ነጻ አጭር ማስታወሻዎች እና የማጠናከሪያ ካርዶች
የ8ኛ ክፍል አማርኛ በ Temari ላይ 20 የማጠናከሪያ ካርዶች አሉት፤ በአገር አቀፍ ሥርዓተ ትምህርቱ ምዕራፎች ተደራጅተዋል። እያንዳንዱ ካርድ ሕጉ መቼ እንደሚሠራ፣ በውስጡ ያለው እያንዳንዱ ምልክት ምን እንደሚወክልና ተማሪዎች በብዛት የሚሳሳቱበትን ነጥብ ይገልጻል። በነጻ ይነበባሉ፤ መለያም አይጠይቁም።
አንድ ዓይነት ካርድ ብቻ ያሳዩ
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ለቤተሰብ አባል ወይም ለጓደኛ አጭር ደብዳቤ፣ ወይም ስለተከሰተ ጉዳይ አጭር ጽሑፍ በሚጽፉበት ጊዜ ጽሑፍዎን ለማረጋገጥ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
እያንዳንዱ ዓረፍተ ነገር በአራት ነጥብ (።) መጠናቀቁን ያረጋግጡ፤ በዝርዝር ቃላት መካከል ነጠላ ሰረዝ (፣) ያስገቡ። ዓረፍተ ነገሩ ያለ አራት ነጥብ ቢቀጥል ወይም ሰረዝ ቢጎድል ምልክት ያጣሉ። የቃላትን ፊደላትም በትክክል መጻፋቸውን ያረጋግጡ።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 1-13 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ቃሉ በተሰጠው ዓረፍተ ነገር ወይም ምንባብ ውስጥ ምን ትርጉም እንዳለው ሲጠየቁ ይጠቀሙ፤ የመዝገበ ቃላት ፍቺ ብቻ አይበቃም።
ይጠንቀቁ
የመዝገበ ቃላትን ፍቺ ብቻ አይመልሱ። «አገልግል» በ«እናቴ ከባህርዳር አገልግል ላከችልኝ» ውስጥ ምግብ መያዣ ማለት ሲሆን፣ በ«ወታደሩ ሀገርህን አገልግል ተባለ» ውስጥ ደግሞ «እርዳ፣ አግዝ» ማለት ነው። ዓረፍተ ነገሩን ሙሉ ያንብቡ እና የሚስማማውን ፍቺ ይምረጡ።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 1-13 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ጥያቄው በምንባብ ውስጥ እንደተጠቀመበት እንደ ጓዳ፣ ሙልሙል ወይም መጠለል ያለ ቃል ፍቺ ሲጠይቅ ይጠቀሙበት። ከመመለስዎ በፊት ሙሉውን ዓረፍተ ነገርና በዙሪያው ያሉትን ዓረፍተ ነገሮች ያንብቡ።
ይጠንቀቁ
የመዝገበ ቃላት ፍቺን ብቻ አይስጡ። ቃላት ትክክለኛ ትርጓሜያቸው የሚታወቀው በዓረፍተ ነገር ውስጥ ሲገቡ ስለሆነ መልስዎ ቃሉ በምንባቡ ውስጥ ካለበት ዓረፍተ ነገር ጋር መስማማት አለበት።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 14-28 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ቅኔ እንዲፈቱ ሲጠየቁ ወይም ሚስጥራዊ ፍቺውን (ወርቁን) ለመረዳት ሲፈልጉ ይጠቀሙበት። ታሪክን ጠንቅቆ ማወቅ፣ ቃላትን ሁለት ቦታ መክፈል፣ ቃልን ማጥበቅና ማላላት፣ ቃልን ከቃል ማጣመር፣ ምዕላዶችን ከቃል ማውጣት እንዲሁም አንድ ቃል ከአንድ በላይ ፍቺ እንዳለው መመርመር ይችላሉ።
ይጠንቀቁ
በቃላቱ ቀጥተኛ ትርጉም ላይ ብቻ አይቁሙ። ሚስጥራዊ ፍቺው በአንድ ዘዴ ብቻ ስለማይገለጥ ከመወሰንዎ በፊት ከአንድ በላይ ዘዴ ይሞክሩ።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 14-28 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ድርጊቱ አሁን እየተፈጸመ መሆኑን ለመግለጽ ሲጠየቁ ወይም የአሁን ጊዜ ግስ ያላቸውን ዓረፍተ ነገሮች ሲለዩ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
