Yaadannoo gabaabaa fi kaardii qayyabannaa bilisaa
Fayyaa fi Ispoortii kutaa 9 Temari irratti kaardii qayyabannaa 12 qaba; boqonnaawwan sirna barnoota biyyaalessaa Itoophiyaatiin qindaa'an. Kaardiin tokkoon tokkoon yeroo seerichi hojjetu, mallattoon isa keessa jiru maal bakka akka bu'u, akkasumas dogoggora barattoonni caalaatti irratti kufan ni ibsa. Bilisaan dubbifamu; herregas hin gaafatan.
Gosa kaardii tokko qofa agarsiisi
Yoom akka itti fayyadamtu
Doopingii maal akka ta'e, yookaan doopingii irratti argamee seera fi adabbii eegamu gaaffii yoo gaafatamte fayyadami.
Of eeggadhu
Seera fuula-doopingii kamiyyuu cabsuun akka doopingii ni lakkaa'ama, qabeenya dhowwamu qofa utuu hin taane. Hin beeknu jechuun mirkana hin ta'u; beekuu dhabuun adabbii irraa hin baasu, dogoggora hin ilaalamu.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 1-13 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
Yoom akka itti fayyadamtu
Kubbaa miilaa keessatti VAR maal akka hojjetu yookaan murtoowwan kam akka ilaalu yoo gaafatamte fayyadami.
Of eeggadhu
VAR dogoggora ifa ta'e akka murtoon goolii, adabbii penalitii, fi tokkoo ta'uu ykn hin ta'iin akka hin taane mirkaneessa qofa. Dhaabbata ga'ee keessatti murtoo hunda deebisee hin ilaalu; dhimmicha ga'ee sanatti hima.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 1-13 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
Yoom akka itti fayyadamtu
Yeroo lakkoofsa onnee keessan beekuu barbaaddan, fakkeenyaaf dura fi booda leenjii, mala kana fayyadamaa. Sa'aatii yookaan saa'ata bilbilaa fi quba lamaan qofa barbaachisa.
Of eeggadhu
Gurra kee (thumb) fayyadamuun hin lakkaa'in; arterii gurra keetii lakkoofsa sirrii hin taanetti. Qubba iddoo fi qubba gidduu qofa fayyadami.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 14-29 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
Yoom akka itti fayyadamtu
Yeroo gaaffiin wanti ogummaan leenjiin argamu booda sochii dhaabbatu maal akka ta'u gaafatu, seera kana fayyadami.
Of eeggadhu
Ogummaan yeroo itti fayyadamuuf kuufamuu hin danda'u. Leenjii yoo dhaabbattan, jijjiiramni leenjiin argame hundi deebi'a (detraining jedhama), kanaaf sochii dhaabbachuun milkaa'ina argame balleessa.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 14-29 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
| Tarkaanfii | Maal gochuu |
|---|---|
| 1 | Qaamni keessan duuba ballaa kubbaa ta'uu qaba. |
| 2 | Jilbeen keessan xiqqoo gogaa haa ta'u. |
| 3 | Harkifteen keessan qaama keessaa fagaachaa; harkifni keessan gogaa irraa haa fagaatu. |
| 4 | Morkii fi kalaqni keessan kubbaa wajjin sirritti haa ta'an. |
| 5 | Saffisa kubbaa dhiisuuf qaama keessan irraa xiqqoo duubatti haa dhiifaman. |
| 6 | Kubbaan yeroo qabamu gogaa keessan ariifachiisaa duubatti deebisaa. |
| 7 | Duuba keessan xiqqoo gubbaa haa ta'u kubbaa laaffisuuf. |
| 8 | Kubbaa gara miilaa keessaniitti gadi buusaa. |
| 9 | Kubbaa irratti xiqqoo fuula dura gadi ta'aa. |
| 10 | Qabsiisa jalqabaa iddoo banaa irratti godhaa; saffisa ni dabalaa. |
Yoom akka itti fayyadamtu
Kubbaan yeroo gogaa keessan irra ol ta'ee bubbee keessa jiru, kubbaa gogaan to'achuun dabarsuu ykn rakkisuuf yeroo barbaadan fayyadamaa.
Of eeggadhu
Kubbaa laafaa (softball) fayyadamaa malee kubbaa jabaa hin fayyadamin; kun gogaan keessan nagaa fi mijaa ta'uuf.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 40-57 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
| Tarkaanfii | Maal gochuu |
|---|---|
| 1 | Ija keessan kubbaa irratti kuusaa. |
| 2 | Kubbaa mataan keessaniin guutuutti sukkuumaa (drive through). |
| 3 | Kubbaa qaama keessaniin dhiibaa. |
| 4 | Kubbaa gogaa (forehead) keessaniin tuqaa. |
| 5 | Kubbaa lafa irratti gadi tuqaa. |
| 6 | Yoo ittisaa taatan, kubbaa jala seenaa ol-aanaa fi fagaatti argattan. |
Yoom akka itti fayyadamtu
Kubbaan ol-aanaa mataa keessan irra bubbee keessa jiru, mataan kubbaa dabarsuu, ittisuu ykn rakkisuuf yeroo barbaadan fayyadamaa.
Of eeggadhu
Kubbaa gogaa (forehead) keessaniin tuqaa; qaama mataa irra ol jiru (top of the head) irraa hin tuqin. Gogaan humna fi sirrummaa ni kenna, hin miidhu.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 40-57 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
Yoom akka itti fayyadamtu
Yeroo garee keessanii mirga tajaajilaa argatan, tajaajilaan dura taphattoonni akkamitti akka jijjiiraman beekuuf kana fayyadamaa.
