የ12ኛ ክፍል ግብርና ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?

ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 17 ምዕራፎች የተወሰዱ 59 ካርዶች፦ የአትክልት ሰብሎች ምርት እና አያያዝ፣ የፍራፍሬ ሰብሎች ምርት እና አያያዝ፣ የቃላት ትርጓሜ፣ የቡና፣ ሻይ እና ቅመማ ቅመሞች ምርት እና አያያዝ፣ የቲሹ ካልቸር መግቢያ፣ የስጋ ከብት እርባታ እና አያያዝ፣ የበግ እና ፍየል እርባታ እና አያያዝ፣ የግመል እርባታ እና አያያዝ እና ሌሎች 9። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።

እነዚህ ለ12ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና ይረዳሉ?

አዎ። 12ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና ይወስዳል፤ እነዚህም ፈተናው እንዲያውቋቸው የሚጠብቃቸው የግብርና ሕጎችና ቀመሮች ናቸው። ካለፉት ዓመታት የተወሰዱ ፈተናዎችም ከእያንዳንዱ ጥያቄ ጀርባ የተሠራ መልስ ይዘው በዚሁ ድረ ገጽ በነጻ አሉ።

እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?

ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 12 Agriculture ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።

ይህ ነጻ ነው?

አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።

ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?

30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ነጻ አጭር ማስታወሻዎች እና የማጠናከሪያ ካርዶች

የ12ኛ ክፍል ግብርና

የ12ኛ ክፍል ግብርና በ Temari ላይ 59 የማጠናከሪያ ካርዶች አሉት፤ በአገር አቀፍ ሥርዓተ ትምህርቱ ምዕራፎች ተደራጅተዋል። እያንዳንዱ ካርድ ሕጉ መቼ እንደሚሠራ፣ በውስጡ ያለው እያንዳንዱ ምልክት ምን እንደሚወክልና ተማሪዎች በብዛት የሚሳሳቱበትን ነጥብ ይገልጻል። በነጻ ይነበባሉ፤ መለያም አይጠይቁም።

59
ካርዶች: 17
ምዕራፎች: 3
ቀመሮች: 29
የማጣቀሻ ሠንጠረዦች: Grade 12 Agriculture
መጽሐፍ: ነጻ
ዋጋ: 30 ኦገስት 2026
የመጨረሻ ማረጋገጫ

ሁሉም59የማጣቀሻ ሠንጠረዥ29ሕግ16የተለመደ ስህተት11ቀመር3

የአትክልት ሰብሎች ምርት እና አያያዝ

የከፍታ ተጽእኖ በሙቀት መጠን ላይቀመር

\Delta T = -0.6 \left(\frac{\Delta h}{100}\right)

\Delta T = -0.6 \left(\frac{\Delta h}{100}\right)

$\Delta T$: የሙቀት መጠን ለውጥ $^\circ\text{C}$
$\Delta h$: የከፍታ ለውጥ $\text{m}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ለአትክልት እርሻ ቦታ በሚመረጥበት ጊዜ ወደ ከፍተኛ ቦታዎች ሲወጣ የሚከሰተውን የሙቀት መጠን መቀነስ ለማስላት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ከፍታ በጨመረ ቁጥር በየ 100 ሜትር የሙቀት መጠኑ በ 0.6 ዲግሪ ሴልሺየስ ይቀንሳል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 1-21 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የVegetable ሰብሎች Photoperiod ምደባየማጣቀሻ ሠንጠረዥShort day · Day neutral · Long day

የDay length ምድብ	Critical photoperiod	ምሳሌዎች
Short day	ከ12 hours በላይ የሚረዝም ሌሊት	Sweet potato
Day neutral	በday length ተጽዕኖ የማይደርስበት	Cucumber, tomato, pepper, eggplant, artichoke
Long day	ከ12 hours በታች የሆነ ሌሊት	Spinach, onion, cabbage, carrot, potato

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአትክልት ሰብሎችን ለአበባ እና ለዘር ማምረት በሚያስፈልጋቸው የቀን ርዝመት መስፈርት መሰረት ለመመደብ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

Day neutral ተክሎች በማንኛውም የቀን ርዝመት ያብባሉ፤ Long day ተክሎች ግን ሌሊቱ አጭር ሲሆን ብቻ ያብባሉ።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 1-21 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የአትክልቶች የሙቀት እና የHardiness ምደባየማጣቀሻ ሠንጠረዥየቀዝቃዛ ወቅት · የሞቃት ወቅት

የወቅት ዓይነት	Frost tolerance	ምሳሌዎች
የቀዝቃዛ ወቅት	Hardy (ብርድ የሚቋቋም)	Asparagus, broccoli, cabbage, garlic, onion, pea, spinach
የቀዝቃዛ ወቅት	Semi-hardy (መጠነኛ ብርድ የሚቋቋም)	Beet root, carrot, cauliflower, celery, lettuce, potato
የሞቃት ወቅት	Tender (ብርድ የማይቋቋም)	Southern pea, snap bean, sweet corn, tomato
የሞቃት ወቅት	Very tender (በጣም ብርድ የማይቋቋም)	Cucumber, eggplant, pepper, sweet potato, watermelon

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአትክልት ሰብሎችን ለቅዝቃዜ ወይም ለሞቃት አየር ንብረት ያላቸውን ተስማሚነት እና የበረዶ መቋቋም አቅም ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

Cool season ሰብሎች ስራቸው ጥልቀት የሌለው እና ውርጭን የሚቋቋሙ ሲሆኑ፤ warm season ሰብሎች ግን ከ 10 ዲግሪ ሴልሺየስ በታች chilling injury ያጋጥማቸዋል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 1-21 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የአትክልት ገበያ ውሳኔዎች ጊዜየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የንግድ አትክልት እርሻን ኢኮኖሚ እና የምርት ደረጃዎችን ሲያቅዱ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ገበያ ምርቱ ከተመረተ በኋላ የሚጀምር አይደለም። የሚጀምረው ከመመረቱ በፊት የሰብል ዓይነት በመምረጥ እና የገበያ ፍላጎትን በማጥናት ነው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 1-21 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Vernalization እና የBiennials የህይወት ዑደትሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

እንደ ካሮት፤ ጎመን እና ሽንኩርት ያሉ የ biennial ሰብሎችን የአበባ ማፍራት ሁኔታ ለማስረዳት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

Biennials በመጀመሪያው ወቅት vegetative እድገት ያሳያሉ፤ በሁለተኛው ወቅት አበቦችን ለማፍራት ግን ለረጅም ጊዜ ለዝቅተኛ ሙቀት መጋለጥ ያስፈልጋቸዋል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 1-21 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፍራፍሬ ሰብሎች ምርት እና አያያዝ

የChilling Injury እና የChilling Requirement ልዩነትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የቀዝቃዛ ሙቀት ተፅእኖን በሞቃታማ እና በደጋማ ፍራፍሬዎች ላይ ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

Chilling injuryን ከChilling requirement ጋር አያምታቱ። Chilling injury በሞቃታማ ፍራፍሬዎች ላይ በቅዝቃዜ የሚደርስ ጉዳት ሲሆን፥ Chilling requirement ግን ለደጋማ ፍራፍሬዎች የዕንቡጥ እድገት የሚያስፈልግ ጠቃሚ ቅዝቃዜ ነው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 22-45 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፍራፍሬዎች ምደባ በኤትሊን ምላሽየማጣቀሻ ሠንጠረዥClimacteric · Non-climacteric

ምድብ	የመብሰል Respiration መጠን	የEthylene ሚና	ምሳሌዎች
Climacteric	በ respiration ላይ የታየ ጉልህ ጭማሪ	የ ripening ዋነኛ ቀስቃሽ እና አስተባባሪ	ቲማቲም, ፖም, ፒር, ሜሎን
Non-climacteric	ከ ethylene ጋር የተያያዘ የ respiratory peak የለውም	የ ripening signaling pathway የለም	ወይን, ብርቱካን, አናናስ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ፍራፍሬዎችን በአተነፋፈስ መጠን እና በማብሰል ሂደታቸው ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

