መቼ እንደሚጠቀሙበት
በካሮለስ ሊኒየስ ሥርዓት የተመሠረቱ የሕያዋን ፍጥረታት ሳይንሳዊ ስሞችን ሲጽፉ ወይም ሲገመግሙ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
የወገን ስም ሁልጊዜ በትልቅ ፊደል፣ የዝርያ መጠሪያ ደግሞ በትንሽ ፊደል ይጀምራል። በእጅ ሲጻፍ ከሥሩ ይሰመራል፤ በህትመት ጊዜ ደግሞ በሰያፍ ፊደል ይጻፋል።
ከGrade 9 Biology፣ ገጽ 19-43 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
የምዕራፍ ማስታወሻዎችና የመልመጃ ጥያቄዎች
የ9ኛ ክፍል ባዮሎጂ ምዕራፍ 2፦ የህያዋን ፍጥረታት ባህሪያት እና ምደባ
በዚህ ገጽ ያለው ሁሉ ለ9ኛ ክፍል የባዮሎጂ መፅሐፍ ምዕራፍ 2 ነው፦ ምዕራፉ የሚሸፍነው፣ አጭር ማስታወሻዎቹ፣ የመልመጃ ጥያቄዎች ከመልሶቻቸው ጋር፣ እና ቪዲዮ ባለበት የትምህርቱ ቪዲዮ።
- 5
- ካርዶች
- 10
- የምዕራፍ 2 የመልመጃ ጥያቄዎች
- 19–43
- የምዕራፍ 2 የመፅሐፍ ገጾች
የምዕራፍ 2 አጭር ማስታወሻዎች
በ9ኛ ክፍል የባዮሎጂ ገጽ ላይ በዚህ ምዕራፍ ሥር የተመዘገቡት ካርዶች። አንድ በአንድ ይክፈቱ።
| መንግሥት | የሴል ዓይነት | የሰውነት አደረጃጀት | ሥርዓተ ምግብ | የሴል ግድግዳ |
|---|---|---|---|---|
| Monera | Prokaryotic | ባለአንድ ሴል (Unicellular) | Autotrophic ወይም Heterotrophic | አለ (non-cellulose) |
| Protista | Eukaryotic | ባለአንድ ሴል ወይም ባለብዙ ሴል (Unicellular ወይም Multicellular) | Autotrophic ወይም Heterotrophic | በአንዳንዶቹ አለ፣ በሌሎቹ የለም |
| Fungi | Eukaryotic | አብዛኛውን ጊዜ ባለብዙ ሴል (multicellular) | Heterotrophic (absorptive) | አለ (chitin) |
| Plantae | Eukaryotic | ባለብዙ ሴል (Multicellular) | Autotrophic (photosynthetic) | አለ (cellulose) |
| Animalia | Eukaryotic | ባለብዙ ሴል (Multicellular) | Heterotrophic (ingestive) | የለም |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
አምስቱን የሕያዋን መንግሥታት በሴል መዋቅር፣ በሰውነት አደረጃጀት፣ በሥርዓተ ምግብ እና በሴል ግድግዳ ይዘት ለማወዳደር ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
ፈንገሶች እንደ እንስሳት ምግብ አይውጡም። ኢንዛይሞችን ወደ ውጭ በመርጨት የተፈጨውን ምግብ የሚመጡ ሲሆን፣ የሴል ግድግዳቸው የተሠራው ከኪቲን እንጂ ከሴሉሎስ አይደለም።
ከGrade 9 Biology፣ ገጽ 19-43 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ምድብ | የቧንቧ ሕብረ ህዋስ | ዘር | አበባ እና ፍሬ |
|---|---|---|---|
| Bryophytes | የለም | የለም | የለም |
| Gymnosperms | አለ | አለ (naked seeds) | የለም |
| Angiosperms | አለ | አለ (ፍሬ ውስጥ የተከበበ) | አለ |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የዕፅዋት መንግሥት ክፍሎችን በቧንቧ ሕብረ ህዋስ፣ በዘር አፈጣጠር እና በአበባ መኖር ለመለየት ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
ጂምኖስፐርሞች ዘር አላቸው ነገር ግን አበባ ወይም ፍሬ አያዘጋጁም። አንጂኦስፐርሞች ብቻ ናቸው አበባና ፍሬ የሚያፈሩት።
ከGrade 9 Biology፣ ገጽ 19-43 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ደረጃ | ትርጉም | የጭላዳ ምሳሌ |
|---|---|---|
| Domain | ከ Kingdom በላይ ያለ እጅግ ሰፊው ምድብ | Eukarya |
| Kingdom | ተመሳሳይ phyla የያዘ taxon | Animalia |
| Phylum / Division | ተመሳሳይ classes የያዘ taxon | Chordata |
| Class | ተመሳሳይ orders የያዘ taxon | Mammalia |
| Order | ተመሳሳይ families የያዘ taxon | Primate |
| Family | ተመሳሳይ genera የያዘ taxon | Cercopithecidae |
| Genus | ተመሳሳይ species የያዘ taxon | Theropithecus |
| Species | መራባት የሚችሉ ዘሮችን ለማፍራት እርስ በርስ የሚዳቀሉ ህያዋን ፍጥረታት | Theropithecus gelada |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የታክሶኖሚ ደረጃዎችን ከግዛት (Domain) እስከ ዝርያ (Species) ባለው ቅደም ተከተል ለማስቀመጥ ወይም የኢትዮጵያ ዝርያዎችን ለመመደብ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
