Kutaa 11 keessatti qormaanni biyyaalessaa ni jiraa?

Hin jiru. Itoophiyaan qormaata biyyaalessaa kan kennitu kutaa 6, kutaa 8 fi kutaa 12 qofaafi. Kaardiiwwan kunneen qormaata mana barumsaa keetiif, akkasumas qormaata biyyaalessaa waggaa muraasa booda dhufuuf oolu.

Kaardiiwwan kunneen eessaa dhufan?

Kitaaba Ministeera Barnootaa kan Fiizikii kutaa 11 bu'uura godhatanii barreeffaman; foormulaan, lakkoofsi dhaabbataan fi tarreen gabatee tokkoon tokkoon kaardiin osoo hin ba'in dura irra deebi'ee mirkanaa'a.

Eeyyee. Kaardiin as jiru hundi bilisaan dubbifama; waraqaan maxxansaaf qophaa'es bilisaan buufama. Lamaanuu herrega hin gaafatan.

Kun yeroo dhumaaf yoom mirkanaa'e?

6 Fulbaana 2026. Kaardiiwwan boqonnaa boqonnaadhaan dhufu; sararri tokkoon tokkoon isaanii jalaa yeroo kaardiin sun dhumaaf dubbifame agarsiisa.

Yaadannoo gabaabaa fi kaardii qayyabannaa bilisaa

Fiizikii kutaa 11

Fiizikii kutaa 11 Temari irratti kaardii qayyabannaa 8 qaba; boqonnaawwan sirna barnoota biyyaalessaa Itoophiyaatiin qindaa'an. Kaardiin tokkoon tokkoon yeroo seerichi hojjetu, mallattoon isa keessa jiru maal bakka akka bu'u, akkasumas dogoggora barattoonni caalaatti irratti kufan ni ibsa. Bilisaan dubbifamu; herregas hin gaafatan.

8
Kaardii: 7
Gabatee wabii: Bilisa
Gatii: 6 Fulbaana 2026
Mirkaneeffannaa dhumaa

Barnoota guutuu keessatti

Wal-qixxaattuu sochii sirrii filachuuGabatee wabiiv = u + at · s = ut + 1/2at^2 · v^2 = u^2 + 2as · +1

Wal-qixxaattuu	Baay'ina hin caqasne	Yeroo itti fayyadamtu
$v = u + at$	$s$	no distance is given or wanted
$s = ut + \tfrac{1}{2}at^{2}$	$v$	the final velocity is unknown
$v^{2} = u^{2} + 2as$	$t$	no time is given or wanted
$s = \left(\dfrac{u+v}{2}\right)t$	$a$	the acceleration is unknown

Yoom akka itti fayyadamtu

Qaama sarara qajeelaa irra saffisa wal-qixxee wajjin socho'u kamiyyuuf fayyada. Waan gaaffiin siif kenne tarreessi; baay'ina inni hin caqasin adda baasi; wal-qixxaattuu baay'ina sana hin caqasne fudhu.

Of eeggadhu

Afranuu kan hojjetan yeroo saffisni wal-qixxee ta'ee turu qofa. Qaamni sarara goggogaa irra socho'u yookaan kan saffisni isaa jijjiiramu kaalkulasii barbaada. Fageenya, ariitii fi saffisa karaa tokkoon pozaatiivii, karaa biraatiin negaatiivii godhii fudhu; yoo kanaa achii qaamni ol darbatame deebii mallattoo dogoggoraa qabu kenna.

Seerota Niwtan fi momentemiiGabatee wabiiNet force on a mass · Force from momentum · Action and reaction · +3

Wanti barbaadamu	Foormulaa	Haala itti hojjetu
Net force on a mass	$F_{net} = ma$	mass constant, $F$ the resultant
Force from momentum	$F_{net} = \dfrac{\Delta p}{\Delta t}$	holds even when mass changes
Action and reaction	$F_{12} = -F_{21}$	always, on two different bodies
Linear momentum	$p = mv$	a vector, along the velocity
Impulse	$J = F\,\Delta t = \Delta p$	constant force over $\Delta t$
Weight	$W = mg$	$g$ is local, not a constant of nature

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gaaffiin humni qaama irratti maal akka hojjetu gaafatu fayyadami: hangam akka saffisiisu, qaamoleen lama hangam wal dhiibuu, yookaan walitti bu'iinsi maal hambisu. Momentemiin walitti bu'iinsa hunda keessatti eegama; anniisaan sochii garuu walitti bu'iinsa iratii keessatti qofa eegama.