የአሁን ጊዜ ግስ በእየ- ምእላድ ይጀምራል፤ ብዙ ጊዜም ነው የሚለውን ረዳት ግስ ይከተላል። ይመረቃል የሚለው ግስ ድርጊቱ ወደፊት እንደሚሆን ስለሚያሳይ የአሁን ጊዜ ግስ አይደለም።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 14-28 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ነጠላ ስም እንደ ልጅ ወይም ተማሪ ወደ ብዙ ቁጥር ሲቀይሩ ይህንን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
የነጠላ ስሙን የመጨረሻ ፊደል ይመልከቱ። ፊደሉ ሳድስ ሲሆን ብቻ -ኦች ይጨምሩ፣ ለምሳሌ ልጅ። ሌላ ሲሆን -ዎች ይጨምሩ፤ ተማሪ ሲሆን ተማሪዎች ነው እንጂ ተማሪኦች አይደለም። ከግዕዝ የመጡ ስሞች ግን -ኣት ይጨምራሉ፤ ቀን ሲሆን ቀናት ይሆናል።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 29-46 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ማንኛውንም ድርሰት ከመጻፍዎ በፊት ዋና ዋና ነጥቦችን በቅደም ተከተል ለማስቀመጥ ይህንን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
እንደ የጎዳና ሕይወት ያለ ሰፊ ርዕስ በመጀመሪያ መጥበብ አለበት። ርዕሱን በቁጥር ወደ ዋና ነጥቦች፣ ከዚያም ወደ ንዑስ ነጥቦች (ለምሳሌ 1፣ 1.1፣ 1.2.1) ይከፋፍሉ። ይህ ካልሆነ ጽሑፍዎ ከዋናው ሀሳብ ያፈነግጣል።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 29-46 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ዓረፍተ ነገርን ገቢር ወይም ተገብሮ መሆኑን ለይተው ሲጠየቁ ወይም ወደ ሌላኛው ዓይነት ሲቀይሩ ይህንን ይጠቀሙ። የግሱን አወቃቀርና የፈጻሚውና የተፈጸመበት ነገር ቦታ ይወስናል።
ይጠንቀቁ
ተገብሮ ግስ የሚፈጠረው በገቢር ግስ ግንድ ላይ ተ- ምዕላድን በመጨመር ነው፤ ለምሳሌ ሰበረ ተሰበረ ይሆናል። ገቢር ዓረፍተ ነገርን ወደ ተገብሮ ሲቀይሩ ፈጻሚው በ ተከትሎ ይመጣል (ለምሳሌ በኤፍሬም) እና የተፈጸመበት ነገር ርዕሰ ጉዳይ ይሆናል። ተ- ብቻ ጨምረው የዓረፍተ ነገሩን ቅደም ተከተል ሳይቀይሩ አይተውት።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 65-79 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የቃል መዝገበ ቃላዊ ወይም ቀጥተኛ ፍች ሲጠየቁ ወይም ድብቅ ፍቻውን ሲገልጹ ይህንን ይጠቀሙ። ሁለቱም በምዕራፉ የቃላት ተግባሮች ጎን ለጎን ይጠየቃሉ።
ይጠንቀቁ
እማሬያዊ ፍች ቀጥተኛው፣ መዝገበ ቃላዊውና ቃሉ ሲነገር በፍጥነት የሚመጣው ፍች ነው። ፍካሬያዊ ፍች ከቀጥተኛው ባሻገር ያለው ድብቅ ፍች ነው። ለምሳሌ ቤት እማሬያዊ ፍቹ ጣራና ግድግዳ ያለው መኖሪያ ሲሆን ፍካሬያዊ ፍቹ ትዳር ወይም ጠቅላላ ኑሮ ነው። ቀጥተኛ ፍች የሚጠየቅበት ጥያቄ ላይ ፍካሬያዊውን አይጻፉ።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 65-79 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ስላለፈ ድርጊት ለመጻፍ በሚጠየቁበት ጊዜ ይህንን ይጠቀሙ፤ ለምሳሌ የታዋቂ ሰው ወይም የራስዎ የሕይወት ታሪክ ሲሆን። ተራኪ ድርሰት ሁነቶችን በተከሰቱበት ቅደም ተከተል ይተርካል።
ይጠንቀቁ
