የ11ኛ ክፍል አማርኛ ምዕራፍ 3፦ ወግ

ምንባቡ ወግን አጭር፣ ዝርዋዊና (ስድ ንባባዊ) ኢ-ልቦለዳዊ የስነጽሑፍ ዘር እንደሆነ ይገልጻል። ረጅም ልቦለድ፣ ድራማና ግጥም ስለዚህ ጥያቄ አይደሉም።

ምንባቡ ወግ እንደ ረጅም ልቦለድ ከልደት እስከሞት እንደማይተርክ ይናገራል። ሌሎቹ ሦስቱ ስለ ወግ የተጠቀሱ ትክክለኛ ነገሮች ናቸው።

ወግ ብዙውን ጊዜ ኢ-መደበኛና ንግግራዊ ቋንቋ ይጠቀማል። ወግ ውይይታዊና ንግግራዊ እንደሆነ ምንባቡ ይገልጻል።

ምንባቡ የደራሲውና የተደራሲው ግንኙነት ከአስተማሪነትና ከተማሪነት እንደማይመነጭ ይናገራል። ይልቅስ የወዳጅነት ዓይነት እንደሆነ ይገልጻል።

ምንባቡ በወግ ውስጥ የተግሳጽና የቁጣ ድምጸት ብዙ ጊዜ እንደማይገኝ ይናገራል። ትዝብት፣ ምፀትና ሽርደዳ ግን በወግ ውስጥ የሚገኙ ድምጸቶች ናቸው።

ምንባቡ በወግ ውስጥ የደራሲው ሐሳብ፣ ስሜትና አስተያየት ጎልቶ እንደሚወጣ ይገልጻል። ጥላቻው፣ ውዴታው፣ ምፀቱና ትዝብቱ ሊሰወር አይችልም።

የአጭር ልቦለድ ትኩረት ግራ ቀኝ የማያስብል፣ በቀጥታ መስመር የሚሄድ ነው። ወግ ግን ዙሪያ ጥምጥምነትና ልልነት አለው።

ወግ እራሱን እንዲያርም ጥብቅ ተጽእኖ የለበትም። ዋናው ቁምነገር መነሻውን ዓላማ አውቆ ወደ ዋናው ጉዳይ ለመመለስ የሚደረግ ሙከራ መኖሩ ነው።

መናጢ ደሀ ከተባለ ምንም የሌለው ማለት ነው። ማፍቀርም በልብ እንደሚያድር ስለሚታወቅ “በልቤ አፈቀርኩ” ድረታ ነው። ከዚህ ይልቅ “ድሃ ብሆንም አንቺን አፈቀርኩ” ብሎ መጻፍ ሐሳቡን በአጭሩ ያስተላልፋል።

አድባር ለትልቅ፣ ለባለ ገርማ ሞገስና ላገጋፋ ሰው ተምሳሌት ነው። ተምሳሌት ማለት አንድ ነገር ለሌላ ነገር በምልክትነት የሚወከልበት የዘይቤ ዓይነት ነው።