Of eeggadhu

Humnoonni seera sadaffaa lamaan qaamolee adda addaa lama irratti waan hojjetaniif gonkumaa wal hin haqan. Barattoonni wal irraa hir'isanii kitaaba minjaala irra jiruuf saffisa duwwaa argatu; kanneen dhugumatti wal madaalan garuu dhiibbaa minjaalaa fi harkisa Lafaa yoo ta'an, lamaanuu kitaaba irratti hojjetu.

Hojii, anniisaa fi humnaGabatee wabiiWork by a constant force · Kinetic energy · Gravitational potential energy · +4

Wanti barbaadamu	Foormulaa	Haala itti hojjetu
Work by a constant force	$W = Fs\cos\theta$	$\theta$ between force and displacement
Kinetic energy	$KE = \tfrac{1}{2}mv^{2}$	speeds well below light speed
Gravitational potential energy	$PE = mgh$	near the ground, $g$ uniform
Work and energy theorem	$W_{net} = \Delta KE$	always, for any net force
Average power	$P = \dfrac{W}{t}$	work done over a whole interval
Instantaneous power	$P = Fv\cos\theta$	at one moment
Efficiency	$\eta = \dfrac{\text{useful output}}{\text{total input}}$	never greater than 1

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gaaffiin fageenyaa fi ariitii kennee yeroo hin kennin, yookaan hojiin tokko boba'aa, nyaata yookaan elektiriikii hangam akka baasu gaafatu fayyadami. Yaad-rimeen hojii fi anniisaa yeroo waan hin gaafanneef yeroo baay'ee wal-qixxaattuuwwan sochii irra gabaabaa dha.

Of eeggadhu

Humni sochii irratti rogaan qajeelaa ta'e gonkumaa hojii hin hojjetu; kanaafuu dhiphinni funyoo dhagaa geengoodhaan naanneessu hammam iyyuu yoo saffise anniisaa hin dabalu. Kan kana baatu koosaayinii dha; isa dhiisuun mata-duree kana keessatti sababa qabxii itti baay'inaan dhabamu dha.

Sochii naannessuu sochii sarara qajeelaa irraa dubbisuuGabatee wabiis · v = s/t · a · +4

Sarara qajeelaa	Naannessuu	Wanti jijjiiramu
$s$	$\theta$	metres become radians
$v = \dfrac{s}{t}$	$\omega = \dfrac{\theta}{t}$	$v = r\omega$
$a$	$\alpha$	$a = r\alpha$
$m$	$I = \sum mr^{2}$	mass becomes moment of inertia
$F = ma$	$\tau = I\alpha$	force becomes torque
$p = mv$	$L = I\omega$	momentum becomes angular momentum
$KE = \tfrac{1}{2}mv^{2}$	$KE = \tfrac{1}{2}I\omega^{2}$	the same energy, counted round an axis

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo geengoon, saphaphuun yookaan uleen naannoo qaccee dhaabbataa naanna'u fayyadami. Wal-qixxaattuun sochii sarara qajeelaaf beektu hundi lakkuu naannessuu qaba; kanaafuu rakkoo naanna'u furuuf kan sarara qajeelaa barreessii baay'ina tokkoon tokkoo isaanii michuu isaa gabatee kana keessa jiruun jijjiiri.

Of eeggadhu

Rogni raadiyaaniidhaan ta'uu qaba utuu walitti dhufeenyi gidduu tarree lamaanii kamiyyuu hin hojjetin. Gaaffiin diigriidhaan yookaan naannoo daqiiqaatti kennames dura jijjiiramuu qaba; kana dagachuun deebiin dachaa 57 akka guddatu godha.

