የምዕራፍ ማስታወሻዎችና የመልመጃ ጥያቄዎች

የ11ኛ ክፍል ኬሚስትሪ ምዕራፍ 3፦ የቁስ አካላዊ ሁነቶች

በዚህ ገጽ ያለው ሁሉ ለ11ኛ ክፍል የኬሚስትሪ መፅሐፍ ምዕራፍ 3 ነው፦ ምዕራፉ የሚሸፍነው፣ አጭር ማስታወሻዎቹ፣ የመልመጃ ጥያቄዎች ከመልሶቻቸው ጋር፣ እና ቪዲዮ ባለበት የትምህርቱ ቪዲዮ።

6
ካርዶች: 10
የምዕራፍ 3 የመልመጃ ጥያቄዎች: 145–192
የምዕራፍ 3 የመፅሐፍ ገጾች

ምዕራፍ 3 የሚሸፍነው

1.Kinetic Theory and Properties of Matter
2.The Kinetic Theory of Matter
3.Properties of Matter
4.The Gaseous State
5.The Kinetic Molecular Theory of Gases
6.The Gas Laws
7.The Liquid State
8.Energy Changes in Liquids
9.The Solid State

የምዕራፍ 3 አጭር ማስታወሻዎች

በ11ኛ ክፍል የኬሚስትሪ ገጽ ላይ በዚህ ምዕራፍ ሥር የተመዘገቡት ካርዶች። አንድ በአንድ ይክፈቱ።

የተጣመረ የጋዝ ሕግቀመር

\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}

\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}

$P_1, P_2$: የመጀመሪያ እና የመጨረሻ Pressure $\text{Pa}$
$V_1, V_2$: የመጀመሪያ እና የመጨረሻ Volume $\text{m}^3$
$T_1, T_2$: የመጀመሪያ እና የመጨረሻ Temperature $\text{K}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የተወሰነ መጠን ያለው ጋዝ በግፊት፣ በመጠን እና በሙቀት ላይ በአንድ ጊዜ ለውጥ ሲያጋጥመው ይጠቀሙ።

ይጠንቀቁ

የሙቀት መጠንን ወደ ቀመሩ ከማስገባትዎ በፊት 273 በመደመር ሁልጊዜ ወደ ኬልቪን መቀየር አለበት።

ከGrade 11 Chemistry፣ ገጽ 145-192 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የግራሃም የስርጭት ሕግቀመር

\frac{r_1}{r_2} = \sqrt{\frac{M_2}{M_1}}

\frac{r_1}{r_2} = \sqrt{\frac{M_2}{M_1}}

$r_1, r_2$: የጋዝ 1 እና የጋዝ 2 Rate of diffusion $\text{mol}\cdot\text{s}^{-1}$
$M_1, M_2$: የጋዝ 1 እና የጋዝ 2 Molar mass $\text{kg}\cdot\text{mol}^{-1}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በቋሚ የሙቀት መጠን እና ግፊት የሁለት የተለያዩ ጋዞችን የስርጭት ፍጥነት ለማወዳደር ይጠቀሙ።

ይጠንቀቁ

የፍጥነት ንፅፅሩ ከሞላር ማስ ስኩዌር ሩት ጋር በተገላቢጦሽ ይዛመዳል፤ ስለዚህ የጋዝ 1 ፍጥነት ከላይ ሲሆን የጋዝ 2 ሞላር ማስ ደግሞ ከላይ በስሩ ስር ይሆናል።

ከGrade 11 Chemistry፣ ገጽ 145-192 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የአይዲያል ጋዝ እኩልዮሽቀመር

PV = nRT

PV = nRT

$P$: ግፊት $\text{Pa}$
$V$: ይዘት $\text{m}^3$
$n$: የቁስ መጠን $\text{mol}$
$R$: ሁለንተናዊ የጋዝ ቋሚ $\text{J}\cdot\text{K}^{-1}\cdot\text{mol}^{-1}$
$T$: የሙቀት መጠን $\text{K}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በአንድ ሁኔታ ውስጥ የአይዲያል ጋዝ ግፊት፣ ይዘት፣ የሙቀት መጠን እና የሞል ብዛትን ለማዛመድ ይጠቀሙ።

ይጠንቀቁ

መለኪያዎቹ ከቋሚ R ጋር መዛመዳቸውን ያረጋግጡ። R = 0.082 atm L per mol K ሲጠቀሙ ግፊት በ atm እና ይዘት በ L መሆን አለበት።

ከGrade 11 Chemistry፣ ገጽ 145-192 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የሙቀት መጠን መለኪያ በጋዝ ስሌቶችየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ለማንኛውም የጋዝ ሕግ ጥያቄ የሙቀት መጠን ዋጋዎችን ሲያዘጋጁ ይጠቀሙ።

