Bu'aan kutaa 12ffaa ba'eera; bu'aa kee eessatti akka ilaaltu

Yaadannoo gabaabaa fi kaardii qayyabannaa bilisaa

Afaan Amaaraa kutaa 11

Afaan Amaaraa kutaa 11 Temari irratti kaardii qayyabannaa 22 qaba; boqonnaawwan sirna barnoota biyyaalessaa Itoophiyaatiin qindaa'an. Kaardiin tokkoon tokkoon yeroo seerichi hojjetu, mallattoon isa keessa jiru maal bakka akka bu'u, akkasumas dogoggora barattoonni caalaatti irratti kufan ni ibsa. Bilisaan dubbifamu; herregas hin gaafatan.

22
Kaardii
10
Boqonnaawwan
3
Gabatee wabii
Grade 11 Amharic
Kitaaba
Bilisa
Gatii
12 Onkoloolessa 2026
Mirkaneeffannaa dhumaa

Gosa kaardii tokko qofa agarsiisi

01

Afaanii fi Hawaasa

Yoom akka itti fayyadamtu

Gaaffiin sirni barreeffamaa afaan tokkoo waliin hariiroo uumamaa qabu moo hin qabne, yookaan maaliif sirni tokko afaan biraaf ni malu yoo gaafate kana fayyadamaa.

Of eeggadhu

Sirni barreeffamaa tokko afaan isaa waliin hariiroo uumamaa qaba jedhanii hin deebisin. Boqonnaan kun akka ibsutti sirni barreeffamaa kamiyyuu toltuu yoo ta'e afaan kamiyyuu tajaajiluu danda'a; kunis hariiroo uumamaa akka hin jirre agarsiisa.

Grade 11 Amharic, fuula 1-29 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Jecha afaan Amaaraa halluu (ቀለም) irratti barreessuu yookaan jechi halluu meeqa akka qabu yoo lakkoofsu kana fayyadamaa.

Of eeggadhu

Halluu konsonantii irratti hin lakkoofsin. Halluun tokkoo tokkoon faaruu (vowel) tokko giddu-galaa qaba; kanaaf faaruu irratti lakkoofsi. Konsonantiin hafuu-hafuu halluu tokko xumuree kan itti aanu jalqabu halluu lamaa keessatti qoodama, sagaleen isaa lamaan lakkoofsama. Fakkeenyaaf, ድመት [ድአም-ምእት] halluu lama qaba; faaruunis አ fi እ dha.

Grade 11 Amharic, fuula 1-29 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

02

Qabeenya Keenya

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo hojii jechaa jumlaa keessatti (abbaa qabeenyaa, ibsaa ykn ibsaa-maqaa) akka ibsitan gaafataman ykn jumla dogoggoraa sirreessuuf yeroo gaafatamtan kana fayyadamaa. Bakka jechaa tokkoo tokkoo fi kuusaa ykn duraa-kuusaa isaa mirkaneessaa.

Of eeggadhu

Maqaan ibsaa (ተሳቢ) kuusaa -ን (ኑን) qabachuu qaba; kuusaa kana dhiisuun gaaffii kana keessatti madaalamu dogoggora dha. Maqaan jalqaba jumlaa irra jiru hundumaa abbaa qabeenyaa dha jechuun hin cuunfin; abbaan qabeenyaa kuusaa hin fudhatu, kanaafuu jumla guutuu ilaalaa.

Grade 11 Amharic, fuula 30-53 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo barreeffama lakkoofsa jechaa ykn cuqaasa (akka sadarkaa sadaffaa) irratti gabaabsuuf gaafatamtan kana fayyadamaa. Barreeffama sama yeroo baay'ee dubbisaa, hiikkoo ijoo isaa adda baasaa, ergasii daangaa kenname keessatti jechoota keessanii irratti deebiin barreessaa.