ሁነቶችን በጊዜ ቅደም ተከተል ያስቀምጡ፤ እንዲህ ሆነ፣ እንዲህ ተደረገ በሚል ሁኔታ ይጻፉ፤ ያለፈ ድርጊትን በያለፈው ጊዜ ይግለጹ። ጽሑፍዎን ወደ ክርክርና የአስተያየት ዝርዝር አይቀይሩት። ተራኪው የድርጊቱ ተካፋይ ወይም ተመልካች ሊሆን ይችላል፤ ታሪኩ ግን አንድ ግልጽ ቅደም ተከተል ይከተል።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 65-79 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ለአንድ ቃል እማሬያዊ (የተለመደ) እና ፍካሬያዊ (ድብቅ) ፍች ሲጠየቁ ወይም ሁለቱንም የሚያሳይ ዓረፍተ ነገር ሲጽፉ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ፍካሬያዊ ዓረፍተ ነገር ድብቁን ፍች መጠቀም አለበት፤ ለምሳሌ 'ቤተልሄም እርግብ ናት።' (የዋህና ሰላማዊ ሰው ማለት ነው)። ስለ እውነተኛ እርግብ የሚናገር ዓረፍተ ነገር የእማሬያዊውን ፍች ብቻ ይደግማል፤ ለፍካሬያዊው ነጥብ አያስገኝም።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 80-94 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ዓረፍተ ነገርን ጥያቄያዊ፣ ትዕዛዛዊ፣ ሀተታዊ ወይም አጋናኝ ብሎ ለመመደብ ወይም ለእያንዳንዱ አይነት አንድ ዓረፍተ ነገር ለመጻፍ ሲጠየቁ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
እንደ 'ልጁ ትናንት ደብተር አልገዛም።' ያለው አሉታዊ ዓረፍተ ነገር አሁንም ሀተታዊ ነው፤ ጥያቄያዊ አይደለም። ምደባው በዓረፍተ ነገሩ ተግባር ላይ የተመሰረተ ነው እንጂ በአሉታዊነቱ ወይም በመጨረሻ ምልክቱ አይደለም።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 80-94 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ስለ ምንባቡ የቀረበ ሀሳብ እውነት (እውነት) ወይም ስህተት (ሐሰት) መሆኑን እንዲገልጹ ጥያቄ ሲቀርብ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
መልስዎን ከምንባቡ ብቻ ይወስኑ። ጥያቄው አንቀጽ ቁጥር ከጠቀሰ መጀመሪያ ያንን አንቀጽ ያንብቡ፤ ምክንያቱም ትክክል የሚመስል ሀሳብ ከምንባቡ ጋር ሊጋጭ ይችላል።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 95-110 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ቃል | ተቃራኒ ፍች |
|---|---|
| ጉዳት | ጥቅም |
| የግል | የጋራ |
| ጥፋት | ልማት |
| እኩይ | ሰናይ |
| ቅንነት | ክፋት |
| ሙቅ | ቀዝቃዛ |
| ህቡዕ | ግልፅ |
| ሁከት | ሰላም |
| ቧልት | ቁምነገር |
| ኢምንት | ብዙ |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በዓረፍተ ነገር ውስጥ የተሰመረበትን ቃል በተቃራኒው እንዲተኩ ወይም ከዝርዝር ውስጥ የቃሉን ተቃራኒ እንዲመርጡ ጥያቄ ሲቀርብ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ተቃራኒውን ሲመርጡ በዓረፍተ ነገሩ ውስጥ ያለውን ፍች ይመልከቱ፤ ተመሳሳይ የሚመስል ቃል ብቻ አይምረጡ። ለምሳሌ የቅንነት ተቃራኒ ጥሩ ሳይሆን ክፋት ነው።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 95-110 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ዓረፍተ ነገርን ጥያቄያዊ፣ ትዕዛዛዊ፣ ሀተታዊ ወይም አጋናኝ በማለት እንዲለዩ ጥያቄ ሲቀርብ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ዓረፍተ ነገሩን በሥርዓተ ነጥቡ ብቻ አይለዩ። 'ትምህርትህን አጥና!' በአጋኖ ቢያልቅም ትዕዛዝ ነው፤ 'ጎሽ! አንበሳ እኮ ነህ።' ግን ነገሮችን አግዝፎ የሚያቀርብ ስለሆነ አጋናኝ ነው።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 95-110 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ቀጥተኛ ንግግርን በአለ ወይም ሲል የሚል አገላለጽ ሲጽፉ ወይም የጥያቄ ንግግር ትክክለኛ ሥርዓተ ነጥብ ሲመርጡ ይህን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