እንደ ብርቱካን እና ወይን ያሉ Non-climacteric ፍራፍሬዎች ከተሰበሰቡ በኋላ በኤትሊን አማካኝነት አይበስሉም።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 22-45 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ለስኬታማ የGrafting ዘዴ የሚያስፈልጉ ቅድመ ሁኔታዎችሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በGrafting የመራቢያ ዘዴ ወቅት የሚከናወኑ ዋና ዋና ቅድመ ሁኔታዎችን ለመገምገም ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የScion እና የStock የCambial ክፍሎች ካልተነካኩ ወይም የተቆረጡ ቦታዎች እንዳይደርቁ በሰም ካልታሸጉ ውህደቱ አይሳካም።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 22-45 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የችግኝ ማፍያ አፈር ውህደት መጠንሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በችግኝ ማፍያ ጣቢያ ውስጥ ለፖሊቲን ቦርሳዎች እና ለዘር አልጋዎች የአፈር ድብልቅ ሲዘጋጅ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

እኩል መጠን አትቀላቅሉ። የመማሪያ መጽሐፉ ትክክለኛ የችግኝ አፈር ውህድ 2:1:1 ለForest soil, Sand እና Farm yard manure በቅደም ተከተል ነው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 22-45 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የቃላት ትርጓሜ

ሀገር በቀል እና የውጭ ስር እና ቁጥቋጦ ሰብሎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥየኢትዮጵያ ሀገር በቀል (Indigenous to Ethiopia) · ከውጭ የገቡ (Exotic / Introduced)

የመነሻ ምድብ	የተካተቱ ሰብሎች
የኢትዮጵያ ሀገር በቀል (Indigenous to Ethiopia)	Enset (እንሰት)፣ anchote (አንቾቴ)፣ Ethiopian potato (የኢትዮጵያ ድንች)፣ yam
ከውጭ የገቡ (Exotic / Introduced)	Taro (ጎደሬ)፣ tannia፣ cassava፣ potato (ድንች)፣ sweet potato (ስኳር ድንች)

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኢትዮጵያን የስር እና ቁጥቋጦ ሰብሎች በጂኦግራፊያዊ እና በዝርያ አመጣጣቸው ለመመደብ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ድንች፣ ስኳር ድንች እና ካሳቫ በኢትዮጵያ በስፋት ቢመረቱም የውጭ ሀገር ዝርያዎች እንጂ ሀገር በቀል አይደሉም።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 46-61 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የስር ሰብሎች ዋና ዋና ተባዮች እና በሽታዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥድንች · ስኳር ድንች · ካሳቫ

ሰብል	ዋና ዋና ተባዮች	ዋና ዋና በሽታዎች
ድንች	Tuber moth፣ aphids፣ leaf miners	Late blight፣ bacterial wilt፣ virus
ስኳር ድንች	Weevil፣ butterfly፣ hornworm	Viral diseases (የቫይረስ በሽታዎች)
ካሳቫ	Green mite፣ red spider mite	Cassava mosaic virus

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኢትዮጵያ የስር እና ቁጥቋጦ ሰብሎችን ምርታማነት የሚቀንሱ ዋና ዋና ተባዮችንና በሽታዎችን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የድንች አረ Multiple/ሌት ብላይት በተለይ ለድንች እጅግ አደገኛ ሲሆን ዊቪል ደግሞ በስኳር ድንች ላይ ከፍተኛ ጉዳት ያደርሳል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 46-61 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የስር ሰብሎች እና የእህል እህሎች የድህረ ምርት ብክነት ልዩነትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በስር ሰብሎች እና በእህል እህሎች መካከል ያለውን የድህረ ምርት ብክነት ፊዚዮሎጂያዊ ምክንያቶች ለማስረዳት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የስር ሰብል ማከማቻን እንደ እህል ማከማቻ አድርገው አይቁጠሩ። የእህል ብክነት በዋነኝነት የሚከሰተው በውጫዊ ተባዮች ሲሆን የስር ሰብሎች ግን በከፍተኛ የውሃ ይዘት፣ በአተነፋፈስ፣ በቡቃያ መውጣት እና በውስጣዊ የፊዚዮሎጂ መዛባት ምክንያት ይበላሻሉ።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 46-61 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የቡና፣ ሻይ እና ቅመማ ቅመሞች ምርት እና አያያዝ

የቡና አሰባሰብ እና ማዘጋጃ መስፈርቶችሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የመምረጥ እና የጅምላ መልቀሚያ ዘዴዎችን እንዲሁም የፓርችመንት ቡና ማከማቻ እርጥበት መጠንን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የፓርችመንት ቡና ከመከማቸቱ እና ከመወቀጡ በፊት የእርጥበት መጠኑ በትክክል ወደ 11% መድረስ አለበት።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 62-96 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የቡና እና ሻይ ሥነ ምህዳራዊ ፍላጎቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥCoffea arabica · Coffea canephora · Camellia sinensis

ሰብል	ምቹ የዝናብ መጠን	ምቹ የሙቀት መጠን	የአፈር pH
Coffea arabica	$1524 - 2286\text{ mm}$	$18 - 24^\circ\text{C}$	$5.5 - 6.5$
Coffea canephora	$1016 - 2540\text{ mm}$	$24 - 26^\circ\text{C}$	$5.5 - 6.5$
Camellia sinensis	$> 1200\text{ mm}$	$21 - 29^\circ\text{C}$	$4.5 - 5.5$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ለቡና ዝርያዎች እና ለሻይ ልማት የሚያስፈልጉ ምቹ የዝናብ፣ የሙቀት እና የአፈር pH ሁኔታዎችን ለማወዳደር ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ሻይ አሲዳማ አፈር (pH 4.5 እስከ 5.5) የሚፈልግ ሲሆን፣ ቡና ግን መጠነኛ አሲዳማ አፈር (pH 5.5 እስከ 6.5) ይፈልጋል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 62-96 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ዋነኛ ቅመሞች እና የማራቢያ አይነቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥዝንጅብል (Ginger) · እርድ (Turmeric) · Cardamom (የህንድ ኮረሪማ) · +2

የቅመም ሰብል	ሳይንሳዊ ስም	የመተከያ አካል	መጠሪያ ወይም መለያ ባህሪ
ዝንጅብል (Ginger)	Zingiber officinale	Rhizome setts ( $2.5 - 5.0\text{ cm}$ )	ከፍተኛ ንጥረ-ምግብ ፈላጊ ሰብል (Heavy feeder crop)
እርድ (Turmeric)	Curcuma longa	Mother ወይም finger rhizomes	ውጩ ቡናማ፣ ውስጡ ብርቱካናማ
Cardamom (የህንድ ኮረሪማ)	Elettaria cardamomum	ችግኞች (Seedlings) ወይም suckers	Queen of Spices (Green Gold)
ቁንዶ በርበሬ (Black Pepper)	Piper nigrum	Stem cuttings (ስር ያበቀሉ)	King of Spices
ኮረሪማ (Korerima)	Aframomum corrorima	ዘሮች ወይም ችግኞች (Seedlings)	Ethiopian ወይም False Cardamom

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የዋነኛ ቅመማ ቅመሞችን ሳይንሳዊ ስሞች፣ የመትከያ አካላት እና ተጓዳኝ መጠሪያዎችን ለማስታወስ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

Cardamom የቅመሞች ንግሥት ተብሎ ሲጠራ፣ Black Pepper ደግሞ የቅመሞች ንጉሥ ተብሎ ይጠራል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 62-96 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የሻይ ማዘጋጃ ቅደም ተከተሎች እና መስፈርቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥPlucking · Withering · Rolling · +2

