የምዕራፍ ማስታወሻዎችና የመልመጃ ጥያቄዎች
በዚህ ገጽ ያለው ሁሉ ለ11ኛ ክፍል የባዮሎጂ መፅሐፍ ምዕራፍ 5 ነው፦ ምዕራፉ የሚሸፍነው፣ አጭር ማስታወሻዎቹ፣ የመልመጃ ጥያቄዎች ከመልሶቻቸው ጋር፣ እና ቪዲዮ ባለበት የትምህርቱ ቪዲዮ።
በ11ኛ ክፍል የባዮሎጂ ገጽ ላይ በዚህ ምዕራፍ ሥር የተመዘገቡት ካርዶች። አንድ በአንድ ይክፈቱ።
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የቴንደን እና ሊጋመንት ተያያዥ ተግባራትን ወይም የአጥንት ሴሎችን ተግባር ለመለየት ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
ቴንደኖች (Tendons) ጡንቻን ከአጥንት ጋር ያገናኛሉ፤ ሊጋመንቶች (Ligaments) ግን አጥንትን ከአጥንት ጋር ያገናኛሉ። ኦስቲዮብላስቶች አዲስ አጥንት ሲገነቡ፡ ኦስቲዮክላስቶች አጥንትን ይሰብራሉ።
ከGrade 11 Biology፣ ገጽ 180-235 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ክፍል | አካላት | የአጥንት ብዛት |
|---|---|---|
| Axial skeleton | Skull (22), Ossicles (6), Hyoid (1), Rib cage (24), Sternum (1), Vertebral column (26) | |
| Appendicular skeleton | Shoulder girdles (4), Pelvis (2), Arms እና forearms (6), Thighs እና legs (8), Hands (54), Feet እና ankles (52) | |
| ጠቅላላ adult skeleton | Axial skeleton + Appendicular skeleton |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የአዋቂ ሰው አጽም በአክሲያል (Axial) እና አፔንዲኩላር (Appendicular) ክፍሎች ሲከፈል ያሉትን የአጥንት ብዛቶች ለማስታወስ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
አዋቂዎች 206 አጥንቶች ሲኖሯቸው፡ አዲስ የተወለዱ ሕፃናት ግን ሲያድጉ የሚዋሃዱ ከ300 በላይ አጥንቶች አሏቸው።
ከGrade 11 Biology፣ ገጽ 180-235 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| በግብረ ሥጋ ግንኙነት የሚተላለፍ ኢንፌክሽን | የበሽታ አምጪው ዓይነት | አምጪ ተዋሲያን |
|---|---|---|
| Syphilis | ባክቴሪያ (Bacterium) | Treponema pallidum |
| Gonorrhea | ባክቴሪያ (Bacterium) | Neisseria gonorrhoeae |
| Chancroid | ባክቴሪያ (Bacterium) | Haemophilus ducreyi |
| Genital herpes | ቫይረስ (Virus) | Herpes simplex virus (HSV) |
| Genital warts | ቫይረስ (Virus) | Human papillomavirus (HPV) |
| AIDS | ቫይረስ (Virus) | Human immunodeficiency virus (HIV) |
| Trichomoniasis | ፓራሳይት (Parasite) | Trichomonas vaginalis |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የተለመዱ የአባለዘር በሽታዎችን ከተዋሲያን ምድባቸው እና ከትክክለኛው አምጪ ጋር ለማዛመድ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
እንደ ኤች አይ ቪ (HIV) ካሉ የአባለዘር ኢንፌክሽኖች መከላከል የሚችለው ብቸኛው የወሊድ መከላከያ ኮንዶም ብቻ ነው።
ከGrade 11 Biology፣ ገጽ 180-235 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ደረጃ | ቀናት | ዋናው የእንቁላል ማቀፊያ እና የሆርሞን ክስተት |
|---|---|---|
| Menstrual phase | 1-4 | Endometrium ይፈርሳል እንዲሁም እንደ menstrual flow ይወገዳል |
| Follicular phase | 5-13 | FSH የ follicle እድገትን ያነቃቃል፣ follicles ደግሞ estrogen ያመነጫሉ |
| Ovulation phase | 14 | LH surge የበሰለ egg እንዲለቀቅ ያደርጋል |
| Luteal phase | 15-28 | Corpus luteum ይፈጠራል እንዲሁም endometrium ለመጠበቅ progesterone ያመነጫል |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በአራቱ የወር አበባ ዑደት ደረጃዎች ውስጥ ያሉትን ቀናት፡ ሆርሞኖች እና የማህፀን ለውጦች ለመረዳት ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
እንቁላል የመልቀቅ ሂደት (Ovulation) የሚቀሰቀሰው በ14ኛው ቀን በሚከሰተው የLH ሆርሞን ድንገተኛ መጨመር እንጂ በFSH አይደለም። ፕሮጄስቴሮን ከፍተኛ የሚሆነው በሉቲያል (luteal) ደረጃ ነው።
ከGrade 11 Biology፣ ገጽ 180-235 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| የጡንቻ ዓይነት | ጭረታ (Striation) | ቁጥጥር | መገኛ |
|---|---|---|---|
| Skeletal muscle | Striated | Voluntary | ከአጥንት ጋር የተያያዘ |
| Cardiac muscle | Striated | Involuntary | የልብ ግድግዳ (myocardium) |
| Smooth muscle | Non-striated | Involuntary | ክፍት የውስጥ አካላት (hollow organs)፣ የደም ስሮች |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የሦስቱን የሰውነት ጡንቻ ዓይነቶች መዋቅር፡ የቁጥጥር ሁኔታ እና መገኛ ለመለየት ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
የልብ ጡንቻን (Cardiac muscle) ከስላሳ ጡንቻ (Smooth muscle) ጋር እንዳያምታቱ። የልብ ጡንቻ እንደ ስላሳ ጡንቻ ያለፍላጎት የሚሰራ ቢሆንም፡ እንደ አጽመ ጡንቻ ጭረት ያለው (striated) ነው።
ከGrade 11 Biology፣ ገጽ 180-235 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
በዚህ ምዕራፍ ላይ የተጻፉ 10 የምርጫ ጥያቄዎች፣ እያንዳንዳቸው መልሱና ምክንያቱ አላቸው። መልሱን ከመክፈትዎ በፊት ይሞክሩ። ጥያቄዎቹ በእንግሊዝኛ ናቸው።
ጥያቄ 1
Which type of muscle tissue is involuntary, non-striated, and found in the walls of hollow organs such as the stomach and intestine?