Of eeggadhu

Jechoota keessan lakkaa'aa daangaa gaaffii keessatti kenname (fkn jechoota 25, 20 ykn 15, ykn sadarkaa sadaffaa barreeffama jalqabaa) keessatti turaa. Jechoota kuusuuf hiikkoo ijoo hin dhiisin, odeeffannoo barreeffama keessa hin jirre immoo hin dabalin.

Grade 11 Amharic, fuula 30-53 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

03

Oduu Gabaabaa

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo jechaa gara morfeemotaatti qoodan, yookaan dabalatni kun dabalata herregaa moo dabalata gosaa ta'uu isaa yeroo adda baasan kana fayyadami.

Of eeggadhu

Dabalata yoo dabalame qofaan dabalata gosaa hin jedhin. Gosni jechaa jijjiiramuu isaa mirkaneessi. Fakkeenya: ፍየል + -ኦች maqaa ta'ee turee dabalata herregaa ta'a; ባህል + -ኣዊ garuu gosa ibsaa ta'ee dabalata gosaa ta'a.

Grade 11 Amharic, fuula 54-73 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gaaffiin keessa ibsaa fi ibsaa maaliif akka yaada barreessaa cimsu gaafatu kana fayyadami.

Of eeggadhu

Mallattoon jechi qajeelaan hin hiikamu: 'አድባር' namicha guddaa fi humna qabu, 'ፍሬ' ilma wakilu. Akka muka fi bu'aa hin hiikin. Yaada faallessaan jalqabatti sirrii hin fakkaatu, yeroo yaadamu garuu dhugaa ta'a. Ibsa isaa hin agarsiisin 'waliin wal-faallessuu' hin jedhin.

Grade 11 Amharic, fuula 54-73 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo jumlaa yookaan keeyyata gabaabsanii qulqulleessanii akka barreessan gaafatamanitti, jechoota deebi'aman, jechoota hin barbaachisne fi jechoota dhangalaataa balleessuuf kana fayyadami.

Of eeggadhu

Wanta yaada hin dabalatin qofa haqi. Fakkeenya: 'መናጢ ደሀ ብሆንም፣ አንቺን በልቤ አፈቀርኩ' gara 'ድሃ ብሆንም አንቺን አፈቀርኩ' jijjiiramee 'መናጢ' balleessama, sababiin isaa ድህነትን deebisee ibsuudha; 'በልቤ' immoo jaalalli akka garaatti jiraatu beekamaa waan ta'eef balleessama. Yaada yookaan miira barreessaa qabu jechaa balleessuun barreeffamni dadhabaa ta'a.

Grade 11 Amharic, fuula 54-73 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

04

Qisaasa

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo walitti bu'iinsi kitaaba keessatti akkamitti guddatu ykn sababaan amanamummaa isaa gaafatamu kana fayyadamaa.

Of eeggadhu

Walitti bu'iinsi sababa gahaa malee uumame amanamummaa isaa dhabaa, seenaa fuulduratti hin fudhatu. Deebii keessan keessatti sababa ibsaa, walitti bu'iinsa qofa hin jedhin.

Grade 11 Amharic, fuula 74-91 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

MalaWanta agarsiisu ykn hojjetu
Marii (ምልልስ)Yaada, kaayyoo, rakkina fi haala sammuu arseessaa haasaa isaaniitiin mul'isa
Ibsa (ገለጻ)Bifa arseessaa, naannoo fi haala isaa sararaan hawwii dhagaa ta'een dhiyeessa
Duubatti deebi'uu (ምልሰት)Muuxannoo dura arseessaa duubatti deebisee amala isaa ammaa ibsa
Yaada dursaa (ጥቆማ)Wanta booddee ta'u ibsu murteessee dubbisaan akka tilmaamu godha

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo keeyyatni mala kamtu fayyadame gaafatamu ykn mala ibsa kitaabaa fakkeenya keeyyata sanaan ibsitan kana fayyadamaa.

