ነጻ አጭር ማስታወሻዎች እና የማጠናከሪያ ካርዶች
የ11ኛ ክፍል አማርኛ በ Temari ላይ 22 የማጠናከሪያ ካርዶች አሉት፤ በአገር አቀፍ ሥርዓተ ትምህርቱ ምዕራፎች ተደራጅተዋል። እያንዳንዱ ካርድ ሕጉ መቼ እንደሚሠራ፣ በውስጡ ያለው እያንዳንዱ ምልክት ምን እንደሚወክልና ተማሪዎች በብዛት የሚሳሳቱበትን ነጥብ ይገልጻል። በነጻ ይነበባሉ፤ መለያም አይጠይቁም።
አንድ ዓይነት ካርድ ብቻ ያሳዩ
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ጥያቄው የአንድ የጽሕፈት ስርዓት ከአንድ ቋንቋ ጋር ተፈጥሮአዊ ግንኙነት እንዳለው ወይም አንድ ስርዓት ለሌላ ቋንቋ ለምን ሊስማማ እንደሚችል ሲጠይቅ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
አንድ የጽሕፈት ስርዓት ከቋንቋው ጋር ተፈጥሮአዊ ግንኙነት አለው ብለው አይመልሱ። ምዕራፉ እንደሚያስረዳው ማንኛውም የጽሕፈት ስርዓት ተገቢው ማሻሻያ ከተደረገለት ማንኛውንም ቋንቋ ሊያገለግል ይችላል፤ ይህ ደግሞ ተፈጥሮአዊ ዝምድና አለመኖሩን ያሳያል።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 1-29 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ቃልን በቀለማዊ አጻጻፍ ሲጽፉ ወይም አንድ ቃል ስንት ቀለሞች እንዳሉት ሲቆጥሩ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
ቀለሞችን በተናባቢ ብዛት አይቁጠሩ። እያንዳንዱ ቀለም ማዕከሉ የሆነ አንድ አናባቢ አለው፤ ስለዚህ ቀለሞችን የሚቆጥሩት በአናባቢ ብዛት ነው። ረጅም የሚባለው ተናባቢ ከአንድ ቀለም ወደ ሌላ ቀለም የሚጋራ ስለሆነ በድምጽ ሁለት ጊዜ ይቆጠራል። ለምሳሌ ድመት [ድአም-ምእት] ሁለት ቀለሞች አሉት፤ አናባቢዎቹም አ እና እ ናቸው።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 1-29 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ቃል በዓረፍተ ነገር ውስጥ ያለውን ሙያ (ባለቤት፣ ተሳቢ ወይም ዘርፍ) እንዲለዩ ሲጠየቁ ወይም የተሳሳተ ዓረፍተ ነገር ሲያርሙ ይህንን ይጠቀሙ። የእያንዳንዱን ቃል ቦታና ቅጥያ ወይም ቅድመ ቅጥያ ያረጋግጡ።
ይጠንቀቁ
የተሳቢ ስም የ-ን (ኑን) ቅጥያ መያዝ አለበት፤ ይህን ማጣት በዚህ ምዕራፍ ልምምድ ከሚፈተኑ ስህተቶች አንዱ ነው። በዓረፍተ ነገሩ መጀመሪያ ላይ ያለ ስም ሁሉ ባለቤት ነው ብለው አይደምድሙ፤ ባለቤት ቅጥያ አይቀበልም፣ ስለዚህ ሙሉውን ዓረፍተ ነገር ይመልከቱ።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 30-53 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ጽሑፍን በቃላት ብዛት ወይም በክፍልፋይ (ለምሳሌ ሲሶ) እንዲያሳጥሩ ሲጠየቁ ይህንን ይጠቀሙ። ጽሑፉን ደጋግመው ያንብቡ፣ ዋና ዋና ሐሳቦቹን ይለዩ፣ ከዚያም በራስዎ አገላለጽ በተሰጠው ገደብ ውስጥ ይጻፉ።
ይጠንቀቁ
ቃላቶችዎን ይቁጠሩ እና በጥያቄው ከተሰጠው ገደብ ውስጥ ይቆዩ (ለምሳሌ 25፣ 20 ወይም 15 ቃላት፣ ወይም የመጀመሪያው ጽሑፍ ሲሶ)። ቃላት ለመቆጠብ ዋናውን መልእክት አይተዉ፣ በምንባቡ ውስጥ የሌለ ሐሳብም አይጨምሩ።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 30-53 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ቃልን ወደ ምዕላዶች ሲከፋፍሉ ወይም አንድ ቅጥያ የእርባታ ነው ወይስ የምስረታ ቅጥያ ነው ብለው ሲለዩ ይህን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ቅጥያ መጨመሩ ብቻ የምስረታ ቅጥያ አያደርገውም። የቃሉ የቃል ክፍል መለወጡን ያረጋግጡ። ፍየል + -ኦች ስም ሆኖ ይቀራል (የእርባታ ቅጥያ)፤ ባህል + -ኣዊ ግን ቅጽል ይሆናል (የምስረታ ቅጥያ)።