ደረጃ	የሂደቱ መግለጫ	ዋነኛ መለኪያ ወይም ቆይታ
Plucking	የመጀመሪያዎቹን 2 ቅጠሎች እና 1 bud መሰብሰብ	የማለዳ ሰዓታት
Withering	እርጥበትን ለማስወገድ በ troughs ላይ አየር መንፋት	$80\% \rightarrow 68 - 70\%$ ( $12 - 18\text{ hours}$ )
Rolling	ጭማቂዎችን እና enzymes ለመልቀቅ ሴሎችን መጨፍለቅ	እኩል የእርጥበት ስርጭት
Fermentation	የቅጠል ፈሳሾች Enzymatic oxidation ሂደት	$2 - 3\text{ hours}$ (ወደ መዳብ ቀይ ቀለም ይቀየራል)
Drying	በሞቀ አየር oxidationን ማስቆም	$20\text{ min}$ በ $100 - 150^\circ\text{C}$ ( $2 - 3\%$ እርጥበት)

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሻይ ማምረት ሂደት ውስጥ ያሉትን ቅደም ተከተሎች፣ የእርጥበት ለውጦች እና የሙቀት መስፈርቶች ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የሻይ ፈርመንቴሽን በቅጠል ፈሳሾች ኢንዛይማዊ ኦክሲዴሽን የሚካሄድ እንጂ በማይክሮቦች አማካኝነት የሚደረግ አይደለም።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 62-96 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የቲሹ ካልቸር መግቢያ

ባህላዊ ማዳቀል እና ጄኔቲክ ኢንጂነሪንግየማጣቀሻ ሠንጠረዥየ Gene transfer ምንጭ · የ Gene precision · የማይፈለጉ genes · +1

ባህርይ	ባህላዊ ማዳቀል	ጄኔቲክ ኢንጂነሪንግ
የ Gene transfer ምንጭ	በቅርብ ዝምድና ያላቸው species ብቻ	የ taxonomic boundaries የሚያልፍ
የ Gene precision	በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ የዘፈቀደ gene crosses	የአንድ ወይም ጥቂት የተወሰኑ genes ቀጥተኛ transfer
የማይፈለጉ genes	የማይፈለጉ genesን ሊያስተላልፍ ይችላል	የሚፈለገውን trait ብቻ ያስተላልፋል
የሚያስፈልገው ጊዜ	ረጅም ጊዜ ይወስዳል	ውጤት ለማግኘት አጭር ጊዜ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በባህላዊ የዕፅዋት ማዳቀል ዘዴዎች እና በዘመናዊ የጄኔቲክ ኢንጂነሪንግ ቴክኒኮች መካከል ያለውን ልዩነት ለማነፃፀር ይጠቀሙበት።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 97-105 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የሰብል ባዮቴክኖሎጂ ተግባራትየማጣቀሻ ሠንጠረዥአስፓራገስ · ድንች · Golden Rice

ሰብል	የባዮቴክኖሎጂ ዘዴ	የተወሰነ ተግባር
አስፓራገስ	Tissue culture	ከፍተኛ ምርት የሚሰጡ የወንድ እፅዋት clonal propagation
ድንች	Tissue culture	ከበሽታ ነፃ የሆኑ tubers በፍጥነት ማባዛት
Golden Rice	Genetic engineering	ወደ Vitamin A የሚቀየር የ Beta-carotene ክምችት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በቲሹ ካልቸር እና በጄኔቲክ ኢንጂነሪንግ የተመረቱ የተወሰኑ የሰብል ምሳሌዎችን ለማስታወስ ይጠቀሙበት።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 97-105 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዕፅዋት ሆርሞኖች በቲሹ ካልቸርሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በካልቸር ሚዲያ ውስጥ የስር ወይም የቅርንጫፍ እድገትን የሚቆጣጠረውን የዕፅዋት ሆርሞን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ኦክሲን የስር እድገትን ያነሳሳል፤ ሳይቶካይኒን ደግሞ የቅርንጫፍ እድገትን ያነሳሳል። ተግባራቸውን እንዳያቀያይሩ።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 97-105 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የስጋ ከብት እርባታ እና አያያዝ

የሥጋ ከብት ዝርያዎች ምደባየማጣቀሻ ሠንጠረዥBoran · Brahman · Afrikander · +3

ዝርያ	መነሻ ቦታ	የአየር ንብረት ዓይነት	ዋና ዋና መለያዎች
Boran	Southern Ethiopia	Tropical	ተቋቋሚ፣ ፈጣን እድገት፣ ምርጥ የስጋ ጥራት፣ ቀንድ ያለው
Brahman	India	Tropical	ከፍተኛ ሙቀትን የመቋቋም አቅም፣ ወፍራም ቆዳ፣ ነፍሳትን የሚቋቋም
Afrikander	South Africa	Tropical	ደማቅ ቀይ የቆዳ ቀለም፣ የመዥገር በሽታን የመቋቋም አቅም፣ ጥሩ እናትነት
Hereford	England	Temperate	ከደማቅ ቀይ እስከ ቀይ ቢጫ፣ ሻኛ የሌለው፣ ለሁሉም የአየር ንብረት የሚላመድ
Angus	Scotland	Temperate	ጥቁር ወይም ቀይ፣ በተፈጥሮው ቀንድ አልባ (polled)፣ ብርድን የሚላመድ፣ ሻኛ የሌለው
Charolais	France	Temperate	ትልቅ መጠን፣ በአብዛኛው ነጭ፣ በቀላሉ መውለድ የሚችል፣ ሻኛ የሌለው

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ይህንን የሞቃታማ እና የደጋ አካባቢ የሥጋ ከብት ዝርያዎችን በመነሻቸው እና በባህሪያቸው ለመለየት ይጠቀሙበታል።

ይጠንቀቁ

የሞቃታማ አካባቢ ዝርያዎች ሻኛ ያላቸው ሲሆን የደጋ ዝርያዎች እንደ ሄርፎርድ እና አንገስ ግን ሻኛ የላቸውም።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 106-127 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የተገፈፈ ሥጋ ምርት መቶኛ ስሌትቀመር

\text{Dressing Percentage} = \frac{W_{\text{carcass}}}{W_{\text{live}}} \times 100

\text{Dressing Percentage} = \frac{W_{\text{carcass}}}{W_{\text{live}}} \times 100

$W_{\text{carcass}}$: የውስጥ አካላት ከተወገዱ በኋላ ያለው የሬሳ ክብደት (Dressed carcass weight) $\text{kg}$
$W_{\text{live}}$: ከመታረዱ በፊት የነበረ ሕያው ክብደት (Live animal weight) $\text{kg}$
$\text{Dressing Percentage}$: የሬሳ ክብደት ለሕያው ክብደት ጥምርታ (Dressing percentage) $\%$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ይህንን ከሕያው ክብደት እና ከተገፈፈ ሬሳ ክብደት የሥጋ ምርት መቶኛን ለማስላት ይጠቀሙበታል።

ይጠንቀቁ

የሬሳ ክብደት የሚለካው የውስጥ አካላት ከተወገዱ በኋላ ብቻ ነው እንጂ ሙሉ የታረደውን አካል በማካተት አይደለም።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 106-127 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የማድለብ አመጋገብ ቅደም ተከተል እና የሼድ አቅጣጫሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ይህንን በማድለቢያ ሥፍራ የመኖ ቅደም ተከተልን ለመወሰን እና የበረት አቅጣጫን ለማስተካከል ይጠቀሙበታል።

ይጠንቀቁ

በማድለብ ወቅት ሁልጊዜ ከማጎሪያ መኖ (concentrate) በፊት ሻካራ መኖ (roughage) ይሰጣል። በረት ከፀሐይ ሙቀት ለመከላከል ከምሥራቅ ወደ ምዕራብ መሠራት አለበት።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 106-127 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ዋና ዋና የሥጋ ከብት ተላላፊ በሽታዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥሪንደርፔስት (Rinderpest) · የአፍ እና የእግር በሽታ (Foot and Mouth Disease) · እብድ ውሻ (Rabies) · +4

