የ9ኛ ክፍል አማርኛ ምዕራፍ 7፦ ኮቪድ -19 (ኮሮና)

ምንባቡ ኮሮና ቫይረስ በቀላሉ በትንፋሽና በንክኪ እንደሚተላለፍ ይገልጻል። ከሰዎች ጋር በቅርበት በማውራትና በእጅ በመጨባበጥ፣ እንዲሁም ሰዎች የነኩትን ነገር በመንካት ሊተላለፍ ይችላል።

ምንባቡ የኮቪድ-19 ሁነኛ የመከላከያ መፍትሔዎች መካከል አዘውትሮ እጅን በውሃና በሳሙና መታጠብ አንዱ መሆኑን ይገልጻል። ቀሪዎቹ ሦስቱ አማራጮች ግን ቫይረሱን ለመከላከል ሳይሆን የሚያባብሱ ድርጊቶች ናቸው።

ምንባቡ ቫይረሱ በዋናነት ሳንባን፣ ልብንና ኩላሊትን እንደሚያጠቃ ይናገራል። ሳንባን ማሳበጥና ኩላሊትን ማዳከም ለበሽታው አደገኛነት ምክንያቶች ናቸው።

ምንባቡ «የህዳር በሽታ» ተብሎ የሚጠራው የኢንፍሉዌንዛ ወረርሽኝ መሆኑን ይገልጻል። ኮሌራ፣ ፈንጣጣና ኤች.አይ.ቪ/ኤድስ በምንባቡ ውስጥ ቢጠቀሱም የህዳር በሽታ አይደሉም።

ምንባቡ ኳራንቲንን ምልክት ያለባቸውን ወይም ታማሚ ሰዎችን ነጥሎ ማስቀመጥና ማከም ብሎ ይገልጻል። ይህም ድንበር ዘለል ወረርሽኞችን ለመገደብ ይረዳል።

ምንባቡ ኢትዮጵያውያን ከቤታቸውና ከአካባቢያቸው የበሽታና የወረርሽኝ ምንጭ ሊሆኑ የሚችሉ ቆሻሻዎችን ሰብስበው እንደሚያቃጥሉ ይናገራል። ይህ ድርጊት ከህዳር በሽታ ጥቃት ጋር የተያያዘ ነው።

ምንባቡ ኢንፍሉዌንዛ ወረርሽኙ በአዲስ አበባ ብቻ ወደ አስር ሺ ሰዎችን እንደገደለ ይጠቅሳል። እስከ ሃምሳ ሺ የሚለው ቁጥር ግን በተቀረው የሀገሪቱ ክፍል የተገደሉትን ይመለከታል።

ምንባቡ ኖቭል ማለት «አዲስ» ማለት እንደሆነ ይገልጻል። አዲሱ ቫይረስ ከኮሮና ቫይረስና ከእንስሳት ኮሮና ተዳቅሎ የተገኘ አዲስ ዓይነት ዝርያ በመሆኑ ይህ ቅጥያ ተሰጥቶታል።

ቅጥያው በሚቀጠልበት ቃል መካከል ላይ ስለሚገኝ ውስጠ ዐምድ ቅጥያ ይባላል። «ሰፊ» በሚለው ቃል መካከል ላይ ተቀጥሎ «ሰፋፊ» ሆኗል።

ምንባቡ ወረርሽኙን አስፈሪ ያደረገው ፈዋሽ መድኃኒት የሌለው መሆኑ እንደሆነ ይገልጻል። በሽታው በአጭር ጊዜ እንዲሰራጭ ያደረገው ደግሞ በቀላሉ በትንፋሽና በንክኪ መተላለፍ መቻሉ ነው።