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 54-73 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ጥያቄው በወግ ውስጥ ተምሳሌታዊ ወይም አያዎ ዘይቤን እንዲለዩና ሀሳብን እንዴት እንዳጎላ እንዲያብራሩ ሲጠይቅ ይህን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ተምሳሌት በቃል ትርጉሙ አይነበብም። 'አድባር' ታላቅና ኃይለኛ ሰውን፣ 'ፍሬ' ልጅን ይወክላል፤ እንደ ዛፍና ፍሬ አድርገው አያብራሩ። አያዎ ዘይቤ መጀመሪያ የማይመስል፣ ቆይቶ ሲታሰብ ግን እውነት የሚሆን ነው። ቆይቶ ማሰቡን ሳያሳዩ 'ተቃርኖ' ብለው አይጥቀሱ።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 54-73 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ዓረፍተ ነገርን ወይም አንቀጽን አጭርና ግልጽ አድርገው እንዲጽፉ ሲጠየቁ፣ የተደጋገሙ ቃላትን፣ አላስፈላጊ ሐረጎችን፣ የማያስፈልግ ውሰትንና የተሰለቹ አገላለጾችን ለማስወገድ ይህን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ትርጉም የማይጨምር ብቻ ይቁረጡ። ምሳሌ፦ 'መናጢ ደሀ ብሆንም፣ አንቺን በልቤ አፈቀርኩ' ወደ 'ድሃ ብሆንም አንቺን አፈቀርኩ' ሲቀየር 'መናጢ' ድህነትን ስለሚደግም፣ 'በልቤ' ደግሞ ፍቅር በልብ እንደሚያድር ስለሚታወቅ ይወገዳል። የደራሲውን ሀሳብ ወይም ስሜት የሚሸከም ቃል ከቆረጡ ጽሑፉ ይዳከማል።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 54-73 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በልቦለድ ውስጥ ግጭት እንዴት እንደሚዳብር ወይም ግጭቱ ለምን ተአማኒ እንደሆነ ወይም እንዳልሆነ ሲጠየቁ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
በቂ መንስኤ የሌለው ግጭት ተአማኒነቱን ያጣል፤ ታሪኩንም ወደፊት ማራመድ አይችልም። መልስዎ ላይ ግጭት እንደነበረ ብቻ ከመጻፍ ይልቅ መንስኤውን ይግለጹ።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 74-91 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ዘዴ | ምን ያሳያል ወይም ምን ያደርጋል |
|---|---|
| ምልልስ | በገጸ ባህርያቱ ንግግር የስሜታቸውን፣ የዓላማቸውን፣ የችግራቸውንና የስነልቦናዊ ሁኔታቸውን ያሳያል |
| ገለጻ | የገጸ ባህርያትን መልክ፣ አካባቢና ድባብ የስሜት ህዋሳትን በሚነካ ቋንቋ ያቀርባል |
| ምልሰት | የገጸ ባህርይን የቀደመ ገጠመኝ ወደኋላ በመመለስ የአሁኑን ባህርይ ያብራራል |
| ጥቆማ | ወደፊት የሚሆነውን ፍንጭ በመስጠት አንባቢ አስቀድሞ እንዲገምት ያደርጋል |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በምንባብ ውስጥ የትኛው ዘዴ እንደተጠቀመ ሲጠየቁ ወይም የልቦለድን የአተራረክ ዘዴ ከምንባቡ ምሳሌ ጋር ሲያብራሩ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ምልሰትና ጥቆማ ሁለቱም በጊዜ ውስጥ ይንቀሳቀሳሉ፤ ግን በተቃራኒ አቅጣጫ። ምልሰት ወደ ኋላ ያያል፣ ጥቆማ ደግሞ ወደፊት ፍንጭ ይሰጣል። ሁለቱን አያምታቱ።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 74-91 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ትልምና ታሪክን ለመለየት ወይም በሁለቱ መካከል ያለውን ልዩነትና አንድነት ለማብራራት ሲጠየቁ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ሁነቶችን በጊዜ ቅደም ተከተል ብቻ መጻፍ ታሪክ ነው። ትልም የሚሆነው ሁነቶቹን የሚያገናኘው ምክንያት ሲገለጽ ነው፤ ስለዚህ በጊዜ ቅደም ተከተል የተዘረዘረን ሁነት ትልም ብለው አይጻፉ።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 74-91 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ቃል | በምዕራፉ ያለው ትርጉም |
|---|---|
| ህብረ ቃል | በስንኙ ውስጥ ሚስጢሩን የሚሸከመው ቃል ወይም ሐረግ ነው። |