Of eeggadhu

Duubatti deebi'uun fi yaada dursaan lamaanuu yeroo keessatti sochoota, garuu kallattii faallaa qabu: duubatti deebi'uun darbe ilaala, yaada dursaan immoo fuula duraa agarsiisa. Isaan lamaan hin walitti makinaa.

Grade 11 Amharic, fuula 74-91 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo plot fi seenaa kitaaba tokko adda baasuu ykn garaa garummaa fi walfakkaatummaa isaanii ibsuu gaafataman kana fayyadamaa.

Of eeggadhu

Taateewwan yeroo tartiibaan qofa barreessuun seenaa qofa dha. Plot ta'uu kan danda'u sababni taateewwan walitti hidhu yeroo ibsamu qofa dha, kanaaf taateewwan yeroo tartiibaan tarreessan plot hin jedhinaa.

Grade 11 Amharic, fuula 74-91 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

05

Bareedina Afaanii

JechaHiikkaa boqonnaa keessatti
Jecha walxaxaa (ህብረ ቃል)Jechi yookaan jechoonni qeenxee keessatti ergaa dhokfame baatu.
Sam (ሰም)Hiikkaan fuula duraa, kan qeenxeen jedhu ta'e.
Warqii (ወርቅ)Ergaan dhokfame, kan qeenxeessaan jechuu barbaadu.

Yoom akka itti fayyadamtu

Gaaffiin jecha walxaxaa qeenxee maqaa kennuu yookaan hiikkaa fuula duraa fi ergaa dhokfame adda baasuu yoo gaafate itti fayyadami.

Of eeggadhu

ሰምን ከወርቅ wal hin jijjiirin; ሰም hiikkaa fuula duraa qeenxeen akka jedhu fakkaatu, ወርቅ immoo ergaa dhokfame dha, wal jijjiiruun qabxii lamaan ni dhabsiisa.

Grade 11 Amharic, fuula 92-107 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

06

Weedduu

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo walaloo fi barreeffama qajeelaa wal bira qabuuf ykn amaloota walaloo gaafamanitti kana fayyadami.

Of eeggadhu

Dhiphina (ቁጥብነት) jechuun walaloon gabaabaa jechuu miti. Jechoonni muraasni yaadota baay'ee qabatu; ergaan sun barreeffama qajeelaa irratti barreeffame fuula baay'ee fudhachuu danda'a.

Grade 11 Amharic, fuula 108-127 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo jecha walaloo ykn tarree jechaa keessaa walfakkaa ykn wal faallessaa gaafatamtu kana fayyadami.

Of eeggadhu

Hiika qofa osoo hin taane kutaa jechaa illee wal fakkeessi. Fakkeenyaaf, wal faallessaan 'አርበኝነት' (biyya jaallachuu) 'ባንዳነት' dha; lamaanuu maqaa. Hiikni sirrii ta'us kutaan jechaa addaa yoo ta'e qabxii ni dhabdu.

Grade 11 Amharic, fuula 108-127 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

07

Jaalala Biyyaa

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gaaffiin seenaa jireenyaa akka eenyuun barreesse adda baafataniif, yookaan seenaa ofii keessan yookaan nama biraa barreessuuf si gaafatu kana fayyadami.

Of eeggadhu

Jechi qofaan murteessu hin danda'u. Seenaan ofii (ግለ-ታሪክ) kan barreessu nama jireenyi sun isaa ta'eti, kanaaf gosa jalqabaa (ani/nu) irratti barreeffama. Biography (seenaa jireenyaa) kan namni biraa barreessu jireenya nama biraa ibsa. Seenaa keessan yeroo barreessitan lamaan walitti hin makinaa.

Grade 11 Amharic, fuula 128-150 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gaaffiin suffixii jechaa tokko inflectional (ergaa dhalaa) moo derivational (uumaa jechaa) ta'uu isaa akka adda baaftan si gaafatu fayyadama.

