የምዕራፍ ማስታወሻዎችና የመልመጃ ጥያቄዎች
በዚህ ገጽ ያለው ሁሉ ለ12ኛ ክፍል የግብርና መፅሐፍ ምዕራፍ 3 ነው፦ ምዕራፉ የሚሸፍነው፣ አጭር ማስታወሻዎቹ፣ የመልመጃ ጥያቄዎች ከመልሶቻቸው ጋር፣ እና ቪዲዮ ባለበት የትምህርቱ ቪዲዮ።
በ12ኛ ክፍል የግብርና ገጽ ላይ በዚህ ምዕራፍ ሥር የተመዘገቡት ካርዶች። አንድ በአንድ ይክፈቱ።
| የመነሻ ምድብ | የተካተቱ ሰብሎች |
|---|---|
| የኢትዮጵያ ሀገር በቀል (Indigenous to Ethiopia) | Enset (እንሰት)፣ anchote (አንቾቴ)፣ Ethiopian potato (የኢትዮጵያ ድንች)፣ yam |
| ከውጭ የገቡ (Exotic / Introduced) | Taro (ጎደሬ)፣ tannia፣ cassava፣ potato (ድንች)፣ sweet potato (ስኳር ድንች) |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
የኢትዮጵያን የስር እና ቁጥቋጦ ሰብሎች በጂኦግራፊያዊ እና በዝርያ አመጣጣቸው ለመመደብ ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
ድንች፣ ስኳር ድንች እና ካሳቫ በኢትዮጵያ በስፋት ቢመረቱም የውጭ ሀገር ዝርያዎች እንጂ ሀገር በቀል አይደሉም።
ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 46-61 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
| ሰብል | ዋና ዋና ተባዮች | ዋና ዋና በሽታዎች |
|---|---|---|
| ድንች | Tuber moth፣ aphids፣ leaf miners | Late blight፣ bacterial wilt፣ virus |
| ስኳር ድንች | Weevil፣ butterfly፣ hornworm | Viral diseases (የቫይረስ በሽታዎች) |
| ካሳቫ | Green mite፣ red spider mite | Cassava mosaic virus |
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በኢትዮጵያ የስር እና ቁጥቋጦ ሰብሎችን ምርታማነት የሚቀንሱ ዋና ዋና ተባዮችንና በሽታዎችን ለመለየት ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
የድንች አረ Multiple/ሌት ብላይት በተለይ ለድንች እጅግ አደገኛ ሲሆን ዊቪል ደግሞ በስኳር ድንች ላይ ከፍተኛ ጉዳት ያደርሳል።
ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 46-61 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
መቼ እንደሚጠቀሙበት
በስር ሰብሎች እና በእህል እህሎች መካከል ያለውን የድህረ ምርት ብክነት ፊዚዮሎጂያዊ ምክንያቶች ለማስረዳት ይጠቀሙበት።
ይጠንቀቁ
የስር ሰብል ማከማቻን እንደ እህል ማከማቻ አድርገው አይቁጠሩ። የእህል ብክነት በዋነኝነት የሚከሰተው በውጫዊ ተባዮች ሲሆን የስር ሰብሎች ግን በከፍተኛ የውሃ ይዘት፣ በአተነፋፈስ፣ በቡቃያ መውጣት እና በውስጣዊ የፊዚዮሎጂ መዛባት ምክንያት ይበላሻሉ።
ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 46-61 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል
በዚህ ምዕራፍ ላይ የተጻፉ 10 የምርጫ ጥያቄዎች፣ እያንዳንዳቸው መልሱና ምክንያቱ አላቸው። መልሱን ከመክፈትዎ በፊት ይሞክሩ። ጥያቄዎቹ በእንግሊዝኛ ናቸው።
ጥያቄ 1
According to the textbook, what is a tuber crop?
መልስ፦ A A crop with swollen underground stems and roots
ምክንያቱ
The textbook defines tuber crops as crops with swollen underground stems and roots, such as potatoes, sweet potatoes, and yams.
ጥያቄ 2
Which of the following plants develops a thickened secondary root, known as a tuberous root?
መልስ፦ A Sweet potato
ምክንያቱ
A tuberous root is a thickened secondary root, as seen in sweet potato and cassava. In contrast, carrot and sugar beet develop fleshy primary roots.
ጥያቄ 3
Which of the following is classified as an indigenous root and tuber crop in Ethiopia?
መልስ፦ A Anchote
ምክንያቱ
The major indigenous root and tuber crops found in Ethiopia are enset, anchote, Ethiopian potato, and yams. Taro, tania, and cassava are exotic species.
ጥያቄ 4
What is the single most important factor affecting the rate of respiration in stored root and tuber crops?
መልስ፦ A Temperature
ምክንያቱ
Temperature is the single most important factor affecting respiration rate, sprout growth, and the development of rotting micro-organisms during storage.
ጥያቄ 5
Which root crop is considered an insurance crop and food security crop because it can be grown year-round under suitable climatic conditions?
መልስ፦ A Sweet potato
ምክንያቱ
Sweet potato can be grown all year round under suitable conditions, making it an insurance crop and a vital food security crop in drought-prone areas.
ጥያቄ 6
Which disease represents the most serious threat to increased potato production in Ethiopia?
መልስ፦ A Late blight
ምክንያቱ
The textbook highlights late blight as the most serious disease threat to increasing potato production in Ethiopia.
ጥያቄ 7
Approximately what percentage of Ethiopia is covered with natural water bodies (lakes and rivers) that facilitate root and tuber production via irrigation?
መልስ፦ A 0.7%
ምክንያቱ
About 0.7% of Ethiopia is covered by natural water bodies, which enhances the potential for irrigated root and tuber crop production.
ጥያቄ 8
What is a key botanical difference between rhizomes and roots?
መልስ፦ A Rhizomes are horizontal underground stems that produce shoots and roots from nodes
ምክንያቱ
Rhizomes are stems that grow horizontally underground and send out new stems and roots from their nodes.
ጥያቄ 9
Which insect pests are specifically identified as major threats to sweet potato production in Ethiopia?
መልስ፦ A Weevil and butterfly
ምክንያቱ
The textbook specifically lists weevil and butterfly as major insect pests that hamper sweet potato productivity.
ጥያቄ 10
Unlike cereal grains whose storage losses are mainly caused by external factors, root and tuber losses in storage are primarily caused by:
መልስ፦ A Physiological disorders, moisture loss, and microbial spoilage
ምክንያቱ
Root and tuber crops have higher moisture content and metabolic activity, so storage losses are primarily driven by physiological disorders, water loss, and microbial spoilage.
መተግበሪያው በዚህ ምዕራፍ ላይ 12 ጥያቄዎች አሉት፤ እየሠሩ ያርምዎታል። እዚህ ያሉት የመጀመሪያዎቹ 10 ናቸው።
ምዕራፍ 3 በየትምህርት ሚኒስቴር እትም ከገጽ 45 እስከ ገጽ 59 ይደርሳል።
የትምህርት ሚኒስቴር እትም, እንግሊዝኛ, 302 ገጾች
Temari ይህን ምዕራፍ ወደ ጊዜ የተቆረጠለት መልመጃ ይለውጠዋል፣ እየሠሩ ያርምዎታል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የ AI አስተማሪ አለ።
በነጻ ይጀምሩ
Temari.et ለ Android ስልኮች መተግበሪያ አለው፤ በ Google Play ላይ በነጻ ይገኛል።