በሽታ	የተውሳክ ዓይነት	አምጪ ተውሳክ	ዋና ዋና ምልክቶች
ሪንደርፔስት (Rinderpest)	የቫይረስ (Viral)	RP virus	የምግብ መፈጨት አካላት መሸርሸር፣ የደም ተቅማጥ፣ የmilk fever አቀማመጥ
የአፍ እና የእግር በሽታ (Foot and Mouth Disease)	የቫይረስ (Viral)	FMD virus	በአፍንጫ ጫፍ እና በእግሮች ላይ አረፋዎች (vesicles)፣ ምራቅ ማዝረክረክ፣ የጠቅ ጠቅ ድምጽ
እብድ ውሻ (Rabies)	የቫይረስ (Viral)	Rabies virus	ጠበኝነት፣ መጮህ፣ ሽባ መሆን፣ ከልክ ያለፈ ምራቅ ማዝረክረክ
Bovine Viral Diarrhea	የቫይረስ (Viral)	BVD virus	የአፍ መሸርሸር (erosive stomatitis)፣ መጥፎ ጠረን ያለው ተቅማጥ፣ ውርጃ፣ laminitis
CBPP	የባክቴሪያ (Bacterial)	Mycoplasma mycoides	በእንቅስቃሴ ወቅት ማሳል፣ ፈጣን አተነፋፈስ፣ የጎበጠ ጀርባ፣ በሽታ አጓጓዥ lungers
Bovine TB	የባክቴሪያ (Bacterial)	Mycobacterium bovis	የውስጥ አካላት እባጮች (organ tubercles)፣ ስር የሰደደ ሳል፣ ከእንስሳት ወደ ሰው የሚተላለፍ (zoonotic)
አንትራክስ (Anthrax)	የባክቴሪያ (Bacterial)	Bacillus anthracis	በጣም ፈጣን ድንገተኛ ሞት (peracute death)፣ የአንገት ማበጥ፣ ጥቁር ዝፍት የመሰለ የደም መፍሰስ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ይህንን የሥጋ ከብት በሽታዎችን በተውሳክ ዓይነት ለመመደብ እና ክሊኒካዊ ምልክቶችን ለመለየት ይጠቀሙበታል።

ይጠንቀቁ

ሲቢፒፒ (CBPP) በማይኮፕላዝማ ባክቴሪያ የሚመጣ እንጂ በቫይረስ አይደለም። አንትራክስ ጥቁር ደም ከተፈጥሮ ክፍተቶች ያስወጣል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 106-127 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የበግ እና ፍየል እርባታ እና አያያዝ

የብላክ ሌግ በሽታ ህክምና ስህተትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በከብቶች እና በበጎች ላይ የሚከሰተውን የብላክ ሌግ በሽታ አያያዝ እና ቁጥጥር ጥያቄዎችን ለመመለስ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ለብላክ ሌግ በሽታ የሚሰጥ ህክምና ውጤት የለውም። በሽታውን መቆጣጠር የሚቻለው አስቀድሞ በመከተብ እና በበሽታው የሞቱ እንስሳትን በማስወገድ ብቻ ነው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 128-149 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ዋና ዋና የበግ እና የፍየል ዝርያዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥMenz · Afar · Dorper · +3

ዝርያ	የእንስሳ ዓይነት	ዋና አገልግሎት	ዋና መገለጫ
Menz	በግ	ሱፍ እና ስጋ	እስከ 60% መንታ መውለድ (Twinning)
Afar	በግ	ስጋ	ድርቅን የሚቋቋም
Dorper	በግ	ስጋ	ጥቁር ራስ፣ ነጭ አካል
Awassi	በግ	ስጋ እና ወተት	ከ 300 L በላይ Lactation
Boer	ፍየል	ስጋ	ነጭ አካል፣ ቡናማ ራስ
Anglo-Nubian	ፍየል	ስጋ እና ወተት	Dual purpose ማሻሻያ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአገር ውስጥ እና የውጭ የበግ እና የፍየል ዝርያዎችን በዝርያ መገኛቸው፥ በአገልግሎታቸው እና በዋና መገለጫቸው ለማወዳደር ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ሁለገብ አገልግሎት የሚሰጠውን የአንግሎ ኑቢያን ፍየል ለስጋ ብቻ ከሚውለው የቦየር ፍየል ጋር አያምታቱ።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 128-149 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የስጋ ማቆያ ዘዴዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥSalting · Curing · Smoking · +2

ዘዴ	መርህ ወይም ንጥረ ነገር	በስጋ ላይ ያለው ውጤት
Salting	NaCl እስከ 5%	ውሃን ያስራል እንዲሁም እርጥበትን ይቀንሳል
Curing	NaCl እና $\text{NaNO}_2$	ቀይ ወይም ሮዝ ቀለም ያመጣል
Smoking	የእንጨት ጭስ ዘልቆ መግባት	ጣዕምን፣ ቀለምን እና የመቆየት አቅምን ያዳብራል
Drying	እርጥበትን መቀነስ	የmicrobial እድገትን ያቆማል (quanta)
Canning	ከፍተኛ ሙቀት እና hermetic seal	የ Clostridium botulinum spores እንዳይሰሩ ያደርጋል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ስጋን ለማዘጋጀት እና ለማቆየት የሚያገለግሉ ኬሚካላዊ እና ፊዚካላዊ ዘዴዎችን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ጨው መጨመር ስጋን የሚያቆየው እርጥበትን በማሳጣት እንጂ ረቂቅ ተህዋሲያንን በቀጥታ በመግደል አይደለም።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 128-149 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የበግ እና የፍየል መጠሪያ ቃላትየማጣቀሻ ሠንጠረዥEwe · Ram · Lamb · +2

ቃል	የእንስሳ ዓይነት	ጾታ እና እድሜ
Ewe	በግ	የደረሰች እንስት
Ram	በግ	ከ12 ወራት በላይ የሆነ ተባዕት
Lamb	በግ	ከ12 ወራት በታች
Doe	ፍየል	የደረሰች እንስት
Buck	ፍየል	ያልተኮላሸ ተባዕት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በጎችን እና ፍየሎችን በእድሜ፥ በጾታ እና በመራባት ሁኔታ ለመከፋፈል ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

እድሜው ከአንድ አመት በታች የሆነን ተባዕት በግ ራም ብለው አይጥሩ። አንድ አመት እስኪሞላው ድረስ ላምብ ይባላል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 128-149 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የግመል እርባታ እና አያያዝ

የግመል ዝርያዎችን እና የሻኛ ብዛትን ማምታትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የግመሎችን ሳይንሳዊ ስም ከነባህሪያቸው ጋር በትክክል ለማዛመድ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

Camelus dromedarius አንድ ሻኛ እና ረጅም እግሮች ያሉት ሲሆን፡ Camelus bactrianus ደግሞ ሁለት ሻኛ እና አጫጭር እግሮች አሉት። ፈጽሞ አንድ አይደሉም።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 150-166 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በኢትዮጵያ በ FAO እውቅና የተሰጣቸው የግመል ዝርያዎችሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኢትዮጵያ ውስጥ በይፋ እውቅና ያላቸውን የሀገር በቀል ግመል ዝርያዎች ለመዘርዘር ወይም ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

FAO በኢትዮጵያ ውስጥ እውቅና የሰጣቸው 5 ዝርያዎች ብቻ መሆናቸውን ያስታውሱ፦ Somali (Ogaden)፣ Ethiopian Dromedary፣ Afar፣ Anfi እና Borena።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 150-166 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዶሮ ዝርያዎች፣ ምደባ እና ምርጫ

የሀገር በቀል የኢትዮጵያ ዶሮዎች ባሕርያትሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የሀገር በቀል የዶሮ ዝርያዎችን የመላመድ ጥንካሬዎች እና የምርት ውስንነቶች ለመገምገም ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የሀገር በቀል ዶሮዎች የበሽታ መቋቋም፣ ራሳቸውን ችለው የመመገብ እና የመታቀፍ ባሕርይ ያላቸው ቢሆንም፣ የእድገት ፍጥነታቸው ዝግተኛ፣ ዘግይተው የሚደርሱ እና ምርታማነታቸው ዝቅተኛ ነው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 167-181 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የውጭ የዶሮ ዝርያዎችን አገልግሎት በተሳሳተ መንገድ መመደብየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የውጭ የዶሮ ዝርያዎችን ከንግድ አገልግሎት ምድባቸው ጋር በሚያዛምዱበት ጊዜ ስህተቶችን ለማስወገድ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ሌግሆርንን ከባለሁለት አገልግሎት ዝርያዎች ጋር አያምታቱ። ሌግሆርን የእንቁላል ዝርያ ብቻ ሲሆን ሲንቴቲክ ደግሞ የስጋ ዝርያ ነው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 167-181 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዶሮ ዝርያዎች በመገልገያ ዓይነት ምደባየማጣቀሻ ሠንጠረዥየእንቁላል ዓይነት · የስጋ ዓይነት · ድርብ ዓላማ · +1