የዕፅዋት ተመራማሪዎች ከ Phylum ይልቅ Division የሚለውን መጠሪያ ይጠቀማሉ። የአንድ ዝርያ አባላት ተዋልደው የሚራባ ዘር መተካት መቻል አለባቸው።
ከGrade 9 Biology፣ ገጽ 19-43 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ቫይረሶች በአምስቱ መንግሥታት ምደባ ውስጥ ያልተካተቱበትን ምክንያት ሲያብራሩ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
ቫይረሶችን በአምስቱ መንግሥታት ውስጥ እንዳይመድቡ። ቫይረሶች የሴል መዋቅር የላቸውም፣ አያድጉም፣ አይተነፍሱም፣ እናም ያለ አስተናጋጅ ሕያው ሴል ራሳቸውን ማባዛት አይችሉም።
ከGrade 9 Biology፣ ገጽ 19-43 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
የምዕራፍ 2 የመልመጃ ጥያቄዎች
በዚህ ምዕራፍ ላይ የተጻፉ 10 የምርጫ ጥያቄዎች፣ እያንዳንዳቸው መልሱና ምክንያቱ አላቸው። መልሱን ከመክፈትዎ በፊት ይሞክሩ። ጥያቄዎቹ በእንግሊዝኛ ናቸው።
ጥያቄ 1
What term describes the process by which an organism regulates its internal conditions to maintain a stable state despite changes in the outside environment?
- A.Excretion
- B.Homeostasis
- C.Extracellular digestion
- D.Photosynthesis
መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ
መልስ፦ B Homeostasis
ምክንያቱ
Homeostasis is the regulation of an organism's internal conditions to maintain stability, such as keeping body temperature constant.
ጥያቄ 2
Who is known as the father of taxonomy for introducing a taxonomic hierarchy and popularizing the binomial naming system?
- A.Aristotle
- B.Robert Whittaker
- C.Carolus Linnaeus
- D.Sebsebe Demissew
መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ
መልስ፦ C Carolus Linnaeus
ምክንያቱ
Carolus Linnaeus is called the father of taxonomy because he introduced an orderly taxonomic hierarchy and refined the binomial system of naming.
ጥያቄ 3
Which feature is shared by all organisms belonging to the kingdom Monera?
- A.They have complex multicellular bodies
- B.They lack a true nucleus
- C.They have membrane-bound organelles
- D.They reproduce only through seeds
መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ
መልስ፦ B They lack a true nucleus
ምክንያቱ
Kingdom Monera consists of prokaryotes (bacteria and archaebacteria), which are simple single-celled organisms that lack a membrane-enclosed nucleus.
ጥያቄ 4
Which of the following shows the correct order of the Linnaean taxonomic hierarchy from the highest rank to the lowest rank?
- A.Kingdom, phylum, class, order, family, genus, species
- B.Kingdom, class, phylum, order, genus, family, species
- C.Species, genus, family, order, class, phylum, kingdom
- D.Kingdom, order, class, phylum, family, genus, species
መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ
መልስ፦ A Kingdom, phylum, class, order, family, genus, species
ምክንያቱ
The standard ranked hierarchy from broadest to most specific is: Kingdom > Phylum (or Division) > Class > Order > Family > Genus > Species.
ጥያቄ 5
How do members of the kingdom Fungi obtain their nutrition?
