Bu'aan kutaa 12ffaa ba'eera; bu'aa kee eessatti akka ilaaltu

Yaadannoo gabaabaa fi kaardii qayyabannaa bilisaa

Afaan Amaaraa kutaa 12

Afaan Amaaraa kutaa 12 Temari irratti kaardii qayyabannaa 14 qaba; boqonnaawwan sirna barnoota biyyaalessaa Itoophiyaatiin qindaa'an. Kaardiin tokkoon tokkoon yeroo seerichi hojjetu, mallattoon isa keessa jiru maal bakka akka bu'u, akkasumas dogoggora barattoonni caalaatti irratti kufan ni ibsa. Bilisaan dubbifamu; herregas hin gaafatan.

14
Kaardii
7
Boqonnaawwan
2
Gabatee wabii
Grade 12 Amharic
Kitaaba
Bilisa
Gatii
12 Onkoloolessa 2026
Mirkaneeffannaa dhumaa

Gosa kaardii tokko qofa agarsiisi

01

Afaan fi Hawaasa

MaatiiAfaanota fakkeenyaa
ሴማዊ (Semitic)አማርኛ, ትግርኛ, ሐረሪ, አርጎብኛ
ኩሻዊ (Cushitic)ኦሮምኛ, ሶማልኛ, አፋርኛ
ኦሞኣዊ (Omotic)ወላይትኛ, ጋሞኛ, ሀመርኛ
ዓባይ-ሰሃራዊ (Nilo-Saharan)ኩናምኛ, አኝዋክኛ, ኑዌርኛ

Yoom akka itti fayyadamtu

Afaan Itoophiyaa tokko maatii kam keessa akka galu yookaan maatiin tokko afaanota kam akka of keessaa qabu yeroo gaafatamu fayyadami. Semitic, Cushitic fi Omotic afaan guddaa Afroasiatic keessatti argamu; Nilo-Saharan maatii guddaa lammaffaa dha.

Of eeggadhu

Ongota (ኦኖጎታ) maatii kamiyyuu keessatti hin galu; Afaan Mallattoo Itoophiyaas hariiroo afaanota kaan waliin qabu hin beekamne. Afaan kanneen lamaan maatii tokko keessa gali jechuun hin dhiifnu.

Grade 12 Amharic, fuula 1-19 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Jechi barreeffama sagalee keessatti barreessuu yeroo barbaachisu, yookaan barreeffama kana gara barreeffama idil-addunyaatti deebisuu yeroo barbaachisu fayyadami. Barreeffamni kun qabsoo sagalee fi faayaa adda baasa.

Of eeggadhu

Sagaleen ni lakkaa'amu, fidna miti. Fakkeenya kitaaba keessatti jechi fiidila sadii qabu barreeffama sagalee keessatti sagaleen waliigalaa sagalee qabsoo lama fi faayaa sadii qaba; kanaaf baay'ina fidnaa baay'ina sagalee agarsiisuu hin dandeenye.

Grade 12 Amharic, fuula 1-19 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

02

Jalqabaa fi Guddina Afaan Amaaraa

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo jecha gosaa irraa maqaa ykn ibsa uumuu gaafatamu, ykn gosa fi amdii adda baasuu barbaaddu kana fayyadami.

Of eeggadhu

Gosni qubee walitti aanuun qubee vaayaalii malee qabaachuu qaba. Vaayaaliin yoo qubee lamaa gidduu galu amdii ta'a, kanaaf amdii gosa jedhanii hin barreessin.

Grade 12 Amharic, fuula 20-43 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo jechoota ibsaa, dhorkaa, gaaffii ykn ajajaa jedhanii adda baasuu ykn gosa tokkoo tokkoo barreessuu barbaaddu kana fayyadami.

Of eeggadhu

Gaaffii jecha gaaffii hin qabne sagalee ol-ol'aa irratti hundaa'a, jecha dabalataa hin dabaltu. Dhorkaan jecha gochaa (gosa) duraa 'አል-' (al-) ida'uun uumama, jecha biraa gochaa irratti hin kaa'u.

Grade 12 Amharic, fuula 20-43 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

03

Madaalii

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gosa hiisii tokko adda baasuu ykn hiisiin kun maaliif amanamaa akka ta'e ibsuu gaafataman, kana fayyadami.

Of eeggadhu

Hiisiin addaa hojii gaarii ykn hamaa jedhee murteessuu qofa ti; cimina fi dogoggora isaa hin agarsiisu, kanaafuu caaseffamni hin qabu. Hiisii ogummaa ibsuu keessatti, caaseffamaa barruu irraa kaasuu fi beekumsa utubaa irratti hundaa'uu ibsi.