Of eeggadhu
Tajaajilli tartiiba jijjiiramaa irratti hin hojjetamne yoo ta'e, dogoggora jijjiirraa jedhama; mormituun poyintii tokko qofa argata, bu'aan taphichaa yoo hin taane illee.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 58-71 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
| Sadarkaa | Hojii |
|---|---|
| 1 | Harka mirgaatiin bakka kokkoo dhiyaatee dribble godhi. |
| 2 | Miilla mirgaatiin gara kokkootti tarkaanfii tokko fudhadhi. |
| 3 | Miilla bitaatiin ol bahi, ballii gara gogaa keetti fidi. |
| 4 | Yeroo ol baatu harka mirgaatiin ballii darbi, miilla mirgaa ol kaasi. |
| 5 | Sa'aa kee iddoo miidhagaa (sweet spot) irratti kaa'i, kunis kubbaa xixiqqaa boqqolloo mirgaa ol'aanaa irra. |
Yoom akka itti fayyadamtu
Yeroo tapha keessatti shoottii sirrii fi salphaa kan ta'e lay-up underhand mirga kokkoo irraa ibsuu yookaan hojjechuu gaafamtu kana fayyadami.
Of eeggadhu
Backboard irratti dhiyoo hin dhaabbatin, jalatti yoo ta'e. Harka lamaan fayyadamuu barsiisu, sababni isaas leenjii keessatti harka lamaan fayyadamuun dirqama.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 72-84 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
Yoom akka itti fayyadamtu
Golee eegaan shotii eeguuf yommuu qophaa'u, akkasumas erga shotii ittisee booda shotii itti aanu saffisaan ga'uuf kana fayyadami.
Of eeggadhu
Erga ittisee booda yoo qaamaan ol ka'ee dhaabate, shotii itti aanu gadi dhufuu hin dandeessu. Jilbeenfi kee xiqqoo guguu qabu, ulfinni kee immoo miilla irra ta'u yeroo hunda deebi'ii haala qophii irra deebi'i.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 85-100 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
Yoom akka itti fayyadamtu
Eenyu naannoo 6-meetira golee duratti dhaabachuu akka danda'u, fi kan naannoo sana keessa ykn irra sochoota shotiin eenyuu akka ta'e murteessuuf seera kana fayyadami.
Of eeggadhu
Shotiin naannoo 6-meetiraa irra gola keessa yoo jirtu, mormaan jumpha ta'ee ni qabachuu danda'a; garuu kun godhuuf naannoo sana keessa seenuu hin qabu. Golee eegaan qofa yeroo hunda naannoo sana keessa turuu danda'a, golee eegaanis naannoo ittisaa keessatti qofa qaama isaa kamiyyuu fayyadamee shotii ittisuu danda'a.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 85-100 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
| Sadarkaa | Hojii |
|---|---|
| 1 | Gara bitaa hirmaataa kee tokkoo dhaabadhaa. Kun qoraan kee akka hin cuufamne ni gargaara. |
| 2 | Harka hirmaataa kee irraa fagaate sanaan bakka sanyii caccabsaa gadi-kaasuun, mataa kee guutumaan guutuun garagalchuuf bakka argatutti itti fufi. |
Yoom akka itti fayyadamtu
Yeroo weerartuun harka isaa mataa kee naannoo gara bitaatti hidhu, qoraan cuufamuu irraa sodaachuu keetti yoo jirte kana fayyadami.
Of eeggadhu
Jalqabumatti gara bitaatti deebi. Qoraan cuufamuu irraa of-eeggachuun yaada jalqabaa kee ta'uu qaba, kanaaf deebiin hin dhaabbatin dura tuquu irratti yeroo hin dabarsin.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 101-112 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
| Sadarkaa | Hojii |
|---|---|
| 1 | Dhaloo kee gara tokkoo sochoosi; kunis akka harki hirmaataa kee gara mataa irraa olka'uu hin dandeenye ni taasisa. |
| 2 | Sochii kana irraa kan argamu bakka sanyii caccabsaa gadi-kaasuun tuqi. |
| 3 | Harka kee gara harka ciisaa deebisii, harka faarfatee kee ol kaasuun gara keessa naanna'i. Yeroo naanna'u harka kee gatuu kee irratti cimsii. |
| 4 | Hanga ni baʼutti jilba kee fi deebii weerara biraa irratti cimaa ta'uun itti fufi. |
Yoom akka itti fayyadamtu
Yeroo weerartuun dugaa irraa dhufee harka kee kuufatee (bear hug) sochii kee ni daangessu kana fayyadami.
Of eeggadhu
Yeroo naanna'u harka kee gatuu kee irratti cimsii, sochii jalqabaa irraa qofa hin dhaabbatin. Hanga ni baʼutti cimaa ta'uun itti fufuu barnoonni kun ni barsiiste.
Grade 9 Health and Physical Education, fuula 101-112 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e
Kitaaba barataa sirna barnootaa haaraa, PDF bilisaan. Kaardiileen fuula kanaa boqonnaalee isaa hordofu.
Maxxansa Ministeera Barnootaa, Ingiliffaa
Fuula 66
Qormaanni waan kutaan gadii barsiise gaafachuu hin dhiisu. Kaardiiwwan kutaawwan sanaas as jiru.
Kutaa kana keessaa wanti hanga ammaatti kaardii qabu hundi.
Temari kaardiiwwan kana gara gaaffii shaakalaatti jijjiira; utuu hojjettuu ni sirreessa; wanti si hin galinis barsiisaa AI tiin ni ibsama.
Bilisaan jalqabi