የአገልግሎት ዓይነት	ዋነኛ ዓላማ	ተወካይ ምሳሌ
የእንቁላል ዓይነት	የእንቁላል ምርት	Leghorn
የስጋ ዓይነት	የስጋ ምርት	Synthetic
ድርብ ዓላማ	የስጋ እና የእንቁላል ምርት	Rhode Island Red
የጌጥ	ለውበት እና ለዕይታ	Bantam

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የዶሮ ዝርያዎችን በዋነኛ ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታቸው እና በምሳሌዎቻቸው ለመመደብ ይህንን ሰንጠረዥ ይጠቀሙ።

ይጠንቀቁ

ሮድ አይላንድ ሬድ ባለሁለት አገልግሎት ዝርያ ሲሆን ሌግሆርን ግን የእንቁላል ዝርያ ብቻ ነው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 167-181 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዓሳ ምርት እና አያያዝ

የአጥንታማ ዓሦች መዋቅራዊ መለያ ባህሪያትሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአጥንታማ ዓሦችን ውጫዊና ውስጣዊ የሰውነት መዋቅር ማስተካከያዎችን ለመግለጽ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ከጅራት (caudal) ክንፍ በስተቀር ሌሎች የክንፍ እሾሆች በቀጥታ ከአከርካሪ አጥንት ጋር ግንኙነት የላቸውም።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 182-200 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዓባይ ፐርችን ወደ አዲስ ውኃ የማስገባት ሥነ ምሕዳራዊ አደጋየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ስለ ዓሣ ማርባት እና ስለ ሥነ ምሕዳር ጥበቃ የዓሣ ዝርያዎችን የማስተዋወቅ ውሳኔዎችን ሲገመግሙ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

Lates niloticus ሌሎች ዓሦችን የሚያድን ሥጋ በል በመሆኑ የአገር በቀል ዓሦችን እንዳያጠፋ ከተፈጥሮ መኖሪያው ውጭ ወደ ሌሎች ውኃዎች ፈጽሞ አያስገቡ።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 182-200 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኢትዮጵያ የንጹሕ ውኃ ዓሣ ዝርያዎች ዋና ዋና ክፍሎችሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኢትዮጵያን የአገር በቀል ዓሣ ዝርያዎች እንደ አመጣጣቸውና እንደ ወንዝ ተፋሰስ ስርጭታቸው ለመመደብ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የናይል ዝርያዎች በናይል ተፋሰስ በብዛት ቢገኙም በአዋሽ ተፋሰስ እና በሰሜናዊው የስምጥ ሸለቆ ሐይቆች ውስጥ ፈጽሞ አይገኙም።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 182-200 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የንብ ማነብ

የዝናብ ሥርጭት እና የማር ምርትሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኢትዮጵያ ውስጥ ማር በዓመት ከአንድ ጊዜ በላይ እንዲሰበሰብ የሚያስችለውን የተፈጥሮ ሁኔታ ለማስረዳት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ማር በዓመት ቢያንስ ሁለት ጊዜ ሊሰበሰብ የሚችለው ሁለት የተለያዩ የአበባ ወቅቶችን በሚፈጥረው ባለ ሁለት ጊዜ ዝናብ (bimodal rain) ምክንያት ነው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 201-216 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኢትዮጵያ የንብ እርባታ አቅምየማጣቀሻ ሠንጠረዥየ Melliferous ዕፅዋት ዝርያዎች · የዱር ንብ ዝርያዎች · በደኖች እና በንቃቃት ውስጥ ያሉ የዱር colonies · +4

የንብ እርባታ መረጃ	መጠን
የ Melliferous ዕፅዋት ዝርያዎች	> 7000
የዱር ንብ ዝርያዎች	5
በደኖች እና በንቃቃት ውስጥ ያሉ የዱር colonies	> 2000000
ዓመታዊ የማር ምርት አቅም	500000 tons
ዓመታዊ የስም ምርት አቅም	50000 tons
በ pollinators ላይ ጥገኛ የሆኑ ሰብሎች	62.2% (ከ 53 ሰብሎች ውስጥ 33)
የግብርና GDP ውስጥ የ pollination ድርሻ	6.24% (0.815 billion USD)

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኢትዮጵያ ያለውን የንብ ዕፅዋት፣ የቅኝ ግዛት ብዛት፣ የምርት አቅምና የብናኝ ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ መረጃዎችን ለማጣቀስ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የብናኝ አገልግሎት የሚያስገኘው 0.815 ቢሊዮን ዶላር ቀጥተኛ የማር ሽያጭ ገቢ ሳይሆን የተዘዋዋሪ ሥነ ምህዳር አገልግሎት ዋጋ ነው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 201-216 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የንብ መንጋ አባላትየማጣቀሻ ሠንጠረዥQueen (ንግሥት) · Drone (ወንድ ንብ) · Worker (ሰራተኛ ንብ)

ክፍል	ጾታ	ብዛት በቅኝ ግዛት	ዋና ተግባር
Queen (ንግሥት)	ሴት	1	በ colony ውስጥ ያሉትን እንቁላሎች በሙሉ ትጥላለች
Drone (ወንድ ንብ)	ወንድ	በርካታ	ከ Queen ጋር ይገናኛል
Worker (ሰራተኛ ንብ)	ሴት	60000	Colonyን ይንከባከባል እንዲሁም ሀብቶችን ይሰበስባል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በቀፎ ውስጥ ያሉትን የንብ ማህበራዊ መዋቅር፣ ጾታ፣ ብዛት እና ተግባራትን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ሰራተኛ ንቦች ሴት ቢሆኑም አይራቡም። በአንድ መንጋ ውስጥ እንቁላል የምትጥለው አንዲቷ ንግሥት ብቻ ናት።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 201-216 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የችግኝ ጣቢያ እና ተከላ ቴክኖሎጂ

የንብ ማነብ ዘዴዎች በኢትዮጵያየማጣቀሻ ሠንጠረዥባህላዊ (Traditional) · የሽግግር (Transitional) · ዘመናዊ (Modern)

ዘዴ	የቀፎ ንድፍ	ዋና መዋቅር እና ባህሪያት
ባህላዊ (Traditional)	የደን ወይም የጓሮ ሲሊንደራዊ ቀፎ	ቀላል ሲሊንደራዊ የዛፍ ግንድ ወይም የቅርፊት መዋቅር፣ ቋሚ combs
የሽግግር (Transitional)	Top-bar hive	ባለ አንድ ፎቅ ረጅም ሳጥን፣ ወደ ውስጥ ያዘነበሉ የጎን ግድግዳዎች፣ ቋሚ ስፋት ያላቸው ተንቀሳቃሽ top bars
ዘመናዊ (Modern)	Movable-frame hive (ለምሳሌ Langstroth)	አንዱ በሌላው ላይ የተደረደሩ ባለ አራት ማዕዘን ሳጥኖች፣ እንደ ወቅቱ ሁኔታ የሚስተካከሉ super frames

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ባህላዊ፣ የሽግግር እና ዘመናዊ የንብ ቀፎዎችን እና አሠራራቸውን ለማነፃፀር ይጠቅማል።

ይጠንቀቁ

ተንቀሳቃሽ የክፈፍ ቀፎ በ1851 በሎሬንዞ ሎሬይን ላንግስትሮት የተፈጠረ ነው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 217-225 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የንብ መንጋ አያያዝ እና የተጨማሪ ምግብ ቅደም ተከተልሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የተጨማሪ ምግቦች ቅደም ተከተልን እና ወቅታዊ የቀፎ አያያዝ ደንቦችን ለመመለስ ይጠቅማል።