| ሰም | ፊት ለፊት የሚገኘውና አንቀጹ የሚናገርለት ፍች ነው። |
| ወርቅ | ሚስጢሩና ዋናው የገጣሚው መልእክት ነው። |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ጥያቄው የቅኔን ህብረ ቃል እንዲሰይሙ ወይም ሰምና ወርቁን እንዲለዩ ሲጠይቅ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ሰምንና ወርቅን አይቀያይሩ። ሰም ቅኔው በፊት ላይ የሚናገረው ፍች ነው፤ ወርቅ ደግሞ የተደበቀው መልእክት ነው፤ ስለዚህ መቀያየር ሁለቱንም ነጥብ ያስቀርብዎታል።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 92-107 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ግጥምን ከዝርው ጽሑፍ ጋር ሲያወዳድሩ ወይም የግጥምን ባህርያት ሲጠየቁ ይህንን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ቁጥብነት ማለት ግጥም አጭር ነው ማለት አይደለም። ጥቂት ቃላት ብዙ ሐሳብ ይይዛሉ፤ ያንኑ መልዕክት በዝርው ቢጻፍ ብዙ ገጽ ሊፈጅ ይችላል።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 108-127 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ለቃል ተመሳሳይ ወይም ተቃራኒ ፍች ሲጠየቁ ይህንን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
የቃሉን ፍች ብቻ ሳይሆን የቃሉን ቅርጽም ያስተካክሉ። ለምሳሌ የ‘አርበኝነት’ ተቃራኒ ‘ባንዳነት’ ነው፤ ሁለቱም ስም ናቸው። ፍቹ ትክክል ቢሆንም ቅርጹ ቅጽል ወይም ግስ ከሆነ ምልክት ያጣሉ።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 108-127 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የሕይወት ታሪክን ማን እንደጻፈው ለይተው እንዲገልጹ ወይም ስለ ራስዎ ወይም ስለ ሌላ ሰው የሕይወት ታሪክ እንዲጽፉ ሲጠየቁ ይህን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ቃሉ ብቻ ውሳኔውን አይወስንም። ግለ-ታሪክ የሚጻፈው በራሱ በግለሰቡ ነው፤ ስለዚህ በመጀመሪያ መደብ ይጻፋል። በሌላ ሰው የሚጻፈው የሕይወት ታሪክ (biography) ስለ ሌላ ሰው ሕይወት ነው። የራስዎን ታሪክ ሲጽፉ ሁለቱን አይቀላቅሏቸው።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 128-150 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ጥያቄው በቃል ውስጥ ያለ ቅጥያ የእርባታ ቅጥያ ወይም የምስረታ ቅጥያ መሆኑን እንዲለዩ ሲጠይቅዎት ይህን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ቅጥያውን በመልኩ ብቻ አይለዩ፤ የሚያደርገውን ይመልከቱ። ተካፋይን፣ ቁጥርን ወይም ጾታን ብቻ የሚያሳይ ቅጥያ (ተማር + ኩ = ተማርኩ፣ ተማር + ሽ = ተማርሽ) የእርባታ ቅጥያ ነው። አዲስ ቃል የሚፈጥር፣ ብዙ ጊዜ ሌላ የቃል ክፍል የሚያደርግ ቅጥያ (ፍሬ + ያማ = ፍሬያማ) የምስረታ ቅጥያ ነው።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 128-150 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በርስዎ ጽሑፍ መጨረሻ 'ዋቢ መጻሕፍት' ዝርዝር ሲያስፈልግ ይህን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
መጻሕፍቱን በደራሲው ስም የፊደል ተራ ያደራጁ፤ ደራሲ ካልተጠቀሰ ብቻ በርዕሱ ይደርድሩ። ዓመተ ምህረቱን ከደራሲው ቀጥሎ በቅንፍ ውስጥ ይጻፉ፣ ከዚያ ርዕሱን፣ ከዚያም አራት ነጥብ ያድርጉ፣ የታተመበትን ቦታ በነጠላ ሰረዝ ይለዩ፣ በመጨረሻ የማተሚያ ቤቱን ስም ይጻፉ። ከአንድ በላይ እስከ ሦስት ደራሲያን ሁሉንም ይጻፉ፤ ከሦስት በላይ ከሆኑ ግን የመጀመሪያውን ስም በኋላ 'ሌሎች' ብለው ይጨምሩ።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 128-150 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ፈሊጥ | ትርጉም |
