የ9ኛ ክፍል አማርኛ ምዕራፍ 4፦ ልቦለድ

ምዕራፉ «ልቦለድ አጭር እና ረጅም ተብሎ በሁለት ይከፈላል» ይላል። ስለዚህ መልሱ አጭርና ረጅም ነው።

ነጠላ ውጤት ማለት ሁሉም የአጭር ልቦለድ አላባውያን ተሳስረው ወደ አንድ ዋነኛ ትኩረት የሚፈሱበት፣ ደራሲው በአንባቢው አእምሮ ተቀርጾ እንዲቀር የሚፈልገው አንድ ኪነጥበባዊ ግብ ነው።

የአጭር ልቦለድ ባህርያት ነጠላ ውጤት፣ ጥድፊያ እና ቁጥብነት ናቸው። ጥድፊያ «የተስፋፋ የመቼት ገለጻ ሳይሰጥ» በፍጥነት መጓዝ ነው። ስለዚህ የተስፋፋ የመቼት ገለጻ የአጭር ልቦለድ ባህርይ አይደለም።

ስማዊ ሀረግ ከስም የሚመሰረት ሀረግ ሲሆን መሪ ቃሉ ስም ነው። በ«ታታሪው ልጅ» ውስጥ መሪ ቃሉ «ልጅ» ስለሆነ ስማዊ ሀረግ ነው።

መቼት «መቼ» እና «የት» ከሚሉ ሁለት ቃላት የተገነባ ነው። ገጸባህሪያቱ የሚኖሩበትን ቦታና ጊዜ ይገልጻል።

ጭብጥ ከአጠቃላዩ የልቦለዱ ታሪክ ተጨምቆ ወይም ተፈልቅቆ የሚወጣ መልዕክት ወይም ቁምነገር ነው።

ተውሳከ ግሳዊ ሀረግ ተውሳከ ግስን መሰረት አድርጎ የሚመሰረት ሀረግ ነው። ምዕራፉ «በጣም ክፉኛ» ን የዚህ ዓይነት ምሳሌ አድርጎ ያቀርባል።

ግሳዊ ሀረግ ግስን መሰረት አድርጎ የሚመሰረት ሀረግ ነው። ስለዚህ በግሳዊ ሀረግ ውስጥ መሪው ቃል ግስ ነው።

ትልም በልቦለድ ውስጥ በምክንያትና ውጤት የተሰናሰሉ ሁነቶችና ድርጊቶች ቅደም ተከተላዊ ትረካ ነው። ታሪክ ደግሞ በጊዜ ቅደም ተከተል የተቀናጁ ሁነቶች ትረካ ነው፤ ጥያቄው ግን በምክንያትና ውጤት ላይ ያተኩራል።

ቅጽላዊ ሀረግ ቅጽልን መሰረት አድርጎ የሚመሰረት ሀረግ ሲሆን መሪ ቃሉ ቅጽል ነው። «ብልህ» ቅጽል ስለሆነ «በጣም ብልህ» ቅጽላዊ ሀረግ ነው።