ይጠንቀቁ

የንግሥት መከልከያ (queen excluder) ማር ከተሰበሰበ በኋላ ወዲያውኑ መነሳት አለበት። የተጨማሪ ምግብ ቅደም ተከተል፦ የስኳር ሽሮፕ፣ የሽሮ ዱቄት፣ የገብስ ዱቄት፣ የበቆሎ ዱቄት፣ ማር እና ፋፋ ናቸው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 217-225 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የአግሮ ፎሬስትሪ ስርአቶች እና አሰራሮች መሰረታዊያን

የግብረ ደን ትርጓሜ እና የጓሮ እርሻ ስርዓትሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የግብረ ደን የመሬት አጠቃቀም ልምዶችን ለመመደብ እና የጓሮ እርሻ አካላትን ለመግለጽ ይጠቀሙበታል።

ይጠንቀቁ

ግብረ ደን የሚባለው ሆን ተብሎ ቋሚ ዛፎችን ከሰብል ወይም ከእንስሳት ጋር በተመሳሳይ መሬት ላይ በቦታ ወይም በጊዜ ቅደም ተከተል ሲዋሃድ ብቻ ነው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 226-242 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ለችግኞች ከመጠን በላይ ጥላ መስጠትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የችግኞችን ጥላ፣ የብርሃን ተጋላጭነት እና ችግኞችን ከውጭ አየር ጋር የማለማመድ ሂደትን ለመቆጣጠር ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ሙሉ ጥላ ርጥበትን በመጨመር በሽታ እና etiolation (የግንድ መቅጠን እና መድከም) ያስከትላል። ከፊል ጥላ እና በቀን ከ 14 እስከ 16 ሰዓት ብርሃን ይስጡ፤ ከመትከልዎ በፊትም ያላምዷቸው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 226-242 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የችግኝ ጣቢያ አቀማመጥ እና የመደብ ልኬቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥተመራጭ የnursery ቅርጽ · የመንገድ ስፋት · የመንገድ አቀማመጥ ክፍተት · +2

የችግኝ ጣቢያ ባህሪ	የሚመከር ልኬት
ተመራጭ የnursery ቅርጽ	Square (የወሰን አጥርን እና የመጓጓዣ ርቀትን ይቀንሳል)
የመንገድ ስፋት	3 እስከ 5 m
የመንገድ አቀማመጥ ክፍተት	በየ 6 እስከ 10 beds መካከል ወይም በbeds ጫፍ ላይ
የseedbed ስፋት	1 m አካባቢ
የseedbed ርዝመት	5 እስከ 10 m

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የችግኝ ጣቢያ አቀማመጥን፣ የመንገድ ኔትወርክን እና የዘር መደብ ልኬቶችን ለማዘጋጀት ይጠቀሙበታል።

ይጠንቀቁ

የመደቡ ስፋት ከ 1 m መብለጥ የለበትም፤ ምክንያቱም ስፋቱ ከጨመረ ከጎን ሆኖ አረም ለማረም እና ለመኮትኮት አስቸጋሪ ያደርገዋል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 226-242 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዘር መዝሪያ ጥልቀት መመሪያሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በእቃ ወይም በመደብ ላይ የዛፍ ወይም የሰብል ዘሮችን በሚዘሩበት ጊዜ የአፈር መሸፈኛ ጥልቀትን ለመወሰን ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ለመብቀል ብርሃን የሚሹ እንደ ሰላጣ ወይም snapdragon ያሉ ዘሮችን አፈር ውስጥ አትቅበሩ። ከአፈሩ ወለል ላይ መቆየት አለባቸው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 226-242 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ባህላዊ የማር ብስለት አመላካቾችየማጣቀሻ ሠንጠረዥበተከተተው የፍተሻ እንጨት ላይ የወተት መልክ ያለው ቀለም · በእንጨቱ ላይ ጣፋጭ ጣዕም እና ቢጫ ቀለም · በንቦች እግር ላይ pollen መታየት · +1

የምልከታ አመላካች	የመንጋው ሁኔታ
በተከተተው የፍተሻ እንጨት ላይ የወተት መልክ ያለው ቀለም	ንቁ የሆነ የ brood rearing ሂደት በመካሄድ ላይ እንዳለ
በእንጨቱ ላይ ጣፋጭ ጣዕም እና ቢጫ ቀለም	ለመሰብሰብ ዝግጁ የሆነ የበሰለ ማር (mature honey)
በንቦች እግር ላይ pollen መታየት	ንቁ የሆነ የ brood rearing ሂደት በመካሄድ ላይ እንዳለ
የንቦች እግር ከ pollen ነፃ መሆን	የማር ማዘጋጀት ደረጃ (mature honey መኖሩን)

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በባህላዊ ንብ እርባታ ወቅት ንቦች በእጭ አስተዳደግ ላይ መሆናቸውን ወይም ማር ለመሰብሰብ ዝግጁ መሆኑን ለመለየት ይጠቀሙበታል።

ይጠንቀቁ

በተከተተው እንጨት ላይ ወተት መሳይ ፈሳሽ ሲወጣ ማር መሰብሰብ በማደግ ላይ ያሉ እጮችን ያጠፋል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 226-242 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የአፈር እና ውሃ ጥበቃ

የግብርና ደን ዛፎች አያያዝ ዘዴዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥPruning · Thinning · Pollarding · +3

አሰራር	ተግባር	ዋና ዓላማ
Pruning	የሞቱ ወይም ከመጠን በላይ ያደጉ ቅርንጫፎችን ቆርጦ ማስወገድ	የብርሃን እና የስር ፉክክርን መቀነስ
Thinning	ሙሉ ዛፎችን መርጦ ማስወገድ	ለቀሩት ዛፎች ብርሃን እና ቦታን ማሻሻል
Pollarding	የዛፉን አናት ቢያንስ 2 m ከፍታ ላይ መቁረጥ	ከብቶች ከማይደርሱበት ከፍታ ላይ አዳዲስ ቡቃያዎች እንዲያድጉ ማድረግ
Lopping	ትናንሽ ቅጠላማ ቅርንጫፎችን ወይም ጭረቶችን መቁረጥ	ወቅታዊ የመኖ እና የማገዶ እንጨት ምርት መሰብሰብ
Coppicing	ዛፉን ወደ ታች እስከ ጉንዱ ድረስ መቁረጥ	ከስሩ የሚገኘውን የbiomass ዳግም እድገት ማሳደግ
Root Pruning	ቦይ በመቆፈር የጎንዮሽ የዛፍ ስሮችን መቁረጥ	ከመሬት በታች ያለውን የሀብት ፉክክር መቀነስ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በዛፎች እና በሰብሎች መካከል ያለውን የሀብት ውድድር ለመቀነስ የሚያገለግሉ የዛፍ እንክብካቤ ዘዴዎችን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ፖላርዲንግ ቢያንስ 2 ሜትር ከፍታ ላይ ይቆረጣል፣ ኮፒሲንግ ግን ከግንዱ ግርጌ ቅርብ ሆኖ ይቆረጣል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 243-256 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ፖላርዲንግ እና ኮፒሲንግየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የዛፍ ቅርንጫፍ አቆራረጥ ዘዴዎችን እንደ ቁመታቸው መጠን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ፖላርዲንግ አዳዲስ ቡቃያዎች ከከብቶች ንክኪ ነፃ እንዲሆኑ ቢያንስ ከመሬት 2 ሜትር ከፍታ ላይ ይቆረጣል። ከመሬት ግርጌ መቁረጥ ኮፒሲንግ ይባላል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 243-256 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ጾታ እና የሰው ልጅ ስነ ምግብ

የአፈር ቦልክ ዴንሲቲቀመር

\text{Bulk density} = \frac{M}{V}

\text{Bulk density} = \frac{M}{V}

$\text{Bulk density}$: የአፈር ክብደት ለአንድ ክፍል ይዘት መጠን $\text{g}\,\text{cm}^{-3}$
$M$: የአፈሩ ክብደት $\text{g}$
$V$: የአፈሩ ጠቅላላ ይዘት $\text{cm}^3$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በአንድ የተወሰነ ይዘት ውስጥ የሚገኘውን የአፈር ክብደት ለማስላት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ጠቅላላው ይዘት የአፈር ቅንጣቶችን እና በመካከላቸው ያለውን ክፍት ቦታ (pore space) ያካትታል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 257-267 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