Of eeggadhu

Suffixii akkaan isaa qofaan hin murteessin; waan hojjetu ilaalaa. Suffixiin nama, lakkoofsa, yookaan saalaa qofa agarsiisu (ተማር + ኩ = ተማርኩ) inflectional dha. Jecha haaraa uumu, yoo baay'ee akka kutaa jechaa biraa ta'u (ፍሬ + ያማ = ፍሬያማ) derivational dha.

Grade 11 Amharic, fuula 128-150 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Barreeffama keessatti madda baay'ee fayyadamte yeroo tarree wabii kitaabaa dhumarratti barreessuu qabdu kana fayyadami.

Of eeggadhu

Kitaabota maqaa barreessaa alifbeetaan qindeessi; barreessaan yoo hin eeramne qofa maqaa kitaabichaatiin qindeessi. Waggaa qabiyyee barreessaa booda qabxii keessatti barreessi, booda maqaa kitaabichaa, achiin dhaabbii (.) kaa'i, bakka maxxanfame qooddaa (,) irratti kaa'ii, dhumarratti mana maxxansaa barreessi. Barreessitoota hanga sadii barreessi; sadii caalaa yoo ta'an barreessaa jalqabaa barreessi booda 'ሌሎች' jechuun dabali.

Grade 11 Amharic, fuula 128-150 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

08

Aadaa Dhaloota

JechootaHiika
በዐይነ ስጋjiraachuu, qaama isaatiin
ራስ የሌለውkan qomee hin qabne, kan sodaa hin qabne
እጅ መንሻkennaa, gingiruu
እግረ ሰላቢkan miilli isaa sagalee hin qabne

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gaaffiin jecha sirrii ta'e hiikuu ykn fayyadamuu gaafatamu kana fayyadamaa.

Of eeggadhu

Jecha kana akka jechoota tokkoo ta'an baradhaa. በዐይነ ስጋ hiika 'jiraachuu, qaama isaatiin' qaba, hiika jechoota isaa qofaa miti.

Grade 11 Amharic, fuula 151-168 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo falmii kutaa keessatti qopheessitan kana fayyadamaa: yaada madda irraa funaanaa, kan barbaachisaa filadhaa, tartiiba murteessaa, leenjifadhaa; yeroo dhiyeessitan tartiibaan falmadhaa, booda galateeffachuun xumuraa.

Of eeggadhu

Yaada mormituu sirriitti galmeessaa, yaada mormii tokkoo tokkoof qopheessaa. Yoo kana hin godhin, gaaffii mormituun kaasu deebii kennuu hin dandeessu.

Grade 11 Amharic, fuula 151-168 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

09

Milkaa'ina

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo garaagarummaa fi walfakkaatummaa seenaa jireenyaa namichi biraan barreessee fi seenaa ofii namichi ofii isaatiin barreesse ibsuu gaafatamu kana yaadadhu.

Of eeggadhu

Seenaa jireenyaa namicha biraa irratti barreeffama, madda odeeffannoo fi wal-gaafachuu maatii isaa fi michoota dhiyoo isaa irraa ijaarama. Seenaa ofii isaa ofii barreessite seenaa jireenyaa jedhamuu hin qabu, seenaa ofii (ግለ-ታሪክ) jedhama.

Grade 11 Amharic, fuula 169-184 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo odeeffannoo funaanuuf namicha wal-gaafachuun gaafatamu kana fayyadami.

Of eeggadhu

Gaaffii tokkoo tokkoo qophaa'e odeeffannoo barbaadame kennuu isaa dura mirkaneessi; gaaffii hin mirkanoofne wal-gaafachuu sana hamma.

Grade 11 Amharic, fuula 169-184 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo barreeffamni akka sadaffaa (1/3) gabaabatu gaafatamu, hiikkaan isaa ijoon akka hin geggeeffamne eegi.