Grade 12 Amharic, fuula 44-65 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gaaffiin maqaa hojii qorannoo barruu ykn namicha hiisii kennu afaan Amaaraatiin gaafatamu, kana fayyadami.

Of eeggadhu

Hiisiin maqaa hojii ti, Hayyasaan immoo maqaa namicha hojjetu ti. Hiisii namaaf, hayyasaa hojiif ni hin fayyadaman.

Grade 12 Amharic, fuula 44-65 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

04

Ogbarruu

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo hiika jechaa keessa darbee dhugaa ibsuu ykn hiika qajeelaa fi hiika fakkeenyaa adda baasuu gaafatamu, kana fayyadamaa.

Of eeggadhu

Hiikni fakkeenyaa barreessaan qofaan hin uumamu. Afaan sanaa uummanni hunda beeku fi fayyadamu dha. Barreessaan hiika fakkeenyaa ofii isaa dabaluu danda'a, garuu hiikni uummataa dursa dha.

Grade 12 Amharic, fuula 66-93 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

05

Namummaa

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gaaffiin 'deebii keessan ragaan deeggarii ibsaa' yookiin 'dubbii sana irratti hundaa'ee' jedhu, mala kana fayyadami.

Of eeggadhu

Deebii keessan yaada dhuunfaan qofa hin barreessin. Jumla deebii keessan mirkaneessu dubbii sana keessaa ibsaa yookiin hiika isaa bira dhaqqabuun barreessaa; kana yoo hin taane qabxii dhabta.

Grade 12 Amharic, fuula 94-114 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

JechiHiika dubbii keessa jiru
ሰብዓዊነትAmala namoota fi bineensota irratti gaarummaa, araara fi gaddaa qabu, kan addunyaa irra jiru hunda keessatti garaa-garummaa malee agarsiifamu
መድልዎNamoota saala, sabaa, amantaa fi sanyaan sirrii hin taane adda baasuu
በጎ ምግባርHojii gaarii, gargaarsa araaraa
መሠረታዊ ፍላጎትBarbaachisummaa bu'uuraa jireenyaa

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gaaffiin hiika jecha dubbii nama-qabeessummaa irraa gaafatu yookiin jechoota qabsiisuu keessatti, tarree kana dubbisaa.

Of eeggadhu

Nama-qabeessummaan (ሰብዓዊነት) amala ta'a; dhaabbanni nama-qabeessaa (ሰብዓዊ ድርጅት) garuu amala kana kan hojiirra oolchu dha. Gaaffiin yeroo baay'ee garaa-garummaa kana qorata, kanaaf jechoota lamaan wal'inaan hin fayyadamin.

Grade 12 Amharic, fuula 94-114 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

06

Barruu Qorannoo

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo ibsa dabalataa, madda guddaa agarsiisuu, yookaan jechaa haaraa ibsuu barbaachisu, qabiyyee keessatti mallattoo kaa'ii, ibsa fuula gadii keessatti barreessaa.

Of eeggadhu

Mallattoon qabiyyee keessatti fi ibsa fuula gadii keessatti walfakkaatuu ta'uu qaba. Mallattoo tokko malee ibsa yookaan ibsa mallattoo malee qabxii ni hirdhatta. Mallattoo tokko yoo ta'e astarisk (*) fayyadami; yoo ibsaaleen itti fufiinsaan ta'an lakkoofsa fayyadami.

Grade 12 Amharic, fuula 115-140 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo yaada barreessaa biraa barreeffama qorannoo keessan keessatti fayyadamtan, jechaan jechaan ergaa, bara keessan jechaan ibsaa, yookaan yaada ijoo cuunfadhaa dhiyeessaa.

Of eeggadhu

Jechoota muraasa jijjiiruun ykn tartiiba jechaa jijjiiruun ibsa hin ta'u; afaanii fi caasaan keessan ta'uu qaba, maqaa barreessaa, bara fi fuula qubatanii barreessaa. Qabsiisuun kallattii gabaabaa yoo ta'e tuuta keessatti, dheeraa yoo ta'e garuu gara keessaa marfamee barreeffama.

Grade 12 Amharic, fuula 115-140 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo barreeffama qorannoo qopheessitan, sadarkaa shan kana tartiibaan hordofaa: mata-duree filachuu, mata-duree sanatti hubannoo guutuu horachuu, qorannoo plan gochuu, odeeffannoo walitti qabuu fi xiinxaluu, fi barreeffama dhumaa qopheessuu fi dhiyeessuu.