አካላዊ እና ኬሚካላዊ የአፈር ባህሪያት ስህተትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአፈር መለኪያዎችን ወደ አካላዊ ወይም ኬሚካላዊ ባህሪያት ሲከፋፍሉ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

Bulk density፤ consistency፤ porosity፤ texture፤ እና structure አካላዊ ባህሪያት ሲሆኑ cation exchange capacity እና pH ግን ኬሚካላዊ ባህሪያት ናቸው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 257-267 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የአፈርና ውሀ ጥበቃ ዘዴዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥBench terrace · Fanya-juu · Grass strip · +1

የጥበቃ ዘዴ	የመዋቅር ዓይነት	ዋና መለያ ባህሪ
Bench terrace	Physical	አግድም የታረሱ መደቦች እና ሸካራ ተዳፋቶች ያሉት ደረጃ መሰል መዋቅር
Fanya-juu	Physical	ከኮንቱር መስመር ጋር የተሰራ እና በታችኛው በኩል የተፋሰስ ጉድጓድ ያለው የአፈር ክምር
Grass strip	Agronomic	በኮንቱር መስመር ላይ እንደ ሪቫን የተዘረጋ የሳር መስመር
Area enclosure	Agronomic	50% የሳር ሽፋን እስኪገኝ ድረስ ከ 2 እስከ 3 ዓመታት ግጦሽን መከልከል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአፈር መሸርሸርን ለመከላከል የሚያገለግሉ አካላዊና አግሮኖሚካዊ ዘዴዎችን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

በፋኛ ጁ እርከን ስራ ላይ አፈሩ ከቦዩ ወደ ላይኛው አቅጣጫ ይጣላል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 257-267 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የአፈር ቅንጣቶች መጠንና ተግባርየማጣቀሻ ሠንጠረዥSand · Silt · Clay

የአፈር ቅንጣት	የቅንጣት መጠን	በአፈር ውስጥ ያለው ሚና
Sand	$< 2 \text{ to } 0.05\text{ mm}$	Inactive
Silt	$0.05 \text{ to } 0.002\text{ mm}$	Inactive
Clay	$< 0.002\text{ mm}$	Active

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአፈር ቅንጣቶችን በስፋታቸው ለመመደብ ወይም የትኞቹ ክፍሎች ውሀና ንጥረ ነገር እንደሚይዙ ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

Sand እና Silt ውሀን እና ንጥረ ነገሮችን የመያዝ አቅም ስለሌላቸው በአፈር ውስጥ እንቅስቃሴ አልባ (inactive) ይባላሉ።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 257-267 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ሦስቱ የጥበቃ እርሻ መርሆዎችሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ለጥበቃ እርሻ እና ብዝሀ ሕይወት ጥበቃ የሚያስፈልጉ ዋና ዋና የአስተዳደር መርሆዎችን ለመዘርዘር ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የጥበቃ እርሻ ሦስቱንም መርሆዎች ይፈልጋል፦ አነስተኛ የአፈር መቆፈር፤ የሰብል ቅሪት አስተዳደር ወይም ሸፋኝ ሰብሎች፤ እና የሰብል ፈረቃ።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 257-267 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ደህንነቱ የተጠበቀ የምግብ ምርት እና ድህረ ምርት አያያዝ

ባዮሎጂካዊ የምግብ ደህንነት አደጋዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥSalmonella · Norovirus · Campylobacter · +3

ባዮሎጂካዊ አደጋ	የተለመዱ መገኛዎች
Salmonella	እንቁላል፣ poultry፣ ስጋ፣ unpasteurized ወተት ወይም ጁስ፣ አይብ፣ ፍራፍሬዎች፣ ቅመማ ቅመሞች፣ ለውዝ
Norovirus	አትክልትና ፍራፍሬ፣ shellfish፣ ready-to-eat ምግቦች
Campylobacter	ጥሬ እና በደንብ ያልበሰለ poultry፣ unpasteurized ወተት፣ የተበከለ ውሃ
E. coli	በደንብ ያልበሰለ ground beef፣ unpasteurized ወተት፣ raw milk cheese፣ የተበከለ ውሃ
Listeria	Ready-to-eat deli meats እና hot dogs፣ unpasteurized ወተት፣ raw milk cheese
Clostridium perfringens	የበሬ ስጋ፣ poultry፣ gravies

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የተወሰኑ ረቂቅ ተሕዋስያን አምጪዎችን እና የሚበክሏቸውን ዋና ዋና የምግብ ምርቶች ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ሊስቴሪያ እና ኖሮቫይረስ በተዘጋጁ ምግቦች ላይ የሚገኙ ሲሆን፣ ካምፒሎባክተር እና ሳልሞኔላ ግን በዋነኝነት ከጥሬ የዶሮ ሥጋ እና ካልፈላ ወተት ጋር የተያያዙ ናቸው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 268-280 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ኬሚካላዊ የምግብ ደህንነት አደጋዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥMycotoxins · Natural Toxins · Marine Toxins · +2

ኬሚካላዊ አደጋ	መግለጫ እና ምንጭ
Mycotoxins	በሰብሎች ላይ በሚበቅሉ moulds እና fungi የሚመነጩ toxins
Natural Toxins	ተክሎች ለ stressors ምላሽ ለመስጠት የሚያመነጯቸው biochemical compounds
Marine Toxins	በዓሣ እና shellfish ውስጥ የሚከሰት decomposition ወይም microscopic marine algae
Processing-induced Chemicals	በ processing ወቅት በተፈጥሯዊ components መካከል በሚካሄዱ reactions የሚፈጠሩ chemicals
Pesticides	የግብርና pests ለመቆጣጠር፣ ለማጥፋት ወይም ለማራቅ የሚያገለግሉ agrochemicals

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በተፈጥሮ፣ በተባዮች ወይም በማቀነባበር ሂደት ወደ ምግብ የሚገቡ ኬሚካላዊ አደጋዎችን ለመመደብ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ማይኮቶክሲን በሰብል ላይ በሚበቅሉ ፈንገሶች የሚመረት ሲሆን፣ ተፈጥሯዊ መርዞች ግን በእጽዋቱ ራሳቸው የሚመረቱ የመከላከያ ኬሚካሎች ናቸው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 268-280 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

አካላዊ የምግብ ደህንነት አደጋዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥተፈጥሯዊ · ተፈጥሯዊ ያልሆነ

የአካላዊ አደጋ ዓይነት	ምሳሌዎች	የጤና ስጋት
ተፈጥሯዊ	በፍራፍሬ ውስጥ ያሉ ግንዶች፣ በአሳ ውስጥ ያሉ አጥንቶች፣ በድንች ላይ ያለ አፈር፣ የነፍሳት ቁርጥራጮች	የመውጋት ወይም የመታፈን አደጋ፣ ጉዳት የሌለው ሊሆን ይችላል
ተፈጥሯዊ ያልሆነ	የብረት ቁርጥራጮች፣ የፕላስቲክ ቁርጥራጮች፣ የእንጨት ፍንጣሪዎች፣ ብርጭቆ	በአጠቃላይ ለጤና ይበልጥ አደገኛ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በምግብ ውስጥ የሚገኙ ባዕድ ቁሳቁሶችን የተፈጥሮ አካል ወይም ከተፈጥሮ ውጭ የገቡ በካዮች ብሎ ለመከፋፈል ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

እንደ መስታወት፣ ብረት እና ፕላስቲክ ያሉ ተፈጥሯዊ ያልሆኑ አደጋዎች እንደ አጥንት ወይም ቅርንጫፍ ካሉ ተፈጥሯዊ ነገሮች የበለጠ ለጤና አደገኛ ናቸው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 268-280 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የምግብ መበከል ምንጮችሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ረቂቅ ተሕዋስያን፣ ኬሚካላዊ እና አካላዊ በካዮች ወደ ጥሬ ዕቃዎች እና ወደ ተዘጋጁ ምግቦች እንዴት እንደሚገቡ ለማስረዳት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የብክለት ምንጮች እንደ ውሃ፣ አየር እና አፈር ካሉ አካባቢያዊ ነገሮች በተጨማሪ የእንስሳት የውስጥ አካላትን እና ድንገተኛ የኬሚካል ቅልቅሎችንም ያካትታሉ።