|---|---|
| በዐይነ ስጋ | በሕይወት፣ በአካል |
| ራስ የሌለው | ይሉኝታ ቢስ፣ ይሉኝታ የማያውቅ |
| እጅ መንሻ | ገጸ በረከት፣ ስጦታ |
| እግረ ሰላቢ | ኮቴ ቢስ፣ ኮቴው የማይሰማ |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ፈሊጥን ትርጉም ሲጠየቁ ወይም በዓረፍተ ነገር ሲጠቀሙበት ይህን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ፈሊጥን እንደ አንድ ቋሚ ሐረግ ይያዙት። በዐይነ ስጋ ማለት በቃላቱ ትርጉም ሳይሆን 'በሕይወት፣ በአካል' ማለት ነው።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 151-168 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ለክፍል ክርክር ሲዘጋጁ ይህን ይጠቀሙ፤ ሐሳብ ይሰብስቡ፣ ጠቃሚዎቹን ይምረጡ፣ ቅደም ተከተሉን ይወስኑ፣ ይለማመዱ። ሲያቀርቡ በቅደም ተከተል ይከራከሩ፣ በመጨረሻም ለአድማጮች ምስጋና ይስጡ።
ይጠንቀቁ
የተቃዋሚዎን ነጥቦች በትክክል ይመዝግቡ፤ ለእያንዳንዱም የተቃውሞ ሐሳብ ያዘጋጁ። ይህን ካላደረጉ ለተቃዋሚ ወገን ሐሳብ ምላሽ መስጠት አይችሉም።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 151-168 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የሕይወት ታሪክና ግለ-ታሪክ ያላቸውን አንድነትና ልዩነት ሲጠየቁ ይህን ያስታውሱ።
ይጠንቀቁ
የሕይወት ታሪክ ስለሌላ ሰው የሚጻፍ ነው፤ በመረጃ ምንጮችና በቃለ-መጠይቅ ይዘጋጃል። ስለራስዎ የጻፉት ታሪክ ግለ-ታሪክ ነው እንጂ የሕይወት ታሪክ አይባልም።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 169-184 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
መረጃ ለመሰብሰብ ሰውን በቃለ-መጠይቅ ማነጋገር ሲጠየቁ ይህን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
አስቀድመው የተዘጋጁ ጥያቄዎች የሚፈልጉትን መረጃ እንደሚያስገኙ መርምረው ያረጋግጡ፤ ያልተረጋገጠ የጥያቄ ዝርዝር ቃለ-መጠይቁን ያባክናል።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 169-184 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ጽሑፍ በሲሶ (1/3) እንዲያጥር ሲጠየቁ ይህን ይጠቀሙ፤ ዋና ሐሳቡ እንዳይለወጥ ይጠብቁ።
ይጠንቀቁ
ጽሑፉን ወደ ሲሶ ያሳጥሩ እንጂ ወደ ግማሽ አያድርጉት፤ መመሪያው የሚጠይቀውን ተገቢ ርዕስም ይስጡ።
ከGrade 11 Amharic፣ ገጽ 169-184 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ጥያቄው የድራማውን ግጭት እንዴት እንዳደገ እንዲገልጹ ሲጠይቅ ይጠቀሙ። ደረጃዎቹ አውቂያ፣ ትውስብ፣ ጡዘት፣ ቅልበሳና ልቀት ሲሆኑ፣ በሦስቱ ዓበይት ክፍሎች ውስጥ (ውጠት፣ ጡዘት፣ ዝቅጠት) ይገኛሉ።
ይጠንቀቁ
ሦስቱ ዓበይት ክፍሎችና አምስቱ የግጭት ደረጃዎች ሁለት የተለዩ ዝርዝሮች ናቸው። ጡዘት በሁለቱም ውስጥ ስላለ፣ መልስዎ ላይ የደረጃውንና የክፍሉን ስም ለየብቻ ይጥቀሱ።
ከGrade 11 Amharic፣ ከገጽ 185 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
የአዲሱ ሥርዓተ ትምህርት የተማሪ መማሪያ መጽሐፍ፣ በነጻ PDF። በዚህ ገጽ ላይ ያሉት ካርዶች ምዕራፎቹን ይከተላሉ።
የትምህርት ሚኒስቴር እትም, አማርኛ
216 ገጾች
ፈተና ካለፈው ክፍል የተማሩትን መጠየቁን አያቆምም። የእነዚያ ክፍሎች ካርዶችም እዚህ አሉ።
በዚህ ክፍል እስካሁን ካርድ ያላቸው ሌሎች ትምህርቶች በሙሉ።
Temari እነዚህን ካርዶች ወደ መልመጃ ጥያቄዎች ይለውጣቸዋል፣ እየሠሩ ያርማቸዋል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የAI አስተማሪ አለ።
በነጻ ይጀምሩ