መልስ፦ A Smooth muscle
ምክንያቱ
Smooth muscle cells are involuntary and non-striated. They line the walls of hollow organs like the stomach, intestine, and bladder.
ጥያቄ 2
Which type of bone cells are directly responsible for the repair of bone fractures?
መልስ፦ D Osteoprogenitor
ምክንያቱ
Osteoprogenitor cells play an important role in repairing bone fractures.
ጥያቄ 3
Which male reproductive structure secretes fructose into semen to provide energy for sperm cells?
መልስ፦ B Seminal vesicle
ምክንያቱ
The seminal vesicle secretes fructose into semen, which supplies energy to help sperm move.
ጥያቄ 4
Which contraceptive method is the only one that helps prevent sexually transmitted infections (STIs)?
መልስ፦ C Condom
ምክንያቱ
Condoms (both male and female) create a physical barrier that helps protect against sexually transmitted infections as well as pregnancy.
ጥያቄ 5
During skeletal muscle contraction, what is the immediate effect of calcium flooding into the muscle cell from the sarcoplasmic reticulum?
መልስ፦ B It binds with troponin, allowing actin and myosin to bind
ምክንያቱ
Calcium binds with troponin, which shifts tropomyosin out of the way and allows the actin and myosin cross bridges to bind and contract.
ጥያቄ 6
How many total bones make up the human axial skeleton in an adult?
መልስ፦ A 80
ምክንያቱ
The adult human skeleton consists of 206 bones, divided into the axial skeleton (80 bones) and the appendicular skeleton (126 bones).
ጥያቄ 7
Around day 14 of the menstrual cycle, a surge in which hormone causes the ovarian follicle to rupture and release an egg?
መልስ፦ B Luteinizing hormone (LH)
ምክንያቱ
A sudden surge in luteinizing hormone (LH) midway through the cycle triggers ovulation, the release of a mature egg from the ovary.
ጥያቄ 8
Which structure is cut or blocked during a male sterilization procedure (vasectomy)?
መልስ፦ C Vas deferens
ምክንያቱ
A vasectomy involves blocking or cutting each vas deferens tube to prevent sperm from entering the semen.
ጥያቄ 9
A farmer in Gojjam lifts and holds a heavy bag of teff steady in his arms without changing muscle length. What type of muscle contraction is this?
መልስ፦ C Isometric contraction
ምክንያቱ
An isometric contraction generates muscle tension without changing the length of the muscle.
ጥያቄ 10
During the luteal phase, the corpus luteum produces high levels of progesterone and estrogen. What is the effect of these hormones on FSH and LH?
መልስ፦ B They inhibit FSH and LH to prevent new follicles from developing
ምክንያቱ
High levels of progesterone and estrogen act as negative feedback, inhibiting the secretion of FSH and LH so that no new follicles mature during the luteal phase.
መተግበሪያው በዚህ ምዕራፍ ላይ 12 ጥያቄዎች አሉት፤ እየሠሩ ያርምዎታል። እዚህ ያሉት የመጀመሪያዎቹ 10 ናቸው።
ምዕራፍ 5 በየትምህርት ሚኒስቴር እትም ከገጽ 180 እስከ ገጽ 235 ይደርሳል።
የትምህርት ሚኒስቴር እትም, እንግሊዝኛ, 294 ገጾች
Temari ይህን ምዕራፍ ወደ ጊዜ የተቆረጠለት መልመጃ ይለውጠዋል፣ እየሠሩ ያርምዎታል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የ AI አስተማሪ አለ።
በነጻ ይጀምሩ
Temari.et ለ Android ስልኮች መተግበሪያ አለው፤ በ Google Play ላይ በነጻ ይገኛል።
