የምዕራፍ ማስታወሻዎችና የመልመጃ ጥያቄዎች
በዚህ ገጽ ያለው ሁሉ ለ11ኛ ክፍል የግብርና መፅሐፍ ምዕራፍ 12 ነው፦ ምዕራፉ የሚሸፍነው፣ አጭር ማስታወሻዎቹ፣ የመልመጃ ጥያቄዎች ከመልሶቻቸው ጋር፣ እና ቪዲዮ ባለበት የትምህርቱ ቪዲዮ።
በ11ኛ ክፍል የግብርና ገጽ ላይ በዚህ ምዕራፍ ሥር የተመዘገቡት ካርዶች። አንድ በአንድ ይክፈቱ።
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በኢትዮጵያ ውስጥ ለአደጋ የተጋለጡ ብርቅዬ የዱር እንስሳትን እና የጥበቃ ቦታዎችን በሚመለከቱ ጥያቄዎች ላይ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
በዚህ ምዕራፍ ቺላዳ ዝንጀሮ (Gelada Baboon) ለአደጋ የተጋለጠ ተብሎ አልተጠቀሰም። በመጽሐፉ በግልጽ ለአደጋ የተጋለጡ የተባሉት ዋልያ (Walia Ibex)፣ የደጋ አጋዘን (Mountain Nyala) እና የቀይ ቀበሮ (Ethiopian Wolf) ናቸው።
ከGrade 11 Agriculture፣ ገጽ 197-210 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ወራሪ ዝርያ | የተጎዳው አካባቢ | ዋናው አሉታዊ ተፅዕኖ |
|---|---|---|
| Parthenium weed (Parthenium hysterophorus) | የመኖ እና የሰብል መሬቶች | የሰብል እና የግጦሽ መሬቶችን ይወራል, ከፍተኛ የሰብል እና የ forage ምርት ኪሳራ ያስከትላል። |
| Prosopis juliflora | Awash Valley, Afar እና Somali rangelands | የግጦሽ መሬቶችን ይወራል እንዲሁም የሀገር በቀል forage ዝርያዎችን ያዳፍናል። |
| Water hyacinth (Eichornia crassipes, Emboch) | Awash River basin እና Lake Tana | ጥቅጥቅ ያለ canopy ይፈጥራል, ጀልባዎችን ያግዳል, dissolved oxygen ያሟጥጣል, የዓሳ ቁጥርን ይቀንሳል, የውሃ መጠንን ያሳንሳል። |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ወራሪ የዕፅዋት ዝርያዎችን፣ የሚጎዷቸውን ሥነ ምህዳሮች እና የሚያደርሱትን ጉዳት ለመለየት ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
እንደ Prosopis juliflora ያሉ የየብስ የግጦሽ መሬት ወራሪዎችን እንደ እምቦጭ (Water hyacinth) ካሉ የውሃ ውስጥ ወራሪዎች ጋር አያምታቱ።
ከGrade 11 Agriculture፣ ገጽ 197-210 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ለብዝሃ ሕይወት መጥፋት ምክንያት የሆኑትን ዋና ዋና የሰው ሰራሽ እና የተፈጥሮ ሁኔታዎችን ለመዘርዘር ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
የመሬት አጠቃቀም ለውጥ (land use change) የሚባለው በተለይ የተፈጥሮ ደኖችን እና የግጦሽ መሬቶችን ወደ ታራሽ የእርሻ መሬት መቀየርን እንደሚያመለክት ያስታውሱ።
ከGrade 11 Agriculture፣ ገጽ 197-210 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| የአገልግሎት ዘርፍ | ዋና ዋና ተግባራት እና ምሳሌዎች |
|---|---|
| ቀጥተኛ አቅርቦት (Direct Provisioning) | ከሰብሎች እና ከከብት እርባታ የሚገኝ ምግብ፣ የማገዶ እንጨት፣ fiber፣ ጣውላ (timber)፣ የግንባታ ቁሳቁሶች እና የመድኃኒት ሀብቶች። |
| የቁጥጥር አገልግሎቶች (Regulatory Services) | የአየር ንብረት ቁጥጥር የ carbon ክምችት፣ በተፈጥሮ አዳኞች የሚደረግ የተባይ ቁጥጥር፣ በንቦች አማካኝነት የሚከናወን pollination፣ የውሃ እና የአየር ማጣራት፣ የአፈር መሸርሸር ቁጥጥር፣ የቆሻሻ መበስበስ። |
| የባህል አገልግሎቶች (Cultural Services) | መዝናኛ፣ ስፖርት፣ ቁጥጥር የሚደረግበት አደን፣ የውጭ ምንዛሬ ገቢ፣ ትምህርት እና ሳይንሳዊ ምርምር። |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
ከብዝሃ ሕይወት የሚገኙ ጥቅሞችን ወደ ቀጥታ አቅርቦት፣ ተቆጣጣሪ እና ባህላዊ አገልግሎቶች ለመከፋፈል ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
የአበባ ብናኝ ስርጭት (pollination)፣ የቆሻሻ መበስበስ እና የአፈር መሸርሸር ቁጥጥር ተቆጣጣሪ (regulatory) አገልግሎቶች እንጂ ቀጥታ ምርቶች አይደሉም።
ከGrade 11 Agriculture፣ ገጽ 197-210 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
በዚህ ምዕራፍ ላይ የተጻፉ 10 የምርጫ ጥያቄዎች፣ እያንዳንዳቸው መልሱና ምክንያቱ አላቸው። መልሱን ከመክፈትዎ በፊት ይሞክሩ። ጥያቄዎቹ በእንግሊዝኛ ናቸው።
ጥያቄ 1
What term describes plant or animal species that are found naturally in a specific area and nowhere else in the world?