ከGrade 12 Agriculture፣ ገጽ 268-280 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ቴክኖሎጂዎች (ICT) በግብርና ውስጥ

የአርሶ አደሮች አለመማር ለኤክስቴንሽን አገልግሎት እንደ እንቅፋት መታሰቡየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአይሲቲ ግብርና ኤክስቴንሽን ተደራሽነትን እና የአጠቃቀም ስልቶችን በሚገመግሙበት ጊዜ ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የአርሶ አደሮች ማንበብ እና መጻፍ አለመቻል የአይሲቲ ኤክስቴንሽን ሥርዓትን ሙሉ በሙሉ ያግዳል ብለው አያስቡ። በድምፅ መልእክት፣ በስልክ ማዕከላት፣ በቪዲዮ እና በአካባቢ አገናኞች አማካኝነት ተደራሽ ማድረግ ይቻላል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ከገጽ 281 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ዋና ዋና የአይሲቲ መተግበሪያዎች በአፍሪካ ግብርናየማጣቀሻ ሠንጠረዥECX · iCow · AgriNet Uganda Ltd · +1

መተግበሪያ	ሀገር ወይም ቀጠና	ዋና ተግባር
ECX	Ethiopia	ምርቶችን ለመገበያየት እና risk ለመቀነስ የተደራጀ የ commodity exchange መድረክ
iCow	Kenya	አነስተኛ ይዞታ ያላቸው dairy farmers ላሞችን እንዲያስተዳድሩ የሚረዳ advisory service
AgriNet Uganda Ltd	Uganda	የ value chain ተዋንያንን ከ real-time የገበያ መረጃ እና agribusiness finance ጋር ያገናኛል
ESOKO	Africa	በገበያ ዋጋዎች፣ የአየር ሁኔታ ትንበያዎች እና ጠቃሚ ምክሮች ላይ በ SMS እና በድምጽ የሚሰጥ ሳምንታዊ advisory services

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በአፍሪካ ውስጥ የሚሰሩ የግብርና ዲጂታል መተግበሪያዎችን እና አገልግሎቶቻቸውን ለመለየትና ለማነጻጸር ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

የተለያዩ መተግበሪያዎችን አገልግሎት አያምታቱ። ለምሳሌ iCow በኬንያ የወተት ላሞች አያያዝ ላይ ሲያተኩር፣ ECX ደግሞ በኢትዮጵያ የተደራጀ የግብይት ሥርዓት ይሰጣል።

ከGrade 12 Agriculture፣ ከገጽ 281 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በግብርና ውስጥ የአይሲቲ ሦስቱ ዋና ዋና ተግዳሮቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥTechnology · Capacity · Content

የተግዳሮት ዘርፍ	ልዩ እንቅፋቶች	ሊወሰዱ የሚችሉ መፍትሔዎች
Technology	በሩቅ አካባቢዎች ደካማ የnetwork ሽፋን እና ከፍተኛ የአገልግሎት ወጪዎች	የnetwork ሽፋንን ወደ ሩቅ የገጠር አካባቢዎች ማስፋፋት እና ደጋፊ የህዝብ ፖሊሲዎችን ማውጣት
Capacity	ያለመማር እና የክህሎት ክፍተቶች፣ በተለይም ሴቶችን እና በእድሜ የገፉ አርሶ አደሮችን የሚጎዱ	አማላጆችን መጠቀም እና በሁሉም የICT አገልግሎቶች ውስጥ የdigital አቅም ግንባታ ስልጠናን ማካተት
Content	ወቅታዊ የdata እጥረት፣ የአካባቢው ያልሆኑ ቋንቋዎች እና ግልጽ ያልሆነ የdata ባለቤትነት	ለአርሶ አደሮች ፍላጎት የተስማሙ ወቅታዊ እና ተደጋጋፊ የግብርና መረጃዎችን በአካባቢ ቋንቋዎች ማድረስ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በታዳጊ ሀገራት ግብርና ውስጥ የአይሲቲ አገልግሎት መስፋፋትን የሚያደናቅፉ ችግሮችን በዘርፍ ለመለየት ይጠቀሙበት።

ይጠንቀቁ

ተግዳሮቶቹ በሦስት ዋና ዋና ክፍሎች ብቻ የሚመደቡ መሆናቸውን ያስታውሱ፤ እነሱም ቴክኖሎጂ፣ አቅም እና ይዘት ናቸው።

ከGrade 12 Agriculture፣ ከገጽ 281 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የ12ኛ ክፍል የግብርና መማሪያ መጽሐፍ

የአዲሱ ሥርዓተ ትምህርት የተማሪ መማሪያ መጽሐፍ፣ በነጻ PDF። በዚህ ገጽ ላይ ያሉት ካርዶች ምዕራፎቹን ይከተላሉ።

የትምህርት ሚኒስቴር እትም, እንግሊዝኛ
302 ገጾች
PDF ያውርዱ

መጽሐፉ የሚሸፍናቸው ምዕራፎች

1.Vegetable Crops Production and Management
2.Fruit Crops Production and Management
3.Definition of terms
4.Coffee, Tea And Spices Production and Management
5.Introduction to tissue culture
6.Beef Cattle Production and Management
7.Sheep and Goat Production and Management
8.Camel Production and Management
9.Poultry breeds, classification and selection
10.Fishery Production and Management
11.Apiculture
12.Nursery and Plantation Technology
13.Basics of Agro-Forestry Systems and Practices
14.Soil and Water Conservation
15.Gender and Human Nutrition
16.Safe Food Production and Postharvest Handling
17.Technologies (ICT) in Agriculture

ተመሳሳይ ትምህርት በሌሎች ክፍሎች

ፈተና ካለፈው ክፍል የተማሩትን መጠየቁን አያቆምም። የእነዚያ ክፍሎች ካርዶችም እዚህ አሉ።

11ኛ ክፍል55 ካርዶች

የ12ኛ ክፍል ሌሎች ትምህርቶችዎ

በዚህ ክፍል እስካሁን ካርድ ያላቸው ሌሎች ትምህርቶች በሙሉ።

ተማሪዎች የሚጠይቋቸው ጥያቄዎች

የ12ኛ ክፍል ግብርና ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?: ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 17 ምዕራፎች የተወሰዱ 59 ካርዶች፦ የአትክልት ሰብሎች ምርት እና አያያዝ፣ የፍራፍሬ ሰብሎች ምርት እና አያያዝ፣ የቃላት ትርጓሜ፣ የቡና፣ ሻይ እና ቅመማ ቅመሞች ምርት እና አያያዝ፣ የቲሹ ካልቸር መግቢያ፣ የስጋ ከብት እርባታ እና አያያዝ፣ የበግ እና ፍየል እርባታ እና አያያዝ፣ የግመል እርባታ እና አያያዝ እና ሌሎች 9። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።
እነዚህ ለ12ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና ይረዳሉ?: አዎ። 12ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና ይወስዳል፤ እነዚህም ፈተናው እንዲያውቋቸው የሚጠብቃቸው የግብርና ሕጎችና ቀመሮች ናቸው። ካለፉት ዓመታት የተወሰዱ ፈተናዎችም ከእያንዳንዱ ጥያቄ ጀርባ የተሠራ መልስ ይዘው በዚሁ ድረ ገጽ በነጻ አሉ።
እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?: ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 12 Agriculture ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።
ይህ ነጻ ነው?: አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።
ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?: 30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ያጥኑ፣ ከዚያም ራስዎን ይፈትኑ

Temari እነዚህን ካርዶች ወደ መልመጃ ጥያቄዎች ይለውጣቸዋል፣ እየሠሩ ያርማቸዋል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የAI አስተማሪ አለ።

በነጻ ይጀምሩ