Momentii inarshiyaa qaamolee baratamooGabatee wabiiThin rod, length L · Hoop or thin ring, radius r · Solid disc or cylinder, radius r · +2

Qaama	Qaccee	Momentii inarshiyaa
Thin rod, length $L$	through the centre, across the rod	$\tfrac{1}{12}mL^{2}$
Thin rod, length $L$	through one end, across the rod	$\tfrac{1}{3}mL^{2}$
Hoop or thin ring, radius $r$	through the centre, along the axis	$mr^{2}$
Solid disc or cylinder, radius $r$	through the centre, along the axis	$\tfrac{1}{2}mr^{2}$
Solid sphere, radius $r$	through a diameter	$\tfrac{2}{5}mr^{2}$
Hollow sphere, radius $r$	through a diameter	$\tfrac{2}{3}mr^{2}$

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo gaaffiin toorkii lakkoofsa I barbaadu, yookaan yeroo qaamoleen lama gaara irraa dorgomanii kamtu dursee jala ga'a jechuu qabdu fayyadami. Hirmaanni yoo xiqqaate ulfaatinni gara qaccee dhihaata; qaamichas naannessuun salphata.

Of eeggadhu

Tokkoon tokkoon isaanii qaccee tokkoof qofa hojjetu. Uleen wal fakkaatu handaara isaatiin naannessuun walakkaa isaatiin caalaa dachaa sadii ulfaata; tarree dogoggoraa dubbisuun dogoggora baratamaa dha. Qaccee biraa isaan kana keessaa tokkoof tarsiimaa ta'eef $md^{2}$ dabali; d fageenya qaccee lamaanii ti.

Haalota lama madaalliif barbaachisanSeera

\sum F = 0 \quad \text{and} \quad \sum \tau = 0

\sum F = 0 \quad \text{and} \quad \sum \tau = 0

$\sum F$: ida'ama humnoota qaamicha irra jiran hundaa, karaa karaadhaan $\mathrm{N}$
$\sum \tau$: ida'ama dhiibbaa naannessuu hundaa naannoo tuqaa filatame tokkoo $\mathrm{N\,m}$

Yoom akka itti fayyadamtu

Sadarkaa keenyan irra ka'eef, dagalee utubaa lama irra jiruuf, gabatee beeksisaa harkisaa irra jiruuf: waan boqotu yookaan tasgabbiidhaan socho'u kamiyyuuf fayyadami. Haalonni lamaanuu yeroo tokkotti guutamuu qabu; kunis fakkii tokko irraa humnoota hin beekamne lama akka argattu si taasisa.

Of eeggadhu

Haalli jalqabaa qofti gahaa miti. Humnoonni wal qixxee fi faallaa lama tuqaalee adda addaa irratti hojjetan ida'amni isaanii duwwaa ta'ee qaamicha naanneessu; sababni geengoon oofmaataa naanna'uufis kanuma. Naannoo tuqaa humni hin beekamne itti hojjetutti momentii fudhu; humni sun wal-qixxaattuu keessaa ba'a; tokko qofti siif hafa.

Dhangala'oo yeroo boqotanii fi yeroo yaa'anGabatee wabiiPressure · Pressure at a depth · Upthrust · +2

Wanti barbaadamu	Foormulaa	Haala itti hojjetu
Pressure	$P = \dfrac{F}{A}$	force at right angles to the area
Pressure at a depth	$P = \rho g h$	gauge pressure, fluid at rest
Upthrust	$F_{b} = \rho_{f}\,g\,V_{disp}$	$\rho_{f}$ is the FLUID's density
Flow rate stays equal	$A_{1}v_{1} = A_{2}v_{2}$	one pipe, nothing leaking out
Bernoulli	$P + \tfrac{1}{2}\rho v^{2} + \rho g h = \text{constant}$	steady flow, no viscosity

Yoom akka itti fayyadamtu

Waan bishaan irra deemu, liqimfamu yookaan ujummoo keessa yaa'u kamiyyuuf fayyadami: dallaa hidhaa, jaakii haayidiroolikii, bidiruu, bishaan iddoo dhiphaa keessatti saffisu.