Of eeggadhu

Yeroo mata-duree filattan humna, yeroo fi maallaqa keessan ilaalaa; mata-duree sana ibsa qulqulluu ta'een dhiyeessaa. Plan kun hin jijjiiramu miti; qorannoo yeroo adeemsifamu akkuma barbaachisummaatti sirreessaa.

Grade 12 Amharic, fuula 115-140 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

09

Hawaasa fi Fayyaa

Yoom akka itti fayyadamtu

Marii ariifachiisaa qopheessitan ykn geggeessitan kana fayyadami. Tarteeffamni: ajendaa murteessuu, hirmaattota addaan baasuu, guyyaa, sa'aa fi bakka murteessuu, ergaa fi ajendaa dursanii raabsuu, barreessaa filachuu fi sa'aatiin jalqabuu, booda murtiiwwan cufiinsaa irratti irra deebi'anii ilaaluu.

Of eeggadhu

Ajendaa tokko keessaa hanga gahaatti hin marin gara kaan hin darbin, yaadota ajendaa alaa yeroo hin fudhatin. Murtiin tokko namni hojjechuu fi yoom jalqabee akka hojiirra oolu hin ibsamne yoo ta'e, galateeffamni hin guutu.

Grade 12 Amharic, fuula 177 irraa eegalee irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Barreeffama dheeraa tokko gara walakkaa ykn dheerina murtaa'een akka gabaabsitan yeroo gaafatamtan kana fayyadami. Barreeffama sirriitti dubbisaa, yaada guddaa barreessaa, booda yaada guddaa kana jechoota keessanii ibsaa.

Of eeggadhu

Yaada guddaa hin hubatin gabaabsuu hin jalqabin. Ergaa barreessaa hin jijjiirin; ergaan jijjiiramu qabxii ni hir'isa.

Grade 12 Amharic, fuula 177 irraa eegalee irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Kitaaba barataa Afaan Amaaraa kutaa 12ffaa

Kitaaba barataa sirna barnootaa haaraa, PDF bilisaan. Kaardiileen fuula kanaa boqonnaalee isaa hordofu.

  • Maxxansa Ministeera Barnootaa, Afaan Amaaraa

    Fuula 217

    PDF buufadhaa

Barnoonni kun kutaawwan biroo keessatti

Qormaanni waan kutaan gadii barsiise gaafachuu hin dhiisu. Kaardiiwwan kutaawwan sanaas as jiru.

Gaaffii barattoonni gaafatan

Kaardiiwwan Afaan Amaaraa kutaa 12 maal haguugu?
Kitaaba biyyaalessaa keessaa boqonnaawwan 7 irraa kaardii 14: Afaan fi Hawaasa, Jalqabaa fi Guddina Afaan Amaaraa, Madaalii, Ogbarruu, Namummaa, Barruu Qorannoo fi Hawaasa fi Fayyaa. Boqonnaa kamiyyuu fuuluma kana irratti kaardii tokkoon tokkoon fudhachuu dandeessa.
Kunneen qormaata biyyaalessaa kutaa 12f ni gargaaru?
Eeyyee. Kutaan 12 qormaata biyyaalessaa fudhata; kunneenis seeraa fi foormulaa Afaan Amaaraa qormaanni sun akka beektu si eeggatudha. Qormaanni waggoota darbanii, deebii hojjetame gaaffii tokkoon tokkoon duuba qabu, marsariitiiduma kana irratti bilisaan jira.
Kaardiiwwan kunneen eessaa dhufan?
Kitaaba Ministeera Barnootaa kutaa kanaaf qophaa'e, Grade 12 Amharic irraa fudhataman. Achumaan marsaan lammaffaa boqonnicha arguu hin dandeenye foormulaa, lakkoofsa dhaabbataa fi tarree gabatee tokkoon tokkoon irra deebi'ee shallaga; wanta inni mirkaneessuu hin dandeenye osoo hin ba'in qaba.
Kun bilisaa?
Eeyyee. Kaardiin as jiru hundi bilisaan dubbifama; waraqaan maxxansaaf qophaa'es bilisaan buufama. Lamaanuu herrega hin gaafatan.
Kun yeroo dhumaaf yoom mirkanaa'e?
12 Onkoloolessa 2026. Kaardiiwwan boqonnaa boqonnaadhaan dhufu; sararri tokkoon tokkoon isaanii jalaa yeroo kaardiin sun dhumaaf dubbifame agarsiisa.

Qayyabadhu; ergasii of qori

Temari kaardiiwwan kana gara gaaffii shaakalaatti jijjiira; utuu hojjettuu ni sirreessa; wanti si hin galinis barsiisaa AI tiin ni ibsama.

Bilisaan jalqabi
SeeniHerrega kee bani