የጥያቄ ምልክቱን (?) ከመዝጊያው ጥቅስ ምልክት በፊት ያስገቡ፤ ለምሳሌ “…?” አለው። ከጥቅሱ በኋላ ነጥብ አይጨምሩ።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 111-127 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ዓረፍተ ነገርን ነጠላ ወይም ውስብስብ በማለት ለመለየት ወይም ምሳሌ ለመጻፍ ሲጠየቁ ይህን ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ግስን ብቻ ይቁጠሩ፤ ስሞችንና ነገሮችን አይቁጠሩ። 'አልማዝ ጫማና ቦርሳ ገዛች' ሁለት ስም ቢኖረውም አንድ ግስ ስላለው ነጠላ ነው።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 111-127 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ዓረፍተ ነገሩ ነጠላ ነው ወይስ ውስብስብ የሚለውን ለመወሰን፣ ወይም የጻፉትን ዓረፍተ ነገር ለማረጋገጥ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
በዘመድ ዓረፍተ ነገር ውስጥ የተሰወረ ግስም ይቆጠራል። ለምሳሌ፡ ንግስት የገዛችው ቀሚስ ያምራል። በዚህ ዓረፍተ ነገር የገዛችው የሚለው ቃል ግስ ገዛች ን ይዟል፣ ስለዚህ ሁለት ግሶች (ገዛች እና ያምራል) አሉት እና ውስብስብ ነው። የተሰወረውን ግስ ያጡ ተማሪዎች ነጠላ ብለው ይሳሳታሉ።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 128-143 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ዓረፍተ ነገሩ ነጠላ ወይም ውስብስብ መሆኑን ለመለየት፣ ወይም ሁለቱንም ዓይነት ዓረፍተ ነገር ለመጻፍ ሲጠየቁ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
ዓረፍተ ነገሩ ነጠላ ወይም ውስብስብ የሚሆነው በግሶቹ ብዛት ነው፣ በርዝመቱ አይደለም። አንድ ግስ ብቻ ያለው ረጅም ዓረፍተ ነገርም ነጠላ ነው።
ከGrade 8 Amharic፣ ገጽ 128-143 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በተውኔት ክፍል ውስጥ አንድ ገፀ ባህርይ ብቻውን ሲናገር አይቶ መነባንብ ወይም ጎንታ መሆኑን መለየት ሲኖርብዎት ይህን ዘዴ ይጠቀሙ።
ይጠንቀቁ
በመጀመሪያ ሌሎች ገፀ ባህርያት በመድረኩ ላይ መኖራቸውን ያረጋግጡ። ካልነበሩ መነባንብ (ንባበ አዕምሮ) ነው። ሲኖሩ ግን ተናጋሪው እንዳይሰሙት ገለል ብሎ ከሆነ ጎንታ ነው። ገፀ ባህርዩ ብቻውን ስለሚናገር ብቻ ውሳኔ አይስጡ፤ ሁለቱም ብቻቸውን ይነገራሉ።
ከGrade 8 Amharic፣ ከገጽ 144 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
ካለፉት ዓመታት የተወሰዱ እውነተኛ የአገር አቀፍ ፈተና ጥያቄዎች፣ ለእያንዳንዱ የተሠራ መልስ አላቸው።
ፈተና ካለፈው ክፍል የተማሩትን መጠየቁን አያቆምም። የእነዚያ ክፍሎች ካርዶችም እዚህ አሉ።
በዚህ ክፍል እስካሁን ካርድ ያላቸው ሌሎች ትምህርቶች በሙሉ።
Temari እነዚህን ካርዶች ወደ መልመጃ ጥያቄዎች ይለውጣቸዋል፣ እየሠሩ ያርማቸዋል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የAI አስተማሪ አለ።
በነጻ ይጀምሩ