Of eeggadhu

Rukkinni wal-qixxaattuu ol-dhiibbaa keessa jiru kan dhangala'aa ti malee kan qaamichaa miti; qabeensis kan dhiibame malee kan qaama guutuu miti. Bloonkiin walakkaan isaa bishaan keessa jiru walakkaa qabeensa ofii isaa dhiiba. Dhiibbaan gad-fagoo gad-fageenya qofaan waan murtaa'uuf ujummoon dhiphaan fi haroon bal'aan gad-fageenya wal qixa irratti wal qixa agarsiisu.

Dhiibbaa, diriirinaa fi safartuu YaangGabatee wabiiStress · Strain · Young's modulus · +2

Wanti barbaadamu	Foormulaa	Haala itti hojjetu
Stress	$\sigma = \dfrac{F}{A}$	force spread over the cross section
Strain	$\epsilon = \dfrac{\Delta L}{L_{0}}$	a ratio, so it has no unit
Young's modulus	$E = \dfrac{\sigma}{\epsilon}$	below the elastic limit only
Extension of a wire	$\Delta L = \dfrac{FL_{0}}{AE}$	same conditions as above
Energy stored	$U = \tfrac{1}{2}F\,\Delta L$	the work the stretch cost

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo wayrii, funyoo yookaan dagaleen diriiru fi gaaffiin hangam akka kennu, ba'aa hangam akka baatu yookaan meeshaalee lamaan keessaa kamtu caalaa jabaa ta'e gaafatu fayyadami.

Of eeggadhu

Safartuun Yaang kan meeshichaa ti malee kan cita sanaa miti: funyoon sibiilaa furdaan fi wayriin sibiilaa haphiin gatii E tokko qooddatu; kan furdaan xiqqoo akka diriiru godhu bal'ina wal-qixxaattuu keessa jiru dha. Daangaa diriirinaa erga darbee booda wal-simbirri wal-qixxee ta'uu dhaaba; tarreewwan kana keessaa tokkoyyuu hin hojjetu.

Barnoonni kun kutaawwan biroo keessatti

Qormaanni waan kutaan gadii barsiise gaafachuu hin dhiisu. Kaardiiwwan kutaawwan sanaas as jiru.

Barnoota kutaa 11 kan biroo

Kutaa kana keessaa wanti hanga ammaatti kaardii qabu hundi.

Gaaffii barattoonni gaafatan

Kutaa 11 keessatti qormaanni biyyaalessaa ni jiraa?: Hin jiru. Itoophiyaan qormaata biyyaalessaa kan kennitu kutaa 6, kutaa 8 fi kutaa 12 qofaafi. Kaardiiwwan kunneen qormaata mana barumsaa keetiif, akkasumas qormaata biyyaalessaa waggaa muraasa booda dhufuuf oolu.
Kaardiiwwan kunneen eessaa dhufan?: Kitaaba Ministeera Barnootaa kan Fiizikii kutaa 11 bu'uura godhatanii barreeffaman; foormulaan, lakkoofsi dhaabbataan fi tarreen gabatee tokkoon tokkoon kaardiin osoo hin ba'in dura irra deebi'ee mirkanaa'a.
Kun bilisaa?: Eeyyee. Kaardiin as jiru hundi bilisaan dubbifama; waraqaan maxxansaaf qophaa'es bilisaan buufama. Lamaanuu herrega hin gaafatan.
Kun yeroo dhumaaf yoom mirkanaa'e?: 6 Fulbaana 2026. Kaardiiwwan boqonnaa boqonnaadhaan dhufu; sararri tokkoon tokkoon isaanii jalaa yeroo kaardiin sun dhumaaf dubbifame agarsiisa.

Qayyabadhu; ergasii of qori

Temari kaardiiwwan kana gara gaaffii shaakalaatti jijjiira; utuu hojjettuu ni sirreessa; wanti si hin galinis barsiisaa AI tiin ni ibsama.

Bilisaan jalqabi