama Ijoo ykn Karaa SeensaaHaala Seenaa Ijoo
Amantiiwwan Dhalootaa (Indigenous Religions)Bara duriiHoggantoota hafuuraa dhalootaa: Qallu fi QallittiWaaqa ol aanaa akka Waqa fi ayyaanota akka Ayyana amanuu, syncretism agarsiisa
JudaismBara duriiHawaasa Bete-Israel tiin kan shaakaramuKaaba Lake Tana (Dembiya, Semen, Wegera) keessatti kan shaakaramu, Old Testament fi Ge'ez fayyadama
Christianityc. 330 ADFrumentius (Abuna Salama) fi King EzanaAmantii mootummaa Aksum, dhuma jaarraa 5ffaa keessa Nine Saints dhaan kan babal'ate
Islam615 AD (First Hijra)King Armah Ella Seham (Al-Nejash)Kallattiiwwan seensaa: Red Sea, Zeila fi Indian Ocean, karaalee daldalaatiin gara keessatti kan babal'ate

Yoom akka itti fayyadamtu

Bara seensaa, daandiiwwan, namoota beekamoo fi seenaa amantiiwwan aadaa, Yihudaa, Kiristaanaa fi Islaamaa ilaaluuf itti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Islaamummaan gara Itoophiyaa kan seene karaa waraanaatiin osoo hin taane karaa nagaa fi daldalaatiini. Mootichi Armah baqattootaaf bara 615tti koolu-galummaa kennuun isaa gumaacha guddaa qaba.

Grade 9 History, fuula 41-65 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Gaaffii shaakalaa boqonnaa 3

Gaaffii filannoo 10 boqonnaa kana irratti barreeffaman, tokkoon tokkoon isaanii deebii fi sababa qabu. Deebii banuu dura yaali. Gaaffiin kun Ingiliffaa tiin.

Gaaffii 1

According to linguists, which of the following is an extinct Southern Semitic language in Ethiopia?

  1. A.Gafat
  2. B.Argobba
  3. C.Harari
  4. D.Zay
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Gafat

Sababa

The textbook notes that Southern Semitic includes Amharic, Argobba, Gafat, Guraghigna, Silte, Harari, and Zay, and mentions that Gafat is now extinct.

Gaaffii 2

What does the name Aksum mean based on its Agaw and Semitic word origins?

  1. A.Chief of water
  2. B.Land of gold
  3. C.Chief of mountains
  4. D.City of stone
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Chief of water

Sababa

The name comes from Ak or ku (meaning water in Agaw) and sum or shum (meaning chief in Semitic), giving the meaning chief of water.

Gaaffii 3

Who founded the Zagwe dynasty around 1150 AD with its capital at Adefa in Lasta?

  1. A.Mera Tekle Haymanot
  2. B.Emperor Lalibela
  3. C.Yekuno Amlak
  4. D.Yetbarek
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Mera Tekle Haymanot

Sababa

The Zagwe dynasty was founded around 1150 AD by Mera Tekle Haymanot, who established the capital at Adefa (Roha).

Gaaffii 4

Which monastery was the first to be established in Ethiopia after the arrival of the Nine Saints in the late fifth century?

  1. A.Debre Damo
  2. B.Debre Bizen
  3. C.Debre Hayq
  4. D.Debre Libanos
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Debre Damo

Sababa

With the coming of the Nine Saints, churches and monasteries were established, the first being the monastery of Debre Damo.

Gaaffii 5

Which language is the only surviving representative of the North Cushitic branch?

  1. A.Beja
  2. B.Bilen
  3. C.Qimant
  4. D.Saho
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Beja

Sababa

The textbook states that North Cushitic is represented only by the Beja language, spoken in northwestern Eritrea.

Gaaffii 6

Local inscriptions show that rulers of the pre-Aksumite state of Damat used which South Arabian political and religious title?

  1. A.Mukarib
  2. B.Nigus
  3. C.Sultan
  4. D.Abuna
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Mukarib

Sababa

Rulers of Damat established external links with South Arabia and used the South Arabian title Mukarib.

Gaaffii 7

Who led the first group of Muslim refugees sent by Prophet Mohammed to Aksum in 615 AD?

  1. A.Jafar Abu Talib
  2. B.Ahmed al-Nejashi
  3. C.Umar Walasma
  4. D.Samuel Gobat
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Jafar Abu Talib

Sababa

The first group of Muslim refugees who sought asylum in Aksum in 615 AD was led by Jafar Abu Talib.

Gaaffii 8

Who was consecrated as Abuna Salama, the first bishop of the Ethiopian Orthodox Church, by Patriarch Atnatewos of Alexandria?

  1. A.Frumentius (Freminatos)
  2. B.Abune Baselios
  3. C.Abba Iyesus Moa
  4. D.Abune Tekle Haymanot
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Frumentius (Freminatos)

Sababa

Patriarch Atnatewos of Alexandria consecrated Frumentius (Freminatos) as Abuna Salama, the first bishop of the Ethiopian Orthodox Church.

Gaaffii 9

In 1636, which Ethiopian ruler expelled Patriarch Afonso Mendes and European Catholic missionaries, leading to the closure of Ethiopia to Europeans?

  1. A.Emperor Fasilidas
  2. B.Emperor Susneyos
  3. C.King Ezana
  4. D.King Kaleb
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A Emperor Fasilidas

Sababa

After Susneyos was forced to resign, his son Emperor Fasilidas expelled the Jesuit Patriarch and European missionaries in 1636.

Gaaffii 10

The Makhzumite dynasty of the Sultanate of Shewa was overthrown and annexed in 1285 AD by which state?

  1. A.The Sultanate of Ifat under the Walasma dynasty
  2. B.The Sultanate of Dahlak
  3. C.The Kingdom of Aksum
  4. D.The Kingdom of Damat
Deebii fi sababa agarsiisi

Deebii: A The Sultanate of Ifat under the Walasma dynasty

Sababa

In 1285 AD, the Sultanate of Ifat, founded by Umar Walasma of the Walasma dynasty, conquered and annexed the older Sultanate of Shewa.

Appiin boqonnaa kana irratti gaaffii 12 qaba; utuu hojjettuu ni sirreessa. Kan asii jiran 10 jalqabaa ti.

Fuula kitaabaa boqonnaa 3

Boqonnaan 3 Maxxansa Ministeera Barnootaa keessatti fuula 41 hanga fuula 65 ti.

Maxxansa Ministeera Barnootaa, Ingiliffaa, Fuula 217

PDF buufadhaa

Boqonnaa kana appii keessatti shaakali

Temari boqonnaa kana gara shaakala yeroon daangeffametti jijjiira; utuu hojjettuu ni sirreessa; wanti si hin galinis barsiisaa AI tiin ni ibsama.

Bilisaan jalqabi

Temari.et appii Android qaba; Google Play irratti bilisaan argama.

SeeniHerrega kee bani