Of eeggadhu

Barreeffama sadaffaa gabaabsi malee walakkaa hin godhin; qajeelfamni gaafatu akkuma jiruun mata-duree sirrii kenni.

Grade 11 Amharic, fuula 169-184 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

10

Aartii

Yoom akka itti fayyadamtu

Gaaffiin akkaataa wal dhabiinsi drama itti guddate akka ibsitu yoo gaafate fayyadami. Sadarkaan akkas dha: awutiyaa, tiwsibi, guddina ol-aanaa (ጡዘት), walitti deebisuu (ቅልበሳ) fi xumura (ልቀት), kunis qoodota guddina sadii (ውጠት, ጡዘት, ዝቅጠት) keessatti argamu.

Of eeggadhu

Qoodota guddina sadii fi sadarkaa wal dhabiinsaa shanan tarreeleen lamaan adda dha. ጡዘት tarree lamaan keessatti argama, kanaaf deebii keessan keessatti maqaa sadarkaa fi qoodaa adda addaa barreessaa.

Grade 11 Amharic, fuula 185 irraa eegalee irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Kitaaba barataa Afaan Amaaraa kutaa 11ffaa

Kitaaba barataa sirna barnootaa haaraa, PDF bilisaan. Kaardiileen fuula kanaa boqonnaalee isaa hordofu.

  • Maxxansa Ministeera Barnootaa, Afaan Amaaraa

    Fuula 216

    PDF buufadhaa

Barnoonni kun kutaawwan biroo keessatti

Qormaanni waan kutaan gadii barsiise gaafachuu hin dhiisu. Kaardiiwwan kutaawwan sanaas as jiru.

Gaaffii barattoonni gaafatan

Kaardiiwwan Afaan Amaaraa kutaa 11 maal haguugu?
Kitaaba biyyaalessaa keessaa boqonnaawwan 10 irraa kaardii 22: Afaanii fi Hawaasa, Qabeenya Keenya, Oduu Gabaabaa, Qisaasa, Bareedina Afaanii, Weedduu, Jaalala Biyyaa, Aadaa Dhaloota fi kan biroo 2. Boqonnaa kamiyyuu fuuluma kana irratti kaardii tokkoon tokkoon fudhachuu dandeessa.
Kutaa 11 keessatti qormaanni biyyaalessaa ni jiraa?
Hin jiru. Itoophiyaan qormaata biyyaalessaa kan kennitu kutaa 6, kutaa 8 fi kutaa 12 qofaafi. Kaardiiwwan kunneen qormaata mana barumsaa keetiif, akkasumas qormaata biyyaalessaa waggaa muraasa booda dhufuuf oolu.
Kaardiiwwan kunneen eessaa dhufan?
Kitaaba Ministeera Barnootaa kutaa kanaaf qophaa'e, Grade 11 Amharic irraa fudhataman. Achumaan marsaan lammaffaa boqonnicha arguu hin dandeenye foormulaa, lakkoofsa dhaabbataa fi tarree gabatee tokkoon tokkoon irra deebi'ee shallaga; wanta inni mirkaneessuu hin dandeenye osoo hin ba'in qaba.
Kun bilisaa?
Eeyyee. Kaardiin as jiru hundi bilisaan dubbifama; waraqaan maxxansaaf qophaa'es bilisaan buufama. Lamaanuu herrega hin gaafatan.
Kun yeroo dhumaaf yoom mirkanaa'e?
12 Onkoloolessa 2026. Kaardiiwwan boqonnaa boqonnaadhaan dhufu; sararri tokkoon tokkoon isaanii jalaa yeroo kaardiin sun dhumaaf dubbifame agarsiisa.

Qayyabadhu; ergasii of qori

Temari kaardiiwwan kana gara gaaffii shaakalaatti jijjiira; utuu hojjettuu ni sirreessa; wanti si hin galinis barsiisaa AI tiin ni ibsama.

Bilisaan jalqabi
SeeniHerrega kee bani