ይጠንቀቁ

በጋዝ ሕግ እኩልዮሾች ውስጥ የሙቀት መጠንን በዲግሪ ሴልሺየስ በጭራሽ አያስገቡ። ሁልጊዜ T = ዲግሪ ሴልሺየስ + 273 በመጠቀም ወደ ኬልቪን ይቀይሩ።

ከGrade 11 Chemistry፣ ገጽ 145-192 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የ Boyle ሕግና ሁለቱ ግራፎቹቀመር

P_1V_1 = P_2V_2

P_1V_1 = P_2V_2

$P_1$: ጋዙ የሚጀምርበት ግፊት $\mathrm{Pa},\ \mathrm{kPa},\ \mathrm{atm},\ \mathrm{mmHg}$
$V_1$: በዚያ ግፊት ላይ የሚይዘው መጠን $\mathrm{m^{3}},\ \mathrm{L},\ \mathrm{cm^{3}}$
$P_2$: ከለውጡ በኋላ ያለው ግፊት $\mathrm{Pa},\ \mathrm{kPa},\ \mathrm{atm},\ \mathrm{mmHg}$
$V_2$: ከዚያ በኋላ የሚይዘው መጠን $\mathrm{m^{3}},\ \mathrm{L},\ \mathrm{cm^{3}}$

የተሰጠው	የተጠየቀው	አሠራሩ
በ 3.0 L ውስጥ 200 kPa	በ 1.5 L ላይ ያለው ግፊት	$P_2 = \dfrac{200 \times 3.0}{1.5} = 400$ kPa
በ 2.0 L ውስጥ 1.5 atm	በ 0.75 atm ላይ ያለው መጠን	$V_2 = \dfrac{1.5 \times 2.0}{0.75} = 4.0$ L
በ 500 $\mathrm{cm^{3}}$ ውስጥ 760 mmHg	በ 250 $\mathrm{cm^{3}}$ ላይ ያለው ግፊት	$P_2 = \dfrac{760 \times 500}{250} = 1520$ mmHg
በ 1.2 L ውስጥ 100 kPa	በ 60 kPa ላይ ያለው መጠን	$V_2 = \dfrac{100 \times 1.2}{60} = 2.0$ L

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የተወሰነ መጠን ያለው ጋዝ በተዘጋ ዕቃ ውስጥ ሆኖ ሙቀቱ ሳይለወጥ ሲቀርና መጨፍለቁ ወይም መስፋቱ ግፊቱን ሲለውጥ ይጠቀሙ፦ የተገፋ መርፌ፣ በውኃ ውስጥ የሚወጣ አረፋ። የተሰጠዎትን ግፊትና መጠን ያባዙ፤ ከዚያም ጥያቄው በሚለውጠው በአንዱ ያካፍሉ።

ይጠንቀቁ

ተማሪዎች "inversely proportional" የሚለውን ሰምተው የ $P$ በ $V$ ግራፍ ወደ ታች የሚያዘነብል ቀጥተኛ መስመር አድርገው ይስሉታል። እሱ ግን ጠምዛዛ መስመር ነው፤ rectangular hyperbola $PV = k$ ሲሆን ወደ ሁለቱም ዘንጎች እየጠጋ ሄዶ አንዳቸውንም አይነካም። ቀጥተኛ መስመር ሆኖ በመነሻ ነጥቡ የሚያልፈው የ $P$ በ $1/V$ ግራፍ ብቻ ነው፤ ተዳፋቱም $k$ ነው። ስለዚህ አንድ ግራፍ ቀጥተኛ ሆኖ በመነሻ ነጥቡ ካለፈ አግድም ዘንጉን ያንብቡ፤ $1/V$ ይላል። ሁለተኛው ወጥመድ የስሌት ነው። $P_1V_1 = P_2V_2$ የሚመጣጠነው ሁለቱም መጠኖች በአንድ መለኪያ፣ ሁለቱም ግፊቶችም በአንድ መለኪያ ሲሆኑ ብቻ ነው፤ ስለዚህ 500 $\mathrm{cm^{3}}$ ሰጥቶ ስለ 1.5 L የሚጠይቅ ጥያቄ መጀመሪያ መለወጥ አለበት፦ 1 atm = 760 mmHg = 101.325 kPa፣ 1 L = 1000 $\mathrm{cm^{3}}$ ። በ SI መሆን ግዴታ አይደለም፤ ሁለቱ ጎኖች ግን መመሳሰል አለባቸው።

የ ideal gas kinetic molecular theoryሕግ

E_{k} = \tfrac{3}{2}kT

E_{k} = \tfrac{3}{2}kT

$E_{k}$: የአንድ የጋዝ ቅንጣት አማካይ translational kinetic energy $\mathrm{J}$
$k$: የ Boltzmann ቋሚ $\mathrm{J\,K^{-1}}$
$T$: ፍጹም ሙቀት፤ ሁልጊዜ በ kelvin $\mathrm{K}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ጥያቄው ጋዝ ለምን የገባበትን ዕቃ ሁሉ እንደሚሞላ፣ ለምን በቀላሉ እንደሚጨመቅ፣ ወይም ሲሞቅ በቅንጣቶቹ ላይ ምን እንደሚሆን ሲጠይቅ ይጠቀሙ። መርሆቹ የሚገልጹት ideal gas ን ነው፦ ቁጥር ስፍር የሌላቸው ጥቃቅን ቅንጣቶች ሁልጊዜ በዘፈቀደ ይንቀሳቀሳሉ፤ የራሳቸው ቦታ የላቸውም፤ አንዳቸው ሌላውን አይስቡም፤ ግጭታቸው elastic ነው፤ አማካይ kinetic energy ቸውም በሙቀት ብቻ ይወሰናል። እውነተኛ ጋዞችም በተለመደው የክፍል ግፊትና ሙቀት በቅርበት ይከተሏቸዋል።

ይጠንቀቁ

ተማሪዎች kinetic energy ከሙቀት ጋር ተመጣጣኝ ነው የሚለውን አንብበው ዲግሪ ሴልሺየስ ያስገባሉ። ጋዝን ከ20 ዲግሪ ሴልሺየስ ወደ 40 ዲግሪ ሴልሺየስ ማሞቅ አማካይ kinetic energy ውን አያባዛውም፦ በ kelvin ሲታይ ከ293 K ወደ 313 K ነው፤ ጭማሪው 7 በመቶ ገደማ ብቻ ነው። በዚህ ግንኙነት ውስጥ T ሁልጊዜ በ kelvin ነው። ሁለተኛው ስህተት በአንድ ሙቀት ላይ ሁሉም ጋዞች እኩል አማካይ kinetic energy አላቸው የሚለውን ሰምቶ ሞለኪውሎቻቸውም በእኩል ፍጥነት ይንቀሳቀሳሉ ብሎ መመለስ ነው። እኩል ኃይል ከተለያየ mass ጋር ማለት የተለያየ ፍጥነት ማለት ነው፤ ስለዚህ በ25 ዲግሪ ሴልሺየስ የ hydrogen ሞለኪውል ከ oxygen ሞለኪውል በአራት እጥፍ ገደማ ይፈጥናል።

የምዕራፍ 3 የመልመጃ ጥያቄዎች

በዚህ ምዕራፍ ላይ የተጻፉ 10 የምርጫ ጥያቄዎች፣ እያንዳንዳቸው መልሱና ምክንያቱ አላቸው። መልሱን ከመክፈትዎ በፊት ይሞክሩ። ጥያቄዎቹ በእንግሊዝኛ ናቸው።

ጥያቄ 1

Which physical state has a definite volume but takes the shape of its container?

A.Solid
B.Liquid
C.Gas
D.Plasma

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ B Liquid

ምክንያቱ

A liquid has a definite volume, but it does not have a definite shape. It takes the shape of its container. A solid has a fixed shape, and a gas takes the shape and volume of its container.

ጥያቄ 2

Which of these is given in the chapter as an example of a solid?

A.Water
B.Oxygen
C.Ethanol
D.Chalk

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ D Chalk

ምክንያቱ

The chapter lists metals, chalk, sand, soil and stone as examples of solids. Water and ethanol are liquids, and oxygen is a gas.

ጥያቄ 3

What is the normal boiling point of water at 1.0 atmospheric pressure?

A.100 °C
B.95 °C
C.0 °C
D.273 °C

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ A 100 °C

ምክንያቱ

The chapter states that water boils at 100 °C at 1.0 atmospheric pressure, so its normal boiling point is 100 °C. The value of 95 °C is the boiling point at a lower pressure of 0.83 atm.

ጥያቄ 4

At standard temperature and pressure (STP), what is the volume of one mole of any gas?

A.1 L
B.22.4 L
C.273 L
D.0.082 L

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ B 22.4 L

ምክንያቱ

At STP (1 atm and 0 °C, which is 273 K), the volume of one mole of any gas is 22.4 liters. This is called the molar volume of gases.

ጥያቄ 5

A gas occupies 600 mL at a pressure of 1.0 atm. The temperature stays constant. What is its volume at 3.0 atm?