- A.They produce food by photosynthesis using chlorophyll.
- B.They ingest solid food and digest it in an internal stomach.
- C.They secrete digestive enzymes outside their bodies and absorb the nutrients.
- D.They absorb sunlight directly to create inorganic minerals.
መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ
መልስ፦ C They secrete digestive enzymes outside their bodies and absorb the nutrients.
ምክንያቱ
Fungi are heterotrophs that carry out extracellular digestion. They release enzymes into their surroundings to break down complex organic matter and then absorb the small molecules through their hyphae.
ጥያቄ 6
A student in Gojjam observes field crops like teff and maize. Both plants produce flowers and have seeds enclosed in fruits. To which group of plants do they belong?
- A.Bryophytes
- B.Gymnosperms
- C.Angiosperms
- D.Ferns
መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ
መልስ፦ C Angiosperms
ምክንያቱ
Angiosperms are flowering vascular seed plants whose seeds develop inside an ovary that becomes a fruit.
ጥያቄ 7
Why are viruses not placed into any of the five kingdoms of living organisms?
- A.They lack key life characteristics and cannot replicate without a living host cell.
- B.They are multicellular autotrophs that contain no genetic material.
- C.They only live in extreme hot-water environments without oxygen.
- D.They have thick cell walls made of cellulose.
መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ
መልስ፦ A They lack key life characteristics and cannot replicate without a living host cell.
ምክንያቱ
Viruses are non-living particles made of nucleic acid surrounded by a protein coat. They do not grow, carry out respiration, or replicate without invading a host cell.
ጥያቄ 8
Which distinguished Ethiopian taxonomist served as the director of the Flora of Ethiopia and the Gulelle Botanical Garden?
- A.Professor Abebe Getahun
- B.Professor Sebsebe Demissew
- C.Dr. Mesfin Taddese
- D.Professor Silesh Nemomissa
መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ
መልስ፦ B Professor Sebsebe Demissew
ምክንያቱ
Professor Sebsebe Demissew is a renowned Ethiopian plant taxonomist who served as director of both the Flora of Ethiopia project and the Gulelle Botanical Garden.
ጥያቄ 9
What is the primary function of a dichotomous key in biology?
- A.To classify organisms based on pairs of contrasting choices at each step
- B.To count the number of chromosomes inside a bacterial cell
- C.To calculate the speed of nerve impulses in animals
- D.To produce new hybrid varieties of agricultural crops
መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ
መልስ፦ A To classify organisms based on pairs of contrasting choices at each step
ምክንያቱ
A dichotomous key (meaning two branches) is used to identify unfamiliar organisms by giving the user a choice between pairs of contrasting characteristics at each step.
ጥያቄ 10
What main criteria did Robert Whittaker use in 1969 to establish the five-kingdom system of classification?
- A.Body size, color of blood, and geographical location
- B.Cell structure, body organization, mode of nutrition, reproduction, and phylogenetic relationships
- C.Presence of legs, ability to fly, and commercial value to humans
- D.Type of habitat, speed of movement, and life span
መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ
መልስ፦ B Cell structure, body organization, mode of nutrition, reproduction, and phylogenetic relationships
ምክንያቱ
Whittaker proposed the five-kingdom scheme (Monera, Protista, Fungi, Plantae, Animalia) based on cell structure, body organization, mode of nutrition, reproduction methods, and evolutionary relationships.
መተግበሪያው በዚህ ምዕራፍ ላይ 11 ጥያቄዎች አሉት፤ እየሠሩ ያርምዎታል። እዚህ ያሉት የመጀመሪያዎቹ 10 ናቸው።
የምዕራፍ 2 የመፅሐፍ ገጾች
ምዕራፍ 2 በየትምህርት ሚኒስቴር እትም ከገጽ 19 እስከ ገጽ 43 ይደርሳል።
የትምህርት ሚኒስቴር እትም, እንግሊዝኛ, 165 ገጾች
ይህን ምዕራፍ በመተግበሪያው ይለማመዱ
Temari ይህን ምዕራፍ ወደ ጊዜ የተቆረጠለት መልመጃ ይለውጠዋል፣ እየሠሩ ያርምዎታል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የ AI አስተማሪ አለ።
በነጻ ይጀምሩ
Temari.et ለ Android ስልኮች መተግበሪያ አለው፤ በ Google Play ላይ በነጻ ይገኛል።