መልስ፦ C Endemic species
ምክንያቱ
Plants and animals that are native to a specific area and are not found anywhere else are called endemic species.
ጥያቄ 2
Which of the following is classified as a regulatory service provided by biodiversity?
መልስ፦ A Climate regulation
ምክንያቱ
Climate regulation, pollination, waste decomposition, and water purification are regulatory services of biodiversity. Firewood, medicines, and food are direct products (provisioning services).
ጥያቄ 3
According to the textbook, about how many mammal species are endemic to Ethiopia?
መልስ፦ B 29
ምክንያቱ
Ethiopia possesses rich animal genetic resources, including about 29 mammal types and 18 bird species that are endemic to the country.
ጥያቄ 4
Approximately what percentage of the Ethiopian population lives in rural areas, directly or indirectly depending on natural resources for their livelihood?
መልስ፦ D 85%
ምክንያቱ
In Ethiopia, approximately 85% of the population lives in rural areas and relies on natural resources for survival.
ጥያቄ 5
Which native Ethiopian tree species is specifically threatened due to overharvesting for timber production?
መልስ፦ A <em>Hagenia abyssinica</em>
ምክንያቱ
Overharvesting for timber production has severely threatened Hagenia abyssinica in Ethiopia.
ጥያቄ 6
Which Ethiopian lake disappeared for many years because of unsustainable water over-pumping before restorative efforts started?
መልስ፦ C Lake Haramaya
ምክንያቱ
Lake Haramaya disappeared for many years due to over-exploitation and over-pumping of its water resources, though it has begun returning through restorative efforts.
ጥያቄ 7
Which invasive shrub has invaded rangelands in the Awash Valley, Afar, and Somali regions, causing serious losses of native forage species?
መልስ፦ B <em>Prosopis juliflora</em>
ምክንያቱ
The invasive shrub Prosopis juliflora has invaded rangelands in the Awash Valley and the Afar and Somali regions, reducing available forage for livestock.
ጥያቄ 8
Which of the following is listed in the textbook as an endangered wild animal in Ethiopia?
መልስ፦ A Mountain Nyala (<em>Tragelaphus buxtoni</em>)
ምክንያቱ
The textbook specifically lists the Mountain Nyala (Tragelaphus buxtoni), Walia Ibex (Capra walie), and Ethiopian Wolf (Canis simensis) as endangered wild animals in Ethiopia.
ጥያቄ 9
A community earns income from ecotourism, sports hunting, and hosting university researchers in a conserved woodland. Under which category do these benefits fall?
መልስ፦ B Cultural services
ምክንያቱ
Recreation, sports, hunting, education, research, and serving as a source of foreign currency are classified as cultural services of biodiversity.
ጥያቄ 10
How does the invasive weed water hyacinth (Emboch) primarily harm aquatic ecosystems in Lake Tana and the Awash river basin?
መልስ፦ B It establishes a dense canopy that shades native plants and lowers dissolved oxygen
ምክንያቱ
Water hyacinth forms a dense canopy on the water surface. This shades native aquatic plants, stops their growth, lowers available oxygen, and reduces fish production.
መተግበሪያው በዚህ ምዕራፍ ላይ 12 ጥያቄዎች አሉት፤ እየሠሩ ያርምዎታል። እዚህ ያሉት የመጀመሪያዎቹ 10 ናቸው።
ምዕራፍ 12 በየትምህርት ሚኒስቴር እትም ከገጽ 195 እስከ ገጽ 207 ይደርሳል።
የትምህርት ሚኒስቴር እትም, እንግሊዝኛ, 270 ገጾች
Temari ይህን ምዕራፍ ወደ ጊዜ የተቆረጠለት መልመጃ ይለውጠዋል፣ እየሠሩ ያርምዎታል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የ AI አስተማሪ አለ።
በነጻ ይጀምሩ
Temari.et ለ Android ስልኮች መተግበሪያ አለው፤ በ Google Play ላይ በነጻ ይገኛል።