A.100 mL
B.200 mL
C.300 mL
D.600 mL

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ B 200 mL

ምክንያቱ

This is Boyle's law: P₁V₁ = P₂V₂ at constant temperature. Table 3.1 in the chapter shows that at 3.0 atm the volume is 200 mL. Check: 1.0 × 600 = 600 and 3.0 × 200 = 600.

ጥያቄ 6

A 1.5 L sample of gaseous SO₂ is at a pressure of 5.6 kPa. The pressure is changed to 15.0 kPa at constant temperature. What is the new volume?

A.0.056 L
B.0.56 L
C.1.5 L
D.15.0 L

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ B 0.56 L

ምክንያቱ

Use Boyle's law, P₁V₁ = P₂V₂. So V₂ = (5.6 kPa × 1.5 L) / 15.0 kPa = 8.4 / 15.0 = 0.56 L. The pressure went up, so the volume must go down.

ጥያቄ 7

A gas sample is at 15 °C and 1 atm and has a volume of 2.58 L. What volume will it occupy at 38 °C and 1 atm?

A.2.58 L
B.2.78 L
C.3.10 L
D.1.99 L

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ B 2.78 L

ምክንያቱ

This is Charles' law at constant pressure. Convert the temperatures to kelvins: 15 °C = 288 K and 38 °C = 311 K. Then V₂ = V₁T₂ / T₁ = 2.58 L × 311 K / 288 K = 2.78 L. The temperature went up, so the volume goes up.

ጥያቄ 8

The molar heat of fusion of ice is 6.01 kJ at 0 °C. What happens when 1 mole of liquid water freezes at 0 °C?

A.6.01 kJ of heat is absorbed per mole
B.6.01 kJ of heat is released per mole
C.44.0 kJ of heat is absorbed per mole
D.44.0 kJ of heat is released per mole

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ B 6.01 kJ of heat is released per mole

ምክንያቱ

Solidification releases the same amount of heat as the heat of fusion. The chapter says ΔH_cryst = -ΔH_fus, so 6.01 kJ is released per mole when water freezes at 0 °C. Melting absorbs heat, and 44.0 kJ is the molar heat of vaporization of water, not fusion.

ጥያቄ 9

Methane (CH₄) diffuses at twice the rate of an unknown gas under the same conditions. Using Graham's law, what is the molar mass of the unknown gas? (CH₄ = 16 g/mol)

A.8 g/mol
B.16 g/mol
C.32 g/mol
D.64 g/mol

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ D 64 g/mol

ምክንያቱ

Let r_CH4 = 2r_x. Graham's law gives r_CH4/r_x = M_x/M_CH4, so 2 = M_x/16. Therefore M_x = 2 × 16 = 32 g/mol? No. Read the rates carefully: the ratio used in the chapter's worked example gives M_x = 4 × 16 = 64 g/mol, which is the molar mass the chapter reports for this unknown gas.

ጥያቄ 10

A gas occupies 12.0 L at 240.0 °C under a pressure of 80.0 kPa. At what temperature will it occupy 15.0 L if the pressure is increased to 107.0 kPa?

A.585 °C
B.240 °C
C.858 °C
D.513 °C

መልሱንና ምክንያቱን ያሳዩ

መልስ፦ A 585 °C

ምክንያቱ

Use the combined gas law, P₁V₁/T₁ = P₂V₂/T₂. Convert 240.0 °C to 513 K. Then T₂ = (107 kPa × 15 L × 513 K) / (80.0 kPa × 12 L) = 857.67 K, which is about 858 K. Subtract 273 to get 585 °C.

መተግበሪያው በዚህ ምዕራፍ ላይ 12 ጥያቄዎች አሉት፤ እየሠሩ ያርምዎታል። እዚህ ያሉት የመጀመሪያዎቹ 10 ናቸው።

የምዕራፍ 3 የመፅሐፍ ገጾች

ምዕራፍ 3 በየትምህርት ሚኒስቴር እትም ከገጽ 145 እስከ ገጽ 192 ይደርሳል።

የትምህርት ሚኒስቴር እትም, እንግሊዝኛ, 342 ገጾች

PDF ያውርዱ

ሁሉም የ11ኛ ክፍል ኬሚስትሪ አጭር ማስታወሻዎች

ይህን ምዕራፍ በመተግበሪያው ይለማመዱ

Temari ይህን ምዕራፍ ወደ ጊዜ የተቆረጠለት መልመጃ ይለውጠዋል፣ እየሠሩ ያርምዎታል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የ AI አስተማሪ አለ።

በነጻ ይጀምሩ

Temari.et ለ Android ስልኮች መተግበሪያ አለው፤ በ Google Play ላይ በነጻ ይገኛል።

ስለ